Thách thức của "đầu tàu" kinh tế châu Âu

Sau cuộc họp kéo dài hai giờ đồng hồ vào tối 6/11 tại Phủ Thủ tướng vừa qua, đại diện 3 đảng tạo nên chính phủ trung tả của Đức đã tan rã trong bối cảnh Thủ tướng Olaf Scholz đang phải đối mặt với bất ổn chính trị trong nước, nền kinh tế lớn nhất Liên minh châu Âu (EU) rơi vào suy thoái. Diễn biến mới nhất này khiến liên minh "đèn giao thông" cầm quyền sụp đổ và nước Đức có nguy cơ bế tắc chính trị kéo dài.
Người dân đi bộ cạnh gian hàng Doner kebab và Currywurst tại phố mua sắm Kurfuerstendamm trong mùa Giáng sinh ở Berlin, Đức. (Ảnh: REUTERS)
Người dân đi bộ cạnh gian hàng Doner kebab và Currywurst tại phố mua sắm Kurfuerstendamm trong mùa Giáng sinh ở Berlin, Đức. (Ảnh: REUTERS)

Bất đồng sâu sắc

Trong những tuần qua, các nhà lãnh đạo của liên minh ba đảng gồm Dân chủ Xã hội (SPD) của Thủ tướng Olaf Scholz, đảng Dân chủ Tự do (FDP) và đảng Xanh đã tranh luận về cách phục hồi nền kinh tế Đức, vốn đang trì trệ và dự kiến sẽ suy giảm năm thứ hai liên tiếp.

Trong khi SPD ủng hộ mức lương công bằng và tăng phúc lợi xã hội, thì ưu tiên hàng đầu của đảng Xanh là vấn đề khí hậu và môi trường, còn đảng FDP yêu cầu các chính sách ủng hộ doanh nghiệp và nới lỏng thủ tục hành chính. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Kinh tế và Khí hậu Đức Robert Habeck gần đây đã đề xuất một kế hoạch trị giá hàng tỷ euro để hỗ trợ doanh nghiệp Đức nhằm khắc phục tình trạng tăng trưởng yếu kém của nền kinh tế lớn nhất châu Âu.

Bộ trưởng Habeck đề xuất giải pháp thành lập "Quỹ Đức" trị giá hàng tỷ USD nhằm hiện đại hóa hạ tầng và cung cấp khoản ưu đãi đầu tư 10% cho tất cả công ty của Đức, với quy trình thủ tục được đơn giản hóa. Quỹ này sẽ ưu tiên cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các tập đoàn lớn và các công ty khởi nghiệp.

Trong tài liệu dài 14 trang, ông Habeck nêu rõ, việc tạo ra một tương lai công nghiệp hiện đại trung hòa khí hậu đòi hỏi đầu tư lớn, cả lĩnh vực công và tư, vốn đang bị chính sách ngân sách hạn chế của Đức kìm hãm. Theo ông, ngân sách của chính phủ hiện nay không đủ để cho phép đầu tư tư nhân và đầu tư công lớn hơn.

Tuy nhiên, đề xuất mới của Bộ trưởng Kinh tế và Khí hậu Đức đã gây phản ứng trái chiều trong nội bộ Đức. Trong khi, Tổng Thư ký đảng SPD Matthias Miersch hoan nghênh đề xuất trên thì Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner (thuộc đảng FDP) cho rằng ông Habeck đang kêu gọi một "chính sách kinh tế khác biệt".

Bộ trưởng Tài chính Lindner lưu ý rằng, chi tiêu công cần phải được kiểm soát. Thủ tướng Olaf Scholz đã yêu cầu các đối tác trong liên minh cầm quyền sẵn sàng thỏa hiệp, tập trung vào việc vực dậy nền kinh tế Đức. Tuy nhiên, gần đây, ông Lindner đã nhiều lần cảnh báo các cuộc đàm phán khó khăn trong liên minh cầm quyền có thể dẫn đến cuộc bầu cử sớm hơn thời hạn dự kiến vào ngày 28/9 năm sau.

Liên minh cầm quyền của Đức đã bị mắc kẹt trong cuộc tranh cãi liên quan đến các đề xuất cải cách kinh tế do Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner đưa ra.

Liên minh cầm quyền của Đức đã bị mắc kẹt trong cuộc tranh cãi liên quan đến các đề xuất cải cách kinh tế do Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner đưa ra. Tại cuộc đàm phán tối 6/11 vừa qua, đại diện 3 đảng trong liên minh cầm quyền đã tranh cãi gay gắt. Ông Christian Lindner đã đề xuất bầu cử sớm như một giải pháp nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng nội bộ trong liên minh cầm quyền.

Tuy nhiên, Thủ tướng Olaf Scholz từ chối và sa thải ông Lindner. Đáp lại, trong một thông báo sau đó, lãnh đạo nhóm nghị sĩ FDP tại Quốc hội Christian Dürr cho biết, đảng FDP sẽ rút toàn bộ các bộ trưởng là thành viên đảng mình ra khỏi chính phủ của Thủ tướng Olaf Scholz, chính thức chấm dứt liên minh "đèn giao thông" gồm 3 đảng là SPD của Thủ tướng Olaf Scholz, đảng Xanh và đảng FDP, được thành lập vào cuối năm 2021.

