Sửa Luật Chuyển giao công nghệ:

Tạo hành lang pháp lý thông thoáng khơi thông dòng chảy tri thức-công nghệ

Nêu thực tế nhiều kết quả nghiên cứu có giá trị vẫn còn nằm lại trong ngăn kéo, chưa đi được ra thị trường, đại biểu Quốc hội kỳ vọng việc sửa Luật Chuyển giao công nghệ sẽ tạo hành lang pháp lý mở, thông thoáng và hiện đại, khơi thông dòng chảy tri thức-công nghệ, đưa đổi mới sáng tạo thực sự trở thành một trụ cột tăng trưởng.

Tiếp tục Kỳ họp thứ 10, chiều 6/11, Quốc hội thảo luận tại tổ về ba dự án luật liên quan đến lĩnh vực khoa học-công nghệ, gồm: Luật Chuyển đổi số; Luật Công nghệ cao (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ.

Đề xuất chủ sở hữu công nghệ có quyền được phân phối, bán sản phẩm tạo ra từ công nghệ

Quan tâm đến việc sửa đổi Luật Chuyển giao công nghệ, đại biểu Nguyễn Thị Lan (Đoàn TP Hà Nội) cho biết, trên thực tế, dòng chảy tri thức từ viện, trường ra doanh nghiệp vẫn chưa thực sự thông suốt. Nhiều kết quả nghiên cứu có giá trị vẫn còn nằm lại trong ngăn kéo, chưa đi được ra thị trường.

ndo_br_4a53b9f5858d09d3509c.jpg
Đại biểu Nguyễn Thị Lan (Đoàn TP Hà Nội). (Ảnh: DUY LINH)

Trong khi đó, ở các nước phát triển, khoảng cách giữa nghiên cứu và sản xuất đã được thu hẹp nhờ cơ chế pháp lý rất linh hoạt, khuyến khích mạnh mẽ hoạt động thương mại hóa công nghệ.

Vì vậy, đại biểu cho rằng lần sửa đổi này không chỉ là để "sửa luật", mà là để tạo hành lang pháp lý mở, thông thoáng và hiện đại, nhằm khơi thông dòng chảy tri thức - công nghệ, đưa đổi mới sáng tạo thực sự trở thành một trụ cột tăng trưởng.

Góp ý vào nội dung cụ thể, về quyền chuyển giao công nghệ, đại biểu Nguyễn Thị Lan đề nghị đề nghị bổ sung thêm hai quyền rất quan trọng cho chủ sở hữu công nghệ, đó là quyền được tiếp tục cải tiến, phát triển và hoàn thiện công nghệ đã chuyển giao và quyền được phân phối, bán sản phẩm tạo ra từ công nghệ đó.

Theo đại biểu, bổ sung này sẽ giúp bảo vệ đầy đủ hơn quyền thương mại hóa của nhà sáng tạo, đồng thời tạo động lực tài chính thực chất cho các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc vào nghiên cứu vào phát triển (R&D).

Đại biểu cho biết, ở Việt Nam, một số cơ sở đào tạo và nghiên cứu đã có các trung tâm chuyển giao công nghệ, nhưng vẫn còn thiếu cơ chế rõ ràng để họ được sở hữu