Thanh âm tỳ bà kể chuyện thế hệ trẻ

Phan Thủy có nickname “Sầu riêng”, bởi chị quan niệm nó cũng giống như nhạc cụ dân tộc nói chung, đàn tỳ bà nói riêng. Sầu riêng gai góc nhưng lại ngọt ngào, có người không thích ăn vì ấn tượng ban đầu nhưng ai yêu thích thì lại luôn nhớ và không thể nào quên…

Nghệ sĩ Phan Thủy.
Nghệ sĩ Phan Thủy.

Buồn vui nhắn gửi qua tiếng đàn

Phan Thủy là gương mặt nghệ sĩ 9X quen thuộc với công chúng ở bộ môn đàn tỳ bà. Tài năng của chị đã được khẳng định từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường với việc giành được Huy chương vàng Cuộc thi Hòa tấu nhạc cụ dân tộc thành phố Hà Nội năm 2007, Huy chương bạc Cuộc thi Độc tấu nhạc cụ dân tộc thành phố Hà Nội năm 2009 và Huy chương vàng Hội thi tài năng trẻ học sinh, sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao và du lịch toàn quốc năm 2012 (giải tập thể)…

Chị cũng đã tham gia biểu diễn nhiều chương trình cấp quốc gia và quốc tế như Ngày văn hóa Việt Nam tại Hà Lan năm 2014, Tuần lễ Việt Nam tại Leipzig Đức năm 2019, Lễ hội văn hóa và du lịch tại Seoul Hàn Quốc năm 2019... Gần đây, chị đã chơi đàn tỳ bà cùng dàn nhạc trong chương trình nghệ thuật “Dâng Người tiếng hát mùa xuân” nhân kỷ niệm 130 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh cho các ca khúc “Từ Làng Sen”, “Lời ca dâng Bác”, “Người là niềm tin tất thắng”.

Phan Thủy đến với tỳ bà khá muộn, bởi trước đó chị từng thử sức với nhiều loại hình như múa, võ, hát, đàn violin… Thậm chí trong buổi học đầu tiên khi đến Nhạc viện Hà Nội (Nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) chị vẫn nghĩ sẽ được học đàn tranh nhưng do sự nhầm lẫn của mẹ chị khi đi đăng ký nên chị đã vào lớp đàn tỳ bà của NSND Mai Phương. Rồi qua sự chỉ dạy của NSND Mai Phương và giảng viên Vũ Diệu Thảo, Phan Thủy đã phát huy được năng khiếu sở trường của mình. Các cô không chỉ trao “ngón nghề” mà còn khơi dậy ở học trò tiềm năng, sự sáng tạo và truyền ngọn lửa nhiệt huyết với cây đàn tỳ bà.

Ngoài chơi đàn tỳ bà, Phan Thủy còn thành thạo một số nhạc cụ như sáo, tam thập lục, T’rưng, trống dân tộc, K’rông Put, đàn bầu. Chị chia sẻ, nhạc cụ nói chung và tỳ bà nói riêng muốn chơi tốt thì tay phải linh hoạt, kết hợp nhịp nhàng giữa hai tay, có nhạc cảm tốt và tư duy âm nhạc tốt. Tay trái là linh hồn của đàn tỳ bà, tay phải chính là giọng nói. Còn để phát ra âm thanh hay và đúng với chất liệu Việt thì cần sự kết hợp của cả đôi tay.

Chị còn phát triển ở lĩnh vực dàn dựng, phối khí và làm đạo diễn âm nhạc cho một số vở nhạc kịch như: “Góc phố danh vọng”, “Đêm hè sau cuối”, “Mộng ước không xa vời” của đạo diễn 9X Nguyễn Phi Phi Anh.

Gìn giữ tinh hoa

Phan Thủy từng tốt nghiệp thủ khoa đại học năm 2015 và hiện đang tham gia công tác giảng dạy tại ngôi trường mình từng theo học. Trên cương vị của một giảng viên, chị luôn quan niệm việc gặp được học trò năng khiếu là một may mắn rất lớn nhưng còn vui hơn khi có thể dùng kỹ năng, phương pháp của mình để cảm hóa, thúc đẩy và hỗ trợ cho các bạn chơi được tốt. Phương châm của chị trong giảng dạy là: Không bao giờ từ bỏ học trò, nếu không thể làm người trò đó giỏi lên thì đó là phải xem lại phương pháp của mình”.

