Thanh âm tỳ bà kể chuyện thế hệ trẻ

Phan Thủy có nickname “Sầu riêng”, bởi chị quan niệm nó cũng giống như nhạc cụ dân tộc nói chung, đàn tỳ bà nói riêng. Sầu riêng gai góc nhưng lại ngọt ngào, có người không thích ăn vì ấn tượng ban đầu nhưng ai yêu thích thì lại luôn nhớ và không thể nào quên…

Nghệ sĩ Phan Thủy.
Nghệ sĩ Phan Thủy.

Buồn vui nhắn gửi qua tiếng đàn

Phan Thủy là gương mặt nghệ sĩ 9X quen thuộc với công chúng ở bộ môn đàn tỳ bà. Tài năng của chị đã được khẳng định từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường với việc giành được Huy chương vàng Cuộc thi Hòa tấu nhạc cụ dân tộc thành phố Hà Nội năm 2007, Huy chương bạc Cuộc thi Độc tấu nhạc cụ dân tộc thành phố Hà Nội năm 2009 và Huy chương vàng Hội thi tài năng trẻ học sinh, sinh viên các trường văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao và du lịch toàn quốc năm 2012 (giải tập thể)…

Chị cũng đã tham gia biểu diễn nhiều chương trình cấp quốc gia và quốc tế như Ngày văn hóa Việt Nam tại Hà Lan năm 2014, Tuần lễ Việt Nam tại Leipzig Đức năm 2019, Lễ hội văn hóa và du lịch tại Seoul Hàn Quốc năm 2019... Gần đây, chị đã chơi đàn tỳ bà cùng dàn nhạc trong chương trình nghệ thuật “Dâng Người tiếng hát mùa xuân” nhân kỷ niệm 130 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh cho các ca khúc “Từ Làng Sen”, “Lời ca dâng Bác”, “Người là niềm tin tất thắng”.

Phan Thủy đến với tỳ bà khá muộn, bởi trước đó chị từng thử sức với nhiều loại hình như múa, võ, hát, đàn violin… Thậm chí trong buổi học đầu tiên khi đến Nhạc viện Hà Nội (Nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) chị vẫn nghĩ sẽ được học đàn tranh nhưng do sự nhầm lẫn của mẹ chị khi đi đăng ký nên chị đã vào lớp đàn tỳ bà của NSND Mai Phương. Rồi qua sự chỉ dạy của NSND Mai Phương và giảng viên Vũ Diệu Thảo, Phan Thủy đã phát huy được năng khiếu sở trường của mình. Các cô không chỉ trao “ngón nghề” mà còn khơi dậy ở học trò tiềm năng, sự sáng tạo và truyền ngọn lửa nhiệt huyết với cây đàn tỳ bà.

Ngoài chơi đàn tỳ bà, Phan Thủy còn thành thạo một số nhạc cụ như sáo, tam thập lục, T’rưng, trống dân tộc, K’rông Put, đàn bầu. Chị chia sẻ, nhạc cụ nói chung và tỳ bà nói riêng muốn chơi tốt thì tay phải linh hoạt, kết hợp nhịp nhàng giữa hai tay, có nhạc cảm tốt và tư duy âm nhạc tốt. Tay trái là linh hồn của đàn tỳ bà, tay phải chính là giọng nói. Còn để phát ra âm thanh hay và đúng với chất liệu Việt thì cần sự kết hợp của cả đôi tay.

Chị còn phát triển ở lĩnh vực dàn dựng, phối khí và làm đạo diễn âm nhạc cho một số vở nhạc kịch như: “Góc phố danh vọng”, “Đêm hè sau cuối”, “Mộng ước không xa vời” của đạo diễn 9X Nguyễn Phi Phi Anh.

Gìn giữ tinh hoa

Phan Thủy từng tốt nghiệp thủ khoa đại học năm 2015 và hiện đang tham gia công tác giảng dạy tại ngôi trường mình từng theo học. Trên cương vị của một giảng viên, chị luôn quan niệm việc gặp được học trò năng khiếu là một may mắn rất lớn nhưng còn vui hơn khi có thể dùng kỹ năng, phương pháp của mình để cảm hóa, thúc đẩy và hỗ trợ cho các bạn chơi được tốt. Phương châm của chị trong giảng dạy là: Không bao giờ từ bỏ học trò, nếu không thể làm người trò đó giỏi lên thì đó là phải xem lại phương pháp của mình”.

Phan Thủy vẫn luôn cập nhật các bản nhạc cổ điển, nhạc trẻ Âu, Mỹ, Việt Nam thịnh hành, thậm chí là cả nhạc kịch Broadway… Với chị, mỗi cây nhạc cụ đều có tiếng nói riêng và theo dòng chảy của xã hội đàn tỳ bà cũng có thể nói lên thanh âm của thế hệ trẻ. Có sự cải tiến nhưng không được quên gốc truyền thống. Ở thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ như hiện nay, chị đã luôn thay đổi để thích nghi, làm mới mình bằng cách đưa tiếng đàn đến được với nhiều khán giả trẻ hơn qua các trang mạng xã hội như YouTube và Fanpage. Đó cũng chính là lý do Phan Thủy lập kênh riêng mang tên “Phan Thủy tỳ bà” với mục đích dùng đàn tỳ bà để chơi các thể loại âm nhạc khác nhau.

Khởi đầu với những bài nhạc có nét dân ca truyền thống như “Mẹ yêu con” của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý đến những sáng tác mới của các nhạc sĩ trẻ hiện nay như Phan Mạnh Quỳnh, Hoàng Dũng… rồi các tác phẩm kinh điển như Czardas, Phantom of the Opera… Chị muốn đa dạng hóa các dòng nhạc để tiếng đàn tỳ bà có thể thỏa sức phiêu lưu. “Khi còn ngồi trên ghế nhà trường thì còn rụt rè, nhưng bây giờ nhận thấy mình đủ độ “chín” trong tiếng đàn cũng như tư duy âm nhạc, tôi quyết định vươn ra vì tôi biết chắc chắn rằng trong hàng triệu người ngoài kia vẫn có người cảm được vẻ đẹp của tiếng đàn này”, nghệ sĩ Phan Thủy bộc bạch.

Có thể bạn quan tâm

Một trải nghiệm nghệ thuật dành cho các thí sinh và người tham gia.

Sáng tạo đồng kiến tạo với Riz Lơ Ngơ

Không chỉ có các thí sinh, nghệ sĩ và chuyên gia góp mặt, vừa diễn ra một cuộc thử nghiệm hữu ích cho mô hình “sáng tạo đồng kiến tạo”. Qua đó, cộng đồng không chỉ tham gia chương trình hay từng hoạt động mà trực tiếp đóng góp nội dung, tạo nên giá trị và bản sắc chung cho dự án.

Lễ hội Ẩm thực chay TP Hồ Chí Minh 2026

Lễ hội Ẩm thực chay TP Hồ Chí Minh 2026

Lễ hội sẽ diễn ra từ ngày 24 đến 30/8 tại Công viên Bình Phú, dự kiến thu hút trên 350 nghìn lượt khách. Với chủ đề “Chọn ẩm thực xanh vì tương lai xanh”, Lễ hội lần thứ ba từ một sự kiện giới thiệu văn hóa và món ăn chay sẽ chuyển sang không gian thúc đẩy hệ sinh thái Ẩm thực xanh-Tiêu dùng xanh-Nông nghiệp xanh-Du lịch xanh và Kinh tế xanh.

Nhà thơ Bằng Việt. Ảnh tư liệu

Giữ lửa thơ cháy mãi

Vô hình trung “Bếp lửa” còn trở thành biểu tượng của ngọn lửa thi ca cháy suốt trong cuộc đời nhà thơ.

