Tập quán ăn uống của người Kozak

Người Kozak ở vùng Stavropol, tây nam nước Nga, là cộng đồng dân tộc cực kỳ hiếu khách. Không phải ngẫu nhiên mà câu phương ngôn “Mỗi vị khách đều là người do Chúa trời phái đến” được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trong mỗi gia đình Kozak. 

Phụ nữ Kozak đón khách vào nhà với món bánh mì truyền thống. Ảnh: ETOKAVKAZ.RU
Phụ nữ Kozak đón khách vào nhà với món bánh mì truyền thống. Ảnh: ETOKAVKAZ.RU

Theo trang mạng Etokavkaz.ru (Nga), đối với người Kozak, những vị khách đường xa đến chơi nhà luôn được chủ nhà đón tiếp nồng nhiệt, được mời ngồi ở những vị trí trang trọng nhất trong bàn tiệc, bất kể trong nhà còn có người lớn tuổi hơn. Tuy nhiên, trước đây có một quy tắc mà mỗi vị khách cần lưu ý, đó là trong bàn tiệc bao giờ cũng có một vị trí mà khách dù quý đến đâu đi nữa cũng không được phép ngồi. Vị trí đó được dành cho “Ataman”, tức là nhà lãnh đạo, thủ lĩnh của người Kozak. Vào thời Đế quốc Nga, đây là danh hiệu chính thức của các chỉ huy quân sự tối cao quân đội Kozak. Ngay cả khi “Ataman” không có mặt, chỗ ngồi đó vẫn là bất khả xâm phạm.

Người Kozak vốn có lòng tự trọng rất cao, họ luôn coi trọng danh dự của bản thân, không muốn bị người khác xúc phạm hay bôi nhọ. Trước đây, đàn ông và phụ nữ Kozak không được ngồi cạnh nhau mà phải ngồi đối diện qua bàn ăn. Quy định này để tránh những người đàn ông uống quá chén có những hành vi không chuẩn mực. Ngày nay, tục lệ này đã thay đổi, khách đến nhà sẽ được ngồi tùy ý, điều quan trọng để khách được hài lòng. Theo thông lệ, chủ nhà mời rượu, nhưng họ không ép khách phải uống. Và để không xảy ra những tình huống quá chén và làm hỏng ngày lễ, họ không đặt sẵn những chai rượu trên bàn. Phụ nữ sẽ rót rượu phục vụ khách, khi thấy ai đó đã uống nhiều, họ sẽ không tiếp thêm rượu nữa. 

Trong mỗi bữa tiệc sẽ có bốn ly rượu bắt buộc phải chúc. Ly đầu tiên dành cho quân đội Kozak với những chiến công to lớn đối với Tổ quốc. Ly thứ hai dành cho thủ lĩnh “Ataman”. Ly thứ ba để tưởng nhớ những người đã khuất. Ly thứ tư để chúc sức khỏe cho tất cả những ai có mặt trong bữa tiệc. Sau đó, họ mới uống mừng các sự kiện và chúc rượu lẫn nhau.

Ngoài ly “Na pososhok” (Lên đường may mắn) phổ biến ở Nga, người Kozak còn có muôn vàn lý do khác để nâng ly và giúp khách có cơ hội nán lại bàn tiệc. Ly “Vòng quanh” phải uống với từng người một trong bàn. Ly “Đứng dậy” để uống khi muốn rời khỏi bàn. Ly “Áo choàng” uống khi mặc áo choàng và đội mũ. Ly “Hiên nhà” uống lúc bước ra ngoài sân. Còn có cả ly “Chạm với mõm ngựa” khi người đàn ông Kozak đã cưỡi ngựa ra đến tận ngoài cánh đồng, họ chạm ly vào mõm chú ngựa rồi uống cạn. Nguồn gốc của ly “Lên đường may mắn” của người Kozak khá thú vị. Chủ nhà đưa cho khách một cây gậy ba-toong (posok) rồi đặt một ly rượu lên trên. Người khách phải uống cạn ly rượu sao cho không bị đổ ra ngoài. Thông thường, khách sẽ dùng răng ngậm lấy chiếc ly rồi cho vào miệng uống. Nếu bị đổ, anh ta sẽ phải qua đêm ở nhà gia chủ, bởi chủ nhà không muốn để khách của mình ra về trong tình trạng không còn tỉnh táo. 