Nguy cơ bế tắc kéo dài

Các cuộc đàm phán đổ vỡ dẫn tới sự tan rã trong liên minh cầm quyền của Thủ tướng Olaf Scholz khiến cuộc khủng hoảng trên chính trường Đức càng thêm trầm trọng. Nhà khoa học chính trị người Đức Jana Puglierin nhận định, Đức có thể rơi vào tình trạng bế tắc chính trị trong vòng 6-7 tháng.

Theo bà Puglierin, thời gian cần thiết để Đức có một chính phủ hoạt động đầy đủ sau khi Bộ trưởng Tài chính Christian Lindner bị sa thải khỏi liên minh cầm quyền phải mất nửa năm. Xem xét đến nghi thức thông thường cần thiết để thành lập một Chính phủ mới thông qua bầu cử, bà Puglierin dự đoán rằng, Đức có thể không có sự lãnh đạo hiệu quả cho đến giữa năm sau.

Theo Hiến pháp Đức, quyết định tổ chức bầu cử liên bang sớm không thể do các thành viên Quốc hội liên bang (Hạ viện), hay Thủ tướng đưa ra. Việc giải tán Quốc hội sớm chỉ có thể xảy ra theo một trong hai cách: Trong trường hợp đầu tiên, nếu một ứng cử viên Thủ tướng không giành được đa số tuyệt đối trong Quốc hội - ít nhất 367 ghế trong Hạ viện gồm 733 ghế - thì Tổng thống Đức có thể giải tán Quốc hội. Điều này chưa từng xảy ra trong lịch sử CHLB Đức.

Trong trường hợp thứ hai, Thủ tướng có thể kêu gọi bỏ phiếu tín nhiệm ở Quốc hội để xác nhận liệu có còn nhận được đủ sự ủng hộ của Quốc hội hay không. Nếu Thủ tướng không giành được đa số thì có thể chính thức yêu cầu Tổng thống giải tán Quốc hội trong vòng 21 ngày. Sau khi giải tán Quốc hội, cuộc bầu cử mới phải được tổ chức trong vòng 60 ngày và quy trình tổ chức giống như các cuộc tổng tuyển cử thông thường.

Chính phủ liên minh của Đức đã được cảnh báo có thể sụp đổ vào "thời điểm tồi tệ nhất" khi Thủ tướng Olaf Scholz đang phải đối mặt với bất ổn chính trị trong nước và nền kinh tế đầu tàu châu Âu rơi vào suy thoái. Đức là nền kinh tế lớn duy nhất có GDP sụt giảm trong năm 2023 và chính phủ nước này dự báo sẽ tiếp tục giảm nhẹ vào năm 2024.

Giám đốc Phòng Thương mại và Công nghiệp Đức (DIHK), Martin Wansleben cho rằng, Đức không chỉ đối mặt với một cuộc khủng hoảng chu kỳ mà là một cuộc khủng hoảng cơ cấu khó xử lý. Những thách thức cơ cấu lâu dài đang làm gia tăng thêm những khó khăn của Đức, trong đó bao gồm cả các yếu tố như bộ máy quan liêu phức tạp, thiếu đầu tư vào cơ sở hạ tầng, lực lượng lao động già hóa và quá trình chuyển đổi năng lượng xanh tốn kém. Nền kinh tế èo uột đang để lại những dấu hiệu suy thoái rõ rệt trên thị trường lao động.

Số người thất nghiệp chỉ giảm 16.000 xuống còn 2,791 triệu người trong tháng 10. Người đứng đầu Cơ quan Việc làm Liên bang Đức Andrea Nahles cho biết, thị trường lao động nước này đã không phục hồi vào mùa thu năm nay như thời điểm của những năm trước. Theo hầu hết dự báo của các chuyên gia, nền kinh tế lớn nhất châu Âu có thể sẽ suy giảm lần thứ hai liên tiếp trong năm nay.

Chính phủ của Thủ tướng Olaf Scholz đứng trước áp lực buộc phải hành động cải cách khẩn cấp nhằm xoay chuyển tình thế kinh tế, song các cuộc đàm phán trong liên minh 3 đảng đổ vỡ khiến tình hình thêm bế tắc. Với thực trạng hiện nay, nhiều chuyên gia bày tỏ quan ngại, Đức sẽ ngày càng lâm vào khó khăn và nước này khó có thể thực hiện vai trò đầu tàu kinh tế, thậm chí còn trở thành gánh nặng kinh tế cho châu Âu.

Có thể bạn quan tâm

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: TTXVN)

Tự chủ và kiên cường hơn

Nền kinh tế Canada vừa ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong năm cầm quyền đầu tiên của một thủ tướng, trong đó hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - biểu hiện của suy thoái kỹ thuật, do bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận của Thủ tướng Mark Carney trong quản lý kinh tế.

Nông dân thu hoạch vụ mùa ở Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Giải pháp tận gốc cho vấn đề mất an ninh lương thực

Các chính sách thương mại phù hợp cùng sự phối hợp quốc tế chặt chẽ sẽ đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao khả năng chống chịu của thị trường lương thực toàn cầu trước các “cú sốc” ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng.