Thách thức của "đầu tàu" kinh tế châu Âu

Sau cuộc họp kéo dài hai giờ đồng hồ vào tối 6/11 tại Phủ Thủ tướng vừa qua, đại diện 3 đảng tạo nên chính phủ trung tả của Đức đã tan rã trong bối cảnh Thủ tướng Olaf Scholz đang phải đối mặt với bất ổn chính trị trong nước, nền kinh tế lớn nhất Liên minh châu Âu (EU) rơi vào suy thoái. Diễn biến mới nhất này khiến liên minh "đèn giao thông" cầm quyền sụp đổ và nước Đức có nguy cơ bế tắc chính trị kéo dài.
Người dân đi bộ cạnh gian hàng Doner kebab và Currywurst tại phố mua sắm Kurfuerstendamm trong mùa Giáng sinh ở Berlin, Đức. (Ảnh: REUTERS)
Người dân đi bộ cạnh gian hàng Doner kebab và Currywurst tại phố mua sắm Kurfuerstendamm trong mùa Giáng sinh ở Berlin, Đức. (Ảnh: REUTERS)

Bất đồng sâu sắc

Trong những tuần qua, các nhà lãnh đạo của liên minh ba đảng gồm Dân chủ Xã hội (SPD) của Thủ tướng Olaf Scholz, đảng Dân chủ Tự do (FDP) và đảng Xanh đã tranh luận về cách phục hồi nền kinh tế Đức, vốn đang trì trệ và dự kiến sẽ suy giảm năm thứ hai liên tiếp.

Trong khi SPD ủng hộ mức lương công bằng và tăng phúc lợi xã hội, thì ưu tiên hàng đầu của đảng Xanh là vấn đề khí hậu và môi trường, còn đảng FDP yêu cầu các chính sách ủng hộ doanh nghiệp và nới lỏng thủ tục hành chính. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Kinh tế và Khí hậu Đức Robert Habeck gần đây đã đề xuất một kế hoạch trị giá hàng tỷ euro để hỗ trợ doanh nghiệp Đức nhằm khắc phục tình trạng tăng trưởng yếu kém của nền kinh tế lớn nhất châu Âu.

Bộ trưởng Habeck đề xuất giải pháp thành lập "Quỹ Đức" trị giá hàng tỷ USD nhằm hiện đại hóa hạ tầng và cung cấp khoản ưu đãi đầu tư 10% cho tất cả công ty của Đức, với quy trình thủ tục được đơn giản hóa. Quỹ này sẽ ưu tiên cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các tập đoàn lớn và các công ty khởi nghiệp.

Trong tài liệu dài 14 trang, ông Habeck nêu rõ, việc tạo ra một tương lai công nghiệp hiện đại trung hòa khí hậu đòi hỏi đầu tư lớn, cả lĩnh vực công và tư, vốn đang bị chính sách ngân sách hạn chế của Đức kìm hãm. Theo ông, ngân sách của chính phủ hiện nay không đủ để cho phép đầu tư tư nhân và đầu tư công lớn hơn.

Tuy nhiên, đề xuất mới của Bộ trưởng Kinh tế và Khí hậu Đức đã gây phản ứng trái chiều trong nội bộ Đức. Trong khi, Tổng Thư ký đảng SPD Matthias Miersch hoan nghênh đề xuất trên thì Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner (thuộc đảng FDP) cho rằng ông Habeck đang kêu gọi một "chính sách kinh tế khác biệt".

Bộ trưởng Tài chính Lindner lưu ý rằng, chi tiêu công cần phải được kiểm soát. Thủ tướng Olaf Scholz đã yêu cầu các đối tác trong liên minh cầm quyền sẵn sàng thỏa hiệp, tập trung vào việc vực dậy nền kinh tế Đức. Tuy nhiên, gần đây, ông Lindner đã nhiều lần cảnh báo các cuộc đàm phán khó khăn trong liên minh cầm quyền có thể dẫn đến cuộc bầu cử sớm hơn thời hạn dự kiến vào ngày 28/9 năm sau.