Nhà văn Lê Phương Liên (giữa) cùng nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, TS giáo dục Thụy Anh trong một cuộc giao lưu của Câu lạc bộ Đọc sách cùng con. Ảnh: QUANG HƯNG

Người đi đường dài cùng trẻ thơ

Hơn nửa thế kỷ cầm bút, nhà văn Lê Phương Liên đã đi trên con đường vun đắp cho văn học thiếu nhi Việt Nam bằng sự bền bỉ hiếm có. Từ những truyện ngắn đầu tay viết cho thiếu nhi, những năm tháng làm biên tập ở NXB Kim Đồng đến cuốn "Bạn văn của tuổi thơ" vừa ra mắt, hành trình ấy không chỉ là hành trình của một người sáng tác, mà còn là hành trình lưu giữ ký ức của văn học thiếu nhi Việt Nam.

Nhiều biên đạo trẻ dùng chất liệu dân gian để sáng tạo nên những hình thức biểu đạt mới. Ảnh: K.MINH

Nghệ thuật múa tăng sức mạnh mềm hội nhập

Trong nhiều cuộc thảo luận về sức mạnh văn hóa của các quốc gia, các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật hay thời trang thường được xem là những lĩnh vực có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, nghệ thuật múa - đặc biệt là múa dân tộc đang âm thầm trở thành một trong những phương tiện biểu đạt hiệu quả của sức mạnh mềm văn hóa.

Bày tranh kể niềm hạnh phúc với Việt Nam

Bày tranh kể niềm hạnh phúc với Việt Nam

Họa sĩ Lester, hội viên Hội Nhà văn Anh Quốc, từng có nhiều triển lãm tại Vương quốc Anh. Chiều qua 2/8 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), đã diễn ra lễ khai mạc triển lãm “Việt Nam - Niềm đam mê khám phá” của anh.

Chế độ đãi ngộ với nghệ sĩ, diễn viên đang cần được nâng cao hơn trong bối cảnh mới.

Chờ hỗ trợ diễn viên thiết thực hơn

Trong bối cảnh mới, sân khấu đối mặt nhiều đòi hỏi nâng mình lên, trong cả công tác chuyên môn lẫn hoạt động phong trào. Tổ chức hội nghề nghiệp đang đặt ra mục tiêu và cũng được kỳ vọng có tiếng nói giúp nâng cao điều kiện đãi ngộ cho các nghệ sĩ. Cùng với đó, thúc đẩy việc lan tỏa tác phẩm hay đến công chúng.

Trải nghiệm văn hóa Khmer giữa Thủ đô

Trải nghiệm văn hóa Khmer giữa Thủ đô

Cuối tháng 8, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam sẽ tổ chức chuỗi hoạt động “Về miền Tây qua nét văn hóa của đồng bào Khmer”. Sự kiện giới thiệu đến công chúng những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Nam Bộ.

Tác phẩm "Phản chiếu" (120x205cm) của Nguyễn Hoàng Nam, đoạt giải nhất chuyên ngành Sơn dầu.

Lấy tên danh nhân cổ vũ tài năng mỹ thuật trẻ

Bước sang mùa thứ hai, Giải thưởng Victor Tardieu, giải thưởng dành cho bài tốt nghiệp đạt kết quả xuất sắc của sinh viên Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam mang tên vị hiệu trưởng đầu tiên của nhà trường, đã có chủ nhân.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang và tập thơ "Cúc muộn".

Tận tụy cùng thơ

Sau khi xuất bản tập “Giác ngộ” được xuất bản giữa năm 2025, một ngày, đọc lại những bài thơ mới viết, nhà thơ Hồng Thanh Quang thấy có chung một mạch cảm xúc, tâm sự, với những vui buồn và suy tư của một người đứng tuổi trước thực tế xã hội và cảnh ngộ đời mình, đủ các dư vị và màu sắc. Từ đó, tập thơ mới “Cúc muộn” (NXB Văn học) ra đời và được phát hành tháng 6/2026.

Tác phẩm tại triển lãm.

Câu hỏi từ Festival Mỹ thuật trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 - 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra không gian đối thoại nhiều sắc màu của nghệ thuật đương đại. Những bức sơn mài khổ lớn đứng cạnh tác phẩm điêu khắc bằng thép không gỉ và đá ong, tranh lụa hòa cùng sắp đặt đa phương tiện, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo…

Running Man Việt Nam khởi động mùa mới bằng trải nghiệm điện ảnh

Running Man Việt Nam khởi động mùa mới bằng trải nghiệm điện ảnh

Sau mùa ba tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ, tối 11/7, chương trình truyền hình thực tế “Running Man Việt Nam” 2026 chính thức khởi động mùa mới bằng việc ra mắt phim điện ảnh đặc biệt mang tên “Chúa tể thời gian”. Đây là hoạt động mở màn trước khi chương trình lên sóng tập đầu vào ngày 24/7 tới trên HTV7. Sự kiện quy tụ dàn nghệ sĩ tham gia chương trình cùng hai khách mời.

Các em nhỏ dùng vòi tắm nước lá thuốc cho voi Y Khămsen tại nhà anh Y Vinh. Ảnh: Y VINH

Bảo tồn voi và cả văn hóa về voi

Công tác bảo tồn voi hoang dã và giảm thiểu xung đột giữa voi với người ở Đắk Lắk đã thành công bước đầu. Nhưng Đắk Lắk còn có nét “văn hóa voi” cần gìn giữ...

Một cảnh trong trích đoạn "Ôn Đình chém Tá".

Hát bội đang đến gần công chúng

Sáng Chủ nhật, khu vực đền Hùng trong khuôn viên Bảo tàng Lịch sử TP Hồ Chí Minh (cạnh Thảo Cầm Viên) được trang trí thành một sân khấu rực rỡ, phía dưới trưng bày các tấm poster đầy màu sắc hình nghệ sĩ hóa trang thành các nhân vật tuồng cổ. Khi biết nơi đây chuẩn bị biểu diễn hát bội (còn gọi là hát tuồng) của Nhà hát Nghệ thuật Hát bội thành phố, đông người dân và du khách háo hức chờ xem.

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đây là một tập thơ khá đặc biệt. Vì nó đến từ quá khứ, là tuyển tập văn thơ thiếu nhi Thái Bình 1973-1988, được NXB Văn học xuất bản quý II, năm 2026.

Nghệ sĩ Thanh Miền với các chiến sĩ.

Luôn thấy cảm hứng mới qua từng mùa vụ

Hơn một thập niên cầm máy, nghệ sĩ nhiếp ảnh Thanh Miền ghi dấu ấn với các tác phẩm về ruộng bậc thang và đời sống vùng cao Tây Bắc, đặc biệt là Mù Cang Chải. Nhiều tác phẩm của ông đoạt giải tại các cuộc thi ảnh trong nước và quốc tế, góp phần quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa Việt Nam.

Họa sĩ Bùi Tiên bên một tác phẩm tại triển lãm.

Dành 8 năm cho triển lãm tranh lụa

Triển lãm cá nhân “Cái gì là thật” của họa sĩ Bùi Tiên vừa diễn ra tại TomuraLee Gallery tại phường An Khánh, TP Hồ Chí Minh. Tác phẩm tại triển lãm bắt nguồn từ năm 2014 với đồ án tốt nghiệp đại học mỹ thuật Huế của chị.

Nhà báo Đỗ Quảng (bên phải) tặng thơ tác giả bài viết - Nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngọc Phan.

Đỗ Quảng: Sự chân thật của một đời cầm bút

Đỗ Quảng vốn là cây bút phóng sự, phóng viên đặc biệt của Báo Nhân Dân. Ở tuổi U90, ông già chuyên gia viết phóng sự bỗng… làm thơ. “Thương lắm Sài Gòn ơi”, tập thơ đầu tay chào đời năm 2021; “Vui buồn tháng Tư” - năm 2024; “Những lời nói thật”, NXB Hội Nhà văn, ấn hành tháng 11/2025.