Trong bữa ăn hằng ngày, người cha là người đầu tiên trong nhà được bắt đầu ăn. Những nhà không có điều kiện thường đặt một chiếc bát lớn bằng gỗ ở giữa bàn, sau đó các thành viên trong gia đình lần lượt múc súp hoặc cháo bằng thìa. Sau nghi thức cầu nguyện, người cha nếm thử món ăn trước, sau đó đến người mẹ và cuối cùng các con mới được phép ăn. 

Phần lớn những người từng tiếp xúc với các gia đình người Kozak đều có chung nhận xét rằng, đàn ông hiếm khi thể hiện tình cảm với phụ nữ và trẻ em. Họ hiếm khi ôm con vào lòng hay nắm tay vợ khi đi dạo ngoài phố. Lối cư xử kỳ lạ này bắt nguồn từ những đặc điểm lịch sử của dân tộc Kozak ở Nga. Những cuộc chiến tranh kéo dài đã khiến những ngôi làng Kozak chỉ còn lại những góa phụ và trẻ mồ côi. Để họ không chạnh lòng hay ghen tị với những người khác, đàn ông Kozak thường không công khai thể hiện tình yêu của họ dành cho gia đình.

Tập quán ăn uống của người Kozak chứa đựng những câu chuyện đặc sắc về nguồn gốc và ý nghĩa của những quy định đã hình thành từ lâu đời, giúp chúng ta hiểu hơn về những nét văn hóa, lịch sử đầy tính nhân văn của dân tộc này.

Có thể bạn quan tâm

Bờ biển Playa Guiones được phủ bóng cây xanh. Ảnh: THE GUARDIAN

Chung tay hồi sinh rừng ven biển

Nhằm góp phần phục hồi rừng ven biển, tái tạo môi trường sống cho động vật hoang dã và khôi phục các hệ sinh thái bị suy thoái bởi nạn phá rừng, một dự án huy động người dân địa phương, học sinh, du khách và tình nguyện viên tham gia trồng cây bản địa trên các bãi biển Costa Rica đang mang lại những kết quả tích cực.

Xe cứu thương ba bánh của Moving Health. Ảnh: MOVING HEALTH

Thu hẹp khoảng cách y tế nông thôn

Tổ chức phi lợi nhuận Moving Health (Mỹ) triển khai mạng lưới xe cứu thương ba bánh tại Ghana nhằm hỗ trợ cấp cứu cho người dân vùng sâu, vùng xa. Với chi phí thấp, khả năng di chuyển linh hoạt, mô hình này đã góp phần rút ngắn thời gian tiếp cận bệnh viện và nâng cao cơ hội chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng nông thôn.

Nhiều hoạt động tìm hiểu bản sắc văn hóa Việt Nam đã được tổ chức tại Hungary. Ảnh: NVCC

Tiếng Việt gắn kết cộng đồng

Ngày 21/6 tới, tại Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Thủ đô Paris (Pháp), Diễn đàn Gìn giữ tiếng Việt và Văn hóa Việt ở nước ngoài tổ chức chuỗi hoạt động quy mô lớn nhân kỷ niệm 5 năm thành lập (15/7/2021-15/7/2026). Sự kiện được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, quy tụ các chuyên gia, giảng viên, giáo viên, nhà hoạt động cộng đồng và đông đảo người Việt đang sinh sống tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Bà Bang bên cạnh búp bê AI của mình. Ảnh: AFP

Búp bê AI đồng hành cùng người cao tuổi

Tại Hàn Quốc, quốc gia đang đối mặt với tình trạng già hóa dân số nhanh nhất thế giới, những con búp bê tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành người bạn đồng hành đặc biệt của nhiều người cao tuổi sống một mình.

Dáng hình hội chợ 250 tuổi

Dáng hình hội chợ 250 tuổi

Hội chợ ngựa Appleby (Anh) là một cuộc tụ hội văn hóa đầy màu sắc đã trải qua hơn 250 năm tồn tại. Hội chợ thu hút lượng lớn người đến xem các phiên đấu giá ngựa và truyền thống tắm ngựa dưới sông, là một trong những lễ hội lớn tập trung đông đảo người du mục trong khu vực.

Nông dân Suriname được khuyến khích trồng đa dạng loại cây. Ảnh: GETTYIMAGES

Hỗ trợ nông dân Suriname vượt khó

Đối mặt những khó khăn về điều kiện thời tiết, một nhóm nông dân ở Suriname - quốc gia nhỏ nằm bên bờ biển đông bắc Nam Mỹ - đã vận dụng kỹ thuật nông nghiệp để biến thành lợi thế cạnh tranh. Hiện nay, họ đang hướng tới mục tiêu trở thành vườn ươm rau và giống cây trồng lớn nhất cả nước.

Các nghệ sĩ biểu diễn Mak Yong, Ảnh: MSTAR

Hồi sinh nghệ thuật truyền thống

Mak Yong là loại hình nghệ thuật sân khấu cổ xưa có lịch sử khoảng 400 năm tại Malaysia, đã được Tổ chức Văn hóa, Khoa học và Giáo dục LHQ (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Trình diễn nấu phở tại sự kiện.

Quảng bá phở Việt Nam ở châu Âu

TS Phan Bích Thiện - Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội người Việt Nam tại Hungary cho biết, trước đây, mỗi khi muốn thưởng thức món phở Việt Nam, bà phải chạy xe tới khu chợ của người Việt mới có.

Chuyển đổi xe cổ thành xe điện ở Mỹ. Ảnh: GettyImages

“Cuộc đời thứ hai” cho xe cổ

Chuyển đổi sang xe điện đang mang lại “cuộc đời thứ hai” cho hàng triệu chiếc xe cổ và xe đời cũ ở Mỹ. Đây cũng trở thành một ngành dịch vụ kinh doanh do mạng lưới Fuel2Electric (Tạm dịch “Từ xăng sang điện”) cung cấp, nhằm giải quyết tình trạng thiếu phụ tùng và thợ sửa chữa các dòng xe đời cũ tại nước này.

Giáo dục dạy nghề tại Uganda. Ảnh: ILO

Hướng tới hệ thống học tập bao trùm

Trong bối cảnh số hóa, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi xanh và biến động nhân khẩu học đang diễn ra mạnh mẽ, việc tái định hình thị trường lao động toàn cầu, đưa học tập suốt đời trở thành trụ cột trung tâm trong chính sách kinh tế - xã hội sẽ giúp giảm nguy cơ gia tăng bất bình đẳng giữa các quốc gia và trong từng quốc gia.

Công nhân kiểm tra những cây giống ca-cao tại El Ceibo. Ảnh: THE GUARDIAN

Nông dân Bolivia bảo vệ đất trước “cơn sốt” vàng

Trong bối cảnh giá vàng tăng cao, kéo theo làn sóng khai thác mỏ lan rộng và gây nhiều hệ lụy môi trường, các cộng đồng nông dân tại vùng tây bắc Bolivia đang lựa chọn một hướng đi khác bền vững, đặt nông nghiệp và môi trường lên trên lợi ích kinh tế ngắn hạn.

Công dân có thể thuê người cùng đi khám bệnh. Ảnh: REUTERS

Dịch vụ “người đồng hành” tại Hàn Quốc

Trong bối cảnh số lượng người sống một mình ngày càng gia tăng, chính quyền Seoul (Hàn Quốc) đang triển khai một mô hình dịch vụ đặc biệt nhằm hỗ trợ đối tượng trên đi bệnh viện hay chuyển nhà.

Học sinh thực hành bảo vệ môi trường bên bờ biển. Ảnh: GETTYIMAGES

Đưa “đại dương” vào lớp học

Malaysia có đường bờ biển dài khoảng 4.800km, với nền kinh tế phụ thuộc chặt chẽ vào tài nguyên biển, từ du lịch, dịch vụ tới hậu cần, ngoại thương. Quốc gia Đông Nam Á đang nỗ lực đưa những kiến thức và kỹ năng bảo tồn biển vào hệ thống giáo dục phổ thông, qua những chương trình trải nghiệm thực tế để thu hút học sinh.

AWA bảo đảm đủ các điều kiện để kéo dài tuổi thọ dữ liệu. Ảnh: AWA

Nigeria nỗ lực bảo tồn di sản

Nigeria mới đây trở thành quốc gia châu Phi đầu tiên đưa dữ liệu vào Trung tâm Lưu trữ dữ liệu thế giới Bắc Cực (Arctic World Archive - AWA) tại Svalbard, quần đảo của Na Uy ở Bắc Băng Dương. Đây là động thái nhằm bảo tồn di sản trước nguy cơ mai một và hư hại.

Các nhân viên giao sữa tại nhà giúp người già cảm thấy bớt cô đơn. Ảnh: NIKKEI

Niềm an ủi với người già Nhật Bản

Theo BBC, số lượng người cao tuổi Nhật Bản phải sống một mình ngày một gia tăng. Những “Quý cô Yakult” với các chuyến giao hàng tận nhà định kỳ đang trở thành một kênh kết nối xã hội quan trọng đối với nhiều người già cô đơn.

Gạch CSEB đã chứng minh được sự bền vững. Ảnh: REUTERS

Tái thiết sau thiên tai với gạch sinh thái

Những viên gạch sinh thái, còn gọi là gạch đất nén ổn định có giá thành rẻ hơn gạch nung truyền thống và có sức chống chịu tốt hơn trước thiên tai, được xem là giải pháp hướng tới hoạt động xây dựng bền vững vì con người và môi trường.

Các nữ phạm nhân đọc sách tại Nhà tù Djanira Dolores de Oliveira. Ảnh: AP

Chương trình đọc sách giảm án tù tại Brazil

Chương trình giảm án bằng đọc sách tại Brazil đang mở ra cơ hội cải tạo nhân văn cho phạm nhân, giúp họ rút ngắn thời gian thụ án, đồng thời nuôi dưỡng tri thức và hy vọng tái hòa nhập cộng đồng.

Những vườn chuối xen rừng tại Công viên bang Oedra Branca. Ảnh: THE GUARDIAN

Nông nghiệp giữ rừng Brazil

Bất chấp tốc độ đô thị hóa chóng mặt của Rio de Janeiro (Brazil), những cộng đồng bản địa tại Công viên bang Pedra Branca, thuộc khu vực Vargem Grande vẫn bền bỉ duy trì phương thức canh tác hài hòa với tự nhiên. Những vườn chuối xen rừng không chỉ giúp họ bảo đảm sinh kế mà còn góp phần gìn giữ hệ sinh thái rừng quý giá.

Không gian công cộng mới mang tên Joseph William Bazalgette bên sông Thames. Ảnh: THE GUARDIAN

Không gian mới bên sông Thames

Bờ kè Bazalgette là không gian công cộng ven sông mới mở cửa tháng 1 vừa qua trên bờ sông Thames, London (Anh). Công trình rộng khoảng 0,6ha, được đặt tên theo kỹ sư nổi tiếng người Anh Joseph Bazalgette, xây dựng bên trên dự án “siêu cống” thoát nước sông Thames.

Nhật Bản khuyến khích sử dụng xe tiết kiệm nhiên liệu. Ảnh: ASAHI SHIMBUN

Chính sách thuế xanh tại Nhật Bản

Kể từ sau khi xảy ra trận động đất - sóng thần hồi tháng 3/2011 và sau thảm họa môi trường của Nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1, Chính phủ Nhật Bản đã nghiên cứu, điều chỉnh và hoàn thiện hệ thống chính sách thuế liên quan môi trường và các ngành năng lượng.

Du khách tham quan núi Shamanka trên hồ Baikal. Ảnh: TRIP.COM

Vương quốc băng tuyết kỳ vĩ của Nga

“Sâu nhất”, “cổ xưa nhất”, “đẹp nhất” là những từ mà hầu hết các du khách phải “thốt lên” khi may mắn được “mục sở thị” hồ Baikal nổi tiếng vào mùa đông. Baikal thật sự gây “choáng” bởi vẻ đẹp lộng lẫy, cuốn hút bất cứ ai nhờ sở hữu cảnh sắc thiên nhiên vô cùng độc đáo.

Các nhà ngôn ngữ học thảo luận về việc thu âm tiếng siPhuthi làm tư liệu. Ảnh: THE GUARDIAN

Sự hồi sinh của tiếng siPhuthi

Tiếng siPhuthi của cộng đồng ebaPhuthi (Lesotho) đang được hồi sinh nhờ những nỗ lực ghi chép, chuẩn hóa chữ viết và đưa ngôn ngữ trở lại đời sống. Những cố gắng bền bỉ này đã giúp siPhuthi được công nhận là ngôn ngữ chính thức, mở ra cơ hội gìn giữ bản sắc văn hóa và truyền thừa tri thức cho các thế hệ tương lai.

Nhiệt độ ở Minnesota giảm xuống âm 10oC vào mùa đông. Ảnh: REUTERS

Giải pháp sưởi ấm chi phí thấp

Hệ thống sưởi và làm mát bằng năng lượng nhiệt tích trữ trong tầng nước ngầm đang được Mỹ tái triển khai ở quy mô lớn, mở ra hướng phát triển đô thị bền vững cho tương lai.

Chị Quỳnh (thứ hai, trái sang) tại tiệm bánh mì Việt Nam ở Singapore.

Tiệm bánh mì Việt ở “đảo quốc sư tử”

Quán “Banh mi Society” nằm ở tầng hầm The Central, sát bờ sông Singapore. Bước xuống cầu thang, tôi nghe mấy câu tiếng Việt vọng ra rất rõ. Daniel - người bạn Singapore từng sống ba năm ở TP Hồ Chí Minh - đi cùng tôi, tò mò muốn xem bánh mì Việt ở đây có giữ được hương vị những buổi sáng anh từng ăn gần Nhà thờ Đức Bà hay không.

Nhà máy sản xuất ô-tô Lada ở Tolyatti.

Thủ phủ ô-tô Lada ở “xứ Bạch Dương”

Cách Thủ đô Moscow khoảng 1.000 km, trải dài bên bờ sông Volga thơ mộng, Tolyatti là thành phố công nghiệp nơi hãng xe ô-tô AvtoVAZ sản xuất những chiếc Lada đầu tiên vào năm 1970, trở thành biểu tượng xe hơi nổi tiếng trên khắp thế giới.

Chợ Zando rơi vào tình trạng quá tải trước khi cải tạo. Ảnh: ALAMY

Mô hình chợ bền vững của châu Phi

Từng bị chỉ trích vì quá đông đúc, mất vệ sinh và thiếu an toàn, chợ Zando, khu chợ trung tâm lâu đời của Thủ đô Kinshasa (CHDC Congo) đang bước sang một giai đoạn mới sau 5 năm cải tạo, với thiết kế bền vững, hiện đại, đậm bản sắc địa phương được quốc tế ghi nhận.

Hội chợ Sách quốc tế Cairo. Ảnh: GETTYIMAGES

Tâm điểm văn chương thế giới

Hội chợ Sách quốc tế Cairo lần thứ 57 diễn ra từ ngày 21/1 đến 5/2 tại Trung tâm Triển lãm quốc tế Ai Cập ở thành phố New Cairo, là hội chợ sách lâu đời và lớn nhất trong thế giới Arab.