Phan Thủy vẫn luôn cập nhật các bản nhạc cổ điển, nhạc trẻ Âu, Mỹ, Việt Nam thịnh hành, thậm chí là cả nhạc kịch Broadway… Với chị, mỗi cây nhạc cụ đều có tiếng nói riêng và theo dòng chảy của xã hội đàn tỳ bà cũng có thể nói lên thanh âm của thế hệ trẻ. Có sự cải tiến nhưng không được quên gốc truyền thống. Ở thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ như hiện nay, chị đã luôn thay đổi để thích nghi, làm mới mình bằng cách đưa tiếng đàn đến được với nhiều khán giả trẻ hơn qua các trang mạng xã hội như YouTube và Fanpage. Đó cũng chính là lý do Phan Thủy lập kênh riêng mang tên “Phan Thủy tỳ bà” với mục đích dùng đàn tỳ bà để chơi các thể loại âm nhạc khác nhau.

Khởi đầu với những bài nhạc có nét dân ca truyền thống như “Mẹ yêu con” của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý đến những sáng tác mới của các nhạc sĩ trẻ hiện nay như Phan Mạnh Quỳnh, Hoàng Dũng… rồi các tác phẩm kinh điển như Czardas, Phantom of the Opera… Chị muốn đa dạng hóa các dòng nhạc để tiếng đàn tỳ bà có thể thỏa sức phiêu lưu. “Khi còn ngồi trên ghế nhà trường thì còn rụt rè, nhưng bây giờ nhận thấy mình đủ độ “chín” trong tiếng đàn cũng như tư duy âm nhạc, tôi quyết định vươn ra vì tôi biết chắc chắn rằng trong hàng triệu người ngoài kia vẫn có người cảm được vẻ đẹp của tiếng đàn này”, nghệ sĩ Phan Thủy bộc bạch.

Có thể bạn quan tâm

Một cảnh trong trích đoạn "Ôn Đình chém Tá".

Hát bội đang đến gần công chúng

Sáng Chủ nhật, khu vực đền Hùng trong khuôn viên Bảo tàng Lịch sử TP Hồ Chí Minh (cạnh Thảo Cầm Viên) được trang trí thành một sân khấu rực rỡ, phía dưới trưng bày các tấm poster đầy màu sắc hình nghệ sĩ hóa trang thành các nhân vật tuồng cổ. Khi biết nơi đây chuẩn bị biểu diễn hát bội (còn gọi là hát tuồng) của Nhà hát Nghệ thuật Hát bội thành phố, đông người dân và du khách háo hức chờ xem.

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đây là một tập thơ khá đặc biệt. Vì nó đến từ quá khứ, là tuyển tập văn thơ thiếu nhi Thái Bình 1973-1988, được NXB Văn học xuất bản quý II, năm 2026.

Nghệ sĩ Thanh Miền với các chiến sĩ.

Luôn thấy cảm hứng mới qua từng mùa vụ

Hơn một thập niên cầm máy, nghệ sĩ nhiếp ảnh Thanh Miền ghi dấu ấn với các tác phẩm về ruộng bậc thang và đời sống vùng cao Tây Bắc, đặc biệt là Mù Cang Chải. Nhiều tác phẩm của ông đoạt giải tại các cuộc thi ảnh trong nước và quốc tế, góp phần quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa Việt Nam.

Họa sĩ Bùi Tiên bên một tác phẩm tại triển lãm.

Dành 8 năm cho triển lãm tranh lụa

Triển lãm cá nhân “Cái gì là thật” của họa sĩ Bùi Tiên vừa diễn ra tại TomuraLee Gallery tại phường An Khánh, TP Hồ Chí Minh. Tác phẩm tại triển lãm bắt nguồn từ năm 2014 với đồ án tốt nghiệp đại học mỹ thuật Huế của chị.

Nhà báo Đỗ Quảng (bên phải) tặng thơ tác giả bài viết - Nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngọc Phan.

Đỗ Quảng: Sự chân thật của một đời cầm bút

Đỗ Quảng vốn là cây bút phóng sự, phóng viên đặc biệt của Báo Nhân Dân. Ở tuổi U90, ông già chuyên gia viết phóng sự bỗng… làm thơ. “Thương lắm Sài Gòn ơi”, tập thơ đầu tay chào đời năm 2021; “Vui buồn tháng Tư” - năm 2024; “Những lời nói thật”, NXB Hội Nhà văn, ấn hành tháng 11/2025.

“Ru Cảnh 20”, 120 cm x 150 cm.

Lụa “Ru Cảnh” và cách tân mới lạ

Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam vừa diễn ra triển lãm cá nhân tranh lụa rất đặc sắc của nữ họa sĩ Phan Minh Bạch. Với 33 bức tranh khổ lớn (từ 70 x 90cm đến 120 x 240cm), có lẽ nhiều chục năm qua, mới có những cách tân “có một không hai” cả về tinh thần sáng tạo và thủ pháp thực hành, được đưa vào một thể loại tranh cổ điển.

