Vùng kinh tế trọng điểm phía nam gồm Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Phước, Tây Ninh, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu, Long An, Tiền Giang là vùng kinh tế phát triển năng động và quan trọng bậc nhất, đóng góp khoảng 45% vào kinh tế đất nước.
Không chỉ giữ vai trò đầu tàu kinh tế, đây còn là khu vực tập trung hạ tầng và dịch vụ logistics quan trọng, với hàng chục nghìn doanh nghiệp, đảm nhận phần lớn số lượng hàng hóa và khối lượng hàng container cả nước.
Ngành logistics đi đôi và song hành với kinh tế-xã hội của khu vực, đáp ứng hoạt động giao nhận, vận chuyển xuyên suốt.
Theo đề án phát triển ngành logistics trên địa bàn đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng chiến lược phát triển logistics trở thành ngành dịch vụ mũi nhọn của thành phố, chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong cơ cấu GRDP; nâng cao vai trò đầu mối giao lưu hàng hóa trong nước và kết nối thị trường trong nước với thị trường quốc tế; góp phần kéo giảm tỷ lệ chi phí logistics cả nước so với GDP quốc gia đến năm 2025 khoảng 10 đến 15%.
Tuy nhiên, hoạt động logistics vẫn chưa tương xứng với vị trí đặc biệt quan trọng của vùng. Nguyên nhân này xuất phát từ hạ tầng giao thông chưa đồng bộ và thiếu tính kết nối, thiếu hụt về nhân lực ngành logistics, thách thức ứng dụng chuyển đổi số…
Ông Đỗ Xuân Minh, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Logistics, Tổng công ty Tân cảng Sài Gòn cho biết: “Tại khu vực phía nam, mặc dù đảm nhận 45% tổng khối lượng hàng hóa và hơn 60% khối lượng hàng container của cả nước thông qua hai hệ thống cảng tại Thành phố Hồ Chí Minh và Bà Rịa-Vũng Tàu, nhưng đường bộ vẫn là phương thức vận tải chủ yếu.
Trong khi đó, hệ thống giao thông đường bộ quá tải, thiếu đường cao tốc gây tắc nghẽn, gia tăng chi phí nhân lực, vật lực. Khu vực đồng bằng sông Cửu Long có hệ thống sông thuận lợi cho vận tải thủy nội địa, nhưng thực tế, hàng hóa khu vực này vẫn phải tập trung về các cảng ở Đông Nam Bộ để xuất khẩu, gây tốn kém, mất thời gian”.
Dù các cơ quan ban, ngành đã tích cực đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi thương mại cho doanh nghiệp trong việc thông quan hàng hóa xuất khẩu, nhưng vẫn còn một số vướng mắc về thủ tục hành chính và kiểm tra chuyên ngành chưa phù hợp, một số quy định chồng chéo, một số chính sách chưa được kịp thời sửa đổi cho phù hợp với đặc thù của hoạt động logistics; thiếu cơ chế tạo ra sự liên kết, kết nối thực chất giữa các địa phương nhằm tận dụng tốt lợi thế của từng địa phương, tổng hợp, chia sẻ nguồn lực, cơ hội... cũng khiến doanh nghiệp logistics và doanh nghiệp xuất nhập khẩu khó cắt giảm chi phí, thời gian, ảnh hưởng đến việc tiếp cận thị trường thế giới.
Trong những năm qua, ngành hải quan nói chung và các cục hải quan vùng kinh tế trọng điểm phía nam nói riêng đã chủ động có nhiều giải pháp hỗ trợ, đồng hành với các doanh nghiệp dịch vụ logistics để thúc đẩy xuất, nhập khẩu.
Ông Nguyễn Hữu Nghiệp, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: “Cục Hải quan thành phố rất chú trọng hỗ trợ phát triển và nâng cao chất lượng dịch vụ logistics của doanh nghiệp thông qua hoạt động cải cách thủ tục hành chính về hải quan, tạo thuận lợi thương mại, giảm thời gian thông quan hàng hóa, giảm chi phí làm thủ tục hải quan cho doanh nghiệp, góp phần khai thác tối đa năng lực của các cảng biển, kho bãi, địa điểm nói riêng và kết cấu hạ tầng giao thông nói chung”.
Cục Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp Tổng Công ty Tân cảng Sài Gòn xây dựng Đề án Tạo thuận lợi thương mại: Thủ tục hải quan trong hoạt động logistics và chống ùn tắc tại cảng Cát Lái (Đề án 2318).
Đây được xem một trong những chương trình đột phá của Cục Hải quan thành phố. Tham gia chương trình này, các doanh nghiệp có cổng làm thủ tục riêng cho xuất, nhập khẩu hàng hóa. Đến nay, đã có 134.000 tờ khai và 146.000 container được tạo thuận lợi thông qua đề án này.
Để mở rộng đối tượng doanh nghiệp được hỗ trợ, Cục Hải quan thành phố đang đề nghị 200 doanh nghiệp trong đề án chuyển sang tham gia chương trình doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ. Các doanh nghiệp sẽ được ưu tiên và được giảm tỷ lệ kiểm tra.
Những năm gần đây, thủ tục hải quan tại Đồng Nai đã được cải cách rất mạnh mẽ, từ chỗ làm thủ tục thủ công, hàng hóa đã được thông quan điện tử nhanh chóng. Các tờ khai luồng xanh chỉ mất 3 giây là được thông quan, trong khi tờ khai luồng đỏ chỉ chiếm tỷ lệ 4-5%.
Ông Phạm Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Đồng Nai cho biết: “Cục Hải quan Đồng Nai luôn có những giải pháp tạo thuận lợi cho doanh nghiệp làm thủ tục nói chung và hoạt động logistics nói riêng. Những khó khăn vướng mắc của doanh nghiệp được ghi nhận thông qua chương trình Dna-Info kết nối trực tiếp cơ quan hải quan với doanh nghiệp, sau đó sẽ được giải quyết thấu đáo trên tinh thần tạo thuận lợi và tuân thủ đúng pháp luật về hải quan”.
Phó Cục trưởng Cục Hải quan Bình Dương Nguyễn Thanh Bình chia sẻ: “Để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, Cục Hải quan Bình Dương từng bước chuyển đổi số trên cơ sở bám sát các kế hoạch của ngành hải quan.
Đến nay công tác chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa của cơ quan hải quan ở tỉnh Bình Dương đã dần đi vào nền nếp, hướng đến mục tiêu xây dựng một nền hành chính phục vụ, chuyên nghiệp và hiệu quả; tạo môi trường thông thoáng cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Cục Hải quan Bình Dương đang triển khai mở rộng số lượng doanh nghiệp tham gia chương trình doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ để giúp tiết giảm chi phí”.
Hoạt động hỗ trợ, hợp tác của cơ quan hải quan với các hiệp hội và doanh nghiệp logistics trong việc cung cấp thông tin, chính sách, quy định pháp luật liên quan đến thủ tục hải quan và chính sách xuất, nhập khẩu cũng như đào tạo, huấn luyện cho các đại lý làm thủ tục hải quan giúp nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, tạo dựng được uy tín để doanh nghiệp xuất, nhập khẩu tăng khả năng cạnh tranh trong khu vực, giúp cải thiện môi trường đầu tư cho vùng kinh tế trọng điểm phía nam.