“Ru Cảnh 20”, 120 cm x 150 cm.

Lụa “Ru Cảnh” và cách tân mới lạ

Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam vừa diễn ra triển lãm cá nhân tranh lụa rất đặc sắc của nữ họa sĩ Phan Minh Bạch. Với 33 bức tranh khổ lớn (từ 70 x 90cm đến 120 x 240cm), có lẽ nhiều chục năm qua, mới có những cách tân “có một không hai” cả về tinh thần sáng tạo và thủ pháp thực hành, được đưa vào một thể loại tranh cổ điển.

Văn sĩ Lê Đức Dương tặng sách và giao lưu với các em. Ảnh: NHÂN VẬT CUNG CẤP

Từ gió biển đến thảo nguyên ký ức

Ông lắng nghe biển gọi, lắng nghe gió, lắng nghe những lớp trầm tích lặng lẽ tích tụ qua từng năm tháng. Đó là Lê Đức Dương, một văn sĩ miền biển chuyên viết cho thiếu nhi với một tâm thế hiếm gặp “văn chương trong trẻo, chiêm nghiệm, giản dị, sâu xa”.

Việc kết hợp âm hưởng hiện đại và chất liệu dân gian tạo ra những trải nghiệm mới mẻ với khán giả.

Xưa và nay góp mặt trong “Việt Nam mình đẹp lắm”

Với nhạc sĩ-ca sĩ Lưu Minh Quang Ngọc, dự án “Việt Nam mình đẹp lắm” là minh chứng sống động cho cách kể chuyện bằng giai điệu, nơi anh biến những lát cắt đời thường, ký ức và văn hóa vùng miền thành tác phẩm độc bản, vừa mang dấu ấn cá nhân, vừa truyền cảm hứng về vẻ đẹp đất nước và con người Việt Nam.

Ông Ksor Thuông (ơi H' Que), buôn Ji, xã Ia Dreh, trong lễ cúng trưởng thành của người Gia Rai.

Giữ được nghệ nhân mới giữ được “hồn cốt” đại ngàn

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, nơi những buôn làng Ba Na, Gia Rai, có một lớp người lặng lẽ giữ vai trò đặc biệt quan trọng: Các nghệ nhân khấn. Họ thực hành nghi lễ, là “bộ nhớ sống” lưu giữ hệ thống tri thức dân gian, tín ngưỡng và nghệ thuật ngôn từ độc đáo của cộng đồng.

Đoàn văn nghệ sĩ đi thực tế sáng tác ở Pù Luông.

Nét truyền thống mở lối du lịch cộng đồng

Giữa trùng điệp núi rừng miền tây xứ Thanh, thôn Bản Báng - vùng đệm thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông (xã Pù Luông) là điểm sáng mới của du lịch cộng đồng. Không chạy theo số lượng và phát triển nóng, người dân Bản Báng chọn cho mình hướng đi chậm nhưng chắc chắn, với điểm tựa là những giá trị bản địa đặc sắc.

Ca sĩ Tùng Dương cùng đĩa than "The Voice - Timeless". Ảnh: NVCC

Đĩa than, cuộc chơi của sự cầu toàn

Giữa thời đại âm nhạc số lên ngôi, đĩa than không còn phổ biến nhưng lại trở thành lựa chọn của những nghệ sĩ theo đuổi chuẩn mực cao nhất. Với các ca sĩ Phạm Thu Hà, Tùng Dương hay Hoàng Quyên, mỗi album vinyl là một hành trình công phu, tốn kém nhưng giàu tính lựa chọn.

Trao giải Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai

Trao giải Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai

Tác phẩm “Be Happier” của tác giả Trương Hoàng Ngọc Anh vừa đoạt giải Nhất Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai (2025) do Viện Pháp tại Việt Nam, NXB Kim Đồng và Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam phối hợp tổ chức.