Văn sĩ Lê Đức Dương tặng sách và giao lưu với các em. Ảnh: NHÂN VẬT CUNG CẤP

Từ gió biển đến thảo nguyên ký ức

Ông lắng nghe biển gọi, lắng nghe gió, lắng nghe những lớp trầm tích lặng lẽ tích tụ qua từng năm tháng. Đó là Lê Đức Dương, một văn sĩ miền biển chuyên viết cho thiếu nhi với một tâm thế hiếm gặp “văn chương trong trẻo, chiêm nghiệm, giản dị, sâu xa”.

Việc kết hợp âm hưởng hiện đại và chất liệu dân gian tạo ra những trải nghiệm mới mẻ với khán giả.

Xưa và nay góp mặt trong “Việt Nam mình đẹp lắm”

Với nhạc sĩ-ca sĩ Lưu Minh Quang Ngọc, dự án “Việt Nam mình đẹp lắm” là minh chứng sống động cho cách kể chuyện bằng giai điệu, nơi anh biến những lát cắt đời thường, ký ức và văn hóa vùng miền thành tác phẩm độc bản, vừa mang dấu ấn cá nhân, vừa truyền cảm hứng về vẻ đẹp đất nước và con người Việt Nam.

Ông Ksor Thuông (ơi H' Que), buôn Ji, xã Ia Dreh, trong lễ cúng trưởng thành của người Gia Rai.

Giữ được nghệ nhân mới giữ được “hồn cốt” đại ngàn

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, nơi những buôn làng Ba Na, Gia Rai, có một lớp người lặng lẽ giữ vai trò đặc biệt quan trọng: Các nghệ nhân khấn. Họ thực hành nghi lễ, là “bộ nhớ sống” lưu giữ hệ thống tri thức dân gian, tín ngưỡng và nghệ thuật ngôn từ độc đáo của cộng đồng.

Đoàn văn nghệ sĩ đi thực tế sáng tác ở Pù Luông.

Nét truyền thống mở lối du lịch cộng đồng

Giữa trùng điệp núi rừng miền tây xứ Thanh, thôn Bản Báng - vùng đệm thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông (xã Pù Luông) là điểm sáng mới của du lịch cộng đồng. Không chạy theo số lượng và phát triển nóng, người dân Bản Báng chọn cho mình hướng đi chậm nhưng chắc chắn, với điểm tựa là những giá trị bản địa đặc sắc.

Ca sĩ Tùng Dương cùng đĩa than "The Voice - Timeless". Ảnh: NVCC

Đĩa than, cuộc chơi của sự cầu toàn

Giữa thời đại âm nhạc số lên ngôi, đĩa than không còn phổ biến nhưng lại trở thành lựa chọn của những nghệ sĩ theo đuổi chuẩn mực cao nhất. Với các ca sĩ Phạm Thu Hà, Tùng Dương hay Hoàng Quyên, mỗi album vinyl là một hành trình công phu, tốn kém nhưng giàu tính lựa chọn.

Trao giải Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai

Trao giải Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai

Tác phẩm “Be Happier” của tác giả Trương Hoàng Ngọc Anh vừa đoạt giải Nhất Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai (2025) do Viện Pháp tại Việt Nam, NXB Kim Đồng và Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam phối hợp tổ chức.

Xem triển lãm tranh ở Ký Con - Sài Gòn

Xem triển lãm tranh ở Ký Con - Sài Gòn

Một chiều đầu tháng 4, lên tầng hai khu chung cư truyền thống cũ, ngang qua mấy dãy hành lang quen thuộc, vài chậu kiểng nhỏ đặt nép mình bên ô cửa, bất ngờ khi nhận ra mình đang đứng trước một phòng triển lãm tranh mở cửa tự do.

Nhà thơ Hoàng Thụy Anh (bên trái) trong lễ trao giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam.

Cuộc lội ngược dòng của nội lực và cảm xúc

Hoàng Thụy Anh là một trong số ít tác giả nữ thể hiện dấu ấn rõ nét ở cả hai thể loại: Lý luận - phê bình và thơ ca. Năm 2025, chị được vinh danh tại Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam ở hạng mục thơ với tác phẩm “Thơm từ nỗi đau” (NXB Hội Nhà văn).

Một buổi sinh hoạt của câu lạc bộ.

Tiếng hát gửi gắm thanh xuân

Tình cờ qua Facebook, tôi được biết đến Câu lạc bộ ca múa nhạc Hà Nội. Theo chỉ dẫn của chị chủ nhiệm Thu Minh, tôi đã tới đây. Câu lạc bộ nằm trong nhà văn hóa ở ngõ Lệnh Cư, phố Khâm Thiên, phường Văn Miếu Quốc Tử Giám.

Nhà nghiên cứu, nhà thơ, nhà báo Lê Minh Quốc (thứ hai, bên phải sang) luôn gắn bó với bạn bè.