Liên minh cầm quyền của Đức đã bị mắc kẹt trong cuộc tranh cãi liên quan đến các đề xuất cải cách kinh tế do Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner đưa ra.

Liên minh cầm quyền của Đức đã bị mắc kẹt trong cuộc tranh cãi liên quan đến các đề xuất cải cách kinh tế do Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner đưa ra. Tại cuộc đàm phán tối 6/11 vừa qua, đại diện 3 đảng trong liên minh cầm quyền đã tranh cãi gay gắt. Ông Christian Lindner đã đề xuất bầu cử sớm như một giải pháp nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng nội bộ trong liên minh cầm quyền.

Tuy nhiên, Thủ tướng Olaf Scholz từ chối và sa thải ông Lindner. Đáp lại, trong một thông báo sau đó, lãnh đạo nhóm nghị sĩ FDP tại Quốc hội Christian Dürr cho biết, đảng FDP sẽ rút toàn bộ các bộ trưởng là thành viên đảng mình ra khỏi chính phủ của Thủ tướng Olaf Scholz, chính thức chấm dứt liên minh "đèn giao thông" gồm 3 đảng là SPD của Thủ tướng Olaf Scholz, đảng Xanh và đảng FDP, được thành lập vào cuối năm 2021.

Nguy cơ bế tắc kéo dài

Các cuộc đàm phán đổ vỡ dẫn tới sự tan rã trong liên minh cầm quyền của Thủ tướng Olaf Scholz khiến cuộc khủng hoảng trên chính trường Đức càng thêm trầm trọng. Nhà khoa học chính trị người Đức Jana Puglierin nhận định, Đức có thể rơi vào tình trạng bế tắc chính trị trong vòng 6-7 tháng.

Theo bà Puglierin, thời gian cần thiết để Đức có một chính phủ hoạt động đầy đủ sau khi Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner bị sa thải khỏi liên minh cầm quyền phải mất nửa năm. Xem xét đến nghi thức thông thường cần thiết để thành lập một Chính phủ mới thông qua bầu cử, bà Puglierin dự đoán rằng, Đức có thể không có sự lãnh đạo hiệu quả cho đến giữa năm sau.

Theo Hiến pháp Đức, quyết định tổ chức bầu cử liên bang sớm không thể do các thành viên Quốc hội liên bang (Hạ viện), hay Thủ tướng đưa ra. Việc giải tán Quốc hội sớm chỉ có thể xảy ra theo một trong hai cách: Trong trường hợp đầu tiên, nếu một ứng cử viên Thủ tướng không giành được đa số tuyệt đối trong Quốc hội - ít nhất 367 ghế trong Hạ viện gồm 733 ghế - thì Tổng thống Đức có thể giải tán Quốc hội. Điều này chưa từng xảy ra trong lịch sử CHLB Đức.

Trong trường hợp thứ hai, Thủ tướng có thể kêu gọi bỏ phiếu tín nhiệm ở Quốc hội để xác nhận liệu có còn nhận được đủ sự ủng hộ của Quốc hội hay không. Nếu Thủ tướng không giành được đa số thì có thể chính thức yêu cầu Tổng thống giải tán Quốc hội trong vòng 21 ngày. Sau khi giải tán Quốc hội, cuộc bầu cử mới phải được tổ chức trong vòng 60 ngày và quy trình tổ chức giống như các cuộc tổng tuyển cử thông thường.

Chính phủ liên minh của Đức đã được cảnh báo có thể sụp đổ vào "thời điểm tồi tệ nhất" khi Thủ tướng Olaf Scholz đang phải đối mặt với bất ổn chính trị trong nước và nền kinh tế đầu tàu châu Âu rơi vào suy thoái. Đức là nền kinh tế lớn duy nhất có GDP sụt giảm trong năm 2023 và chính phủ nước này dự báo sẽ tiếp tục giảm nhẹ vào năm 2024.

Giám đốc Phòng Thương mại và Công nghiệp Đức (DIHK), Martin Wansleben cho rằng, Đức không chỉ đối mặt với một cuộc khủng hoảng chu kỳ mà là một cuộc khủng hoảng cơ cấu khó xử lý. Những thách thức cơ cấu lâu dài đang làm gia tăng thêm những khó khăn của Đức, trong đó bao gồm cả các yếu tố như bộ máy quan liêu phức tạp, thiếu đầu tư vào cơ sở hạ tầng, lực lượng lao động già hóa và quá trình chuyển đổi năng lượng xanh tốn kém. Nền kinh tế èo uột đang để lại những dấu hiệu suy thoái rõ rệt trên thị trường lao động.

Số người thất nghiệp chỉ giảm 16.000 xuống còn 2,791 triệu người trong tháng 10. Người đứng đầu Cơ quan Việc làm Liên bang Đức Andrea Nahles cho biết, thị trường lao động nước này đã không phục hồi vào mùa thu năm nay như thời điểm của những năm trước. Theo hầu hết dự báo của các chuyên gia, nền kinh tế lớn nhất châu Âu có thể sẽ suy giảm lần thứ hai liên tiếp trong năm nay.

Chính phủ của Thủ tướng Olaf Scholz đứng trước áp lực buộc phải hành động cải cách khẩn cấp nhằm xoay chuyển tình thế kinh tế, song các cuộc đàm phán trong liên minh 3 đảng đổ vỡ khiến tình hình thêm bế tắc. Với thực trạng hiện nay, nhiều chuyên gia bày tỏ quan ngại, Đức sẽ ngày càng lâm vào khó khăn và nước này khó có thể thực hiện vai trò đầu tàu kinh tế, thậm chí còn trở thành gánh nặng kinh tế cho châu Âu.

Có thể bạn quan tâm

Lực lượng an ninh Syria tiến vào thành phố Sweida ở miền nam nước này. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lộ trình cam go hướng tới hòa bình, an ninh và ổn định ở Syria

Trong những ngày qua, quân đội Syria mở hai hành lang nhân đạo, một dẫn vào Kobane và một tại tỉnh Hasakeh lân cận, nhằm tạo điều kiện đón hàng viện trợ. Giới quan sát đánh giá cao khi quyết định nêu trên đã giúp người dân nơi đây, chủ yếu là người Kurd, sống sót qua mùa đông lạnh giá.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu. 

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.

Quang cảnh một phiên bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên hợp quốc. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khoản ngân sách khiêm tốn dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua ngân sách thường niên năm 2026 trị giá 3,45 tỷ USD. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc, đòi hỏi tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh phải hết sức vun vén, thậm chí là “giật gấu vá vai” mới mong đủ chi tiêu.

Ảnh chụp ngày 16/2/2025 cho thấy quang cảnh thành phố Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh minh họa: TÂN HOA XÃ)

Châu Phi: Một tương lai tươi sáng từ những nỗ lực không mệt mỏi

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, năm 2026, châu Phi sẽ dẫn đầu thế giới về số lượng nền kinh tế tăng trưởng cao, nhiều quốc gia đạt mức tăng trưởng hơn 6%. Dự báo của IMF về một tương lai tươi sáng cho Lục địa đen, vốn luôn là vùng trũng của thế giới, tới từ những nỗ lực không mệt mỏi của các nước châu Phi.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Một tên lửa mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật của quân đội Mỹ. (Ảnh: DEFENSE NEWS)

Đối thoại thay đối đầu

Những tranh cãi liên quan chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục là “mớ bòng bong” khó gỡ khi cuộc họp của Hội đồng Bảo an về vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân mới đây đã chứng kiến bất đồng sâu sắc giữa các thành viên cơ quan quyền lực Liên hợp quốc.