Lê Minh Quốc - Dấu ấn của nghị lực và văn chương

Trong từng trang viết, ta thấy thấp thoáng bóng dáng của một người con Đà Nẵng: Chân thành, mạnh mẽ, nhưng cũng đầy tình cảm và nỗi niềm. Quê hương là nơi chôn nhau cắt rốn, là điểm tựa tinh thần, là ngọn lửa âm ỉ cháy trong trái tim Lê Minh Quốc suốt hành trình sáng tác.

Sắm Tết thời bao cấp. Ảnh tư liệu

Nhớ những năm dành dụm Tết

Thời bao cấp, cái gì cũng tem phiếu, cho sao được thế, gọi là tiêu chuẩn, túi hàng Tết mỗi gia đình coi như đầy đủ trong 3 ngày Tết. Có bóng bì, bánh đa nem, mộc nhĩ, nấm hương, miến dong, hạt tiêu, mì chính, chè gói Ba Đình, thuốc lá giấy bạc Điện Biên…, tất cả được đựng trong túi nylon, bán với giá rẻ.

Họa sĩ Trần Thùy Linh với cuốn sách "Chuyện cây chuyện đời".

“Thiên nhiên là bác sĩ chữa lành”

Là họa sĩ chuyên vẽ hoa khổ lớn và tranh thiên nhiên, họa sĩ Trần Thùy Linh còn sáng tác rất nhiều tản văn. Vì cảm thấy “mắc nợ với thiên nhiên” - một món nợ ngọt ngào, quyến rũ, mới đây, chị ra mắt tản văn “Chuyện cây chuyện đời” (NXB Văn học).

Nhạc sĩ Quang Long, ca sĩ AnhHi Thanh Cường và NSƯT Nguyễn Quang Hưng tại lễ ra mắt album.

AnhHi Thanh Cường mong truyền tình yêu dân ca tới GenZ

Ca sĩ Thanh Cường nay trở thành AnhHi Thanh Cường vừa ra mắt album mang âm hưởng dân ca gồm 5 sáng tác của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long. “Thương câu dân ca” - bài hát chủ đề của album được lựa chọn làm MV với sự giúp sức của AI.

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh.

Kể chuyện Tây Nguyên bằng âm nhạc

Gần nửa thế kỷ âm thầm và bền bỉ, nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh đã “kể” hàng trăm câu chuyện bằng âm nhạc. Những bản tình ca về con người, văn hóa và bản sắc Tây Nguyên của ông như những dòng suối mát thấm đẫm tâm hồn.

Cao Thanh Nam với bức tranh đang sáng tác.

Tranh của trưởng thôn

Ở nông thôn, trưởng thôn hẳn là nông dân, có khi là người thợ và cũng có lúc là chủ thầu xây dựng… Nhưng người làm nghề vẽ tranh thì có lẽ duy nhất là anh Cao Thanh Nam, trưởng thôn Liêm Hóa, xã Trung Hóa cũ, tỉnh Quảng Bình, nay là xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị.

Nhạc sĩ Trần Lệ Giang.

Âm nhạc là lời tri ân gửi về quê hương, nguồn cội

Như một sự trả nợ cho nỗi nhớ quê hương riêng mang, vài năm trở lại đây, nữ nhạc sĩ Trần Lệ Giang thường phát hành album nhạc mới vào những ngày đầu năm mới. Những ca khúc gửi gắm cả tâm hồn và trái tim người nghệ sĩ, mong mọi điều an lành đến với muôn nhà.

Tranh trong tập thơ "Sen".

Gần 80, “yêu như lửa đỏ”

Tuổi 78, nhà thơ Thế Hùng ra tập thơ “Sen” (NXB Mỹ thuật), chỉ để nói chuyện… yêu. Cuộc ra mắt diễn ra tại Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội, 19 Hàng Buồm, sáng 29/12 giữa nhiều bạn văn nghệ sĩ thân mến ông.

Trao giải A của cuộc thi. Ảnh: ANH QUÂN

Hội thi thơ làng gợi cách hay cho cả nước

Cuộc thi hoàn toàn mang tính xã hội hóa, xuất phát từ một ngôi làng có truyền thống yêu thơ, làm thơ, góp phần khẳng định sức sống bền lâu của thơ ca, văn hóa. Cũng là gợi mở đặc sắc cho việc nuôi dưỡng tình yêu thơ ca trong đời sống đương đại.

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh ra sách mới

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh ra sách mới

NXB Trẻ vừa phát hành truyện dài mới nhất của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh mang tên “Cô bé hàng xóm và bốn viên kẹo”. Chọn bối cảnh Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh những năm 1980, truyện kể về dân nhập cư, những người nghèo sống ở đô thị hoa lệ, về tình làng nghĩa xóm và bao điều đẹp đẽ giờ đây chỉ còn trong ký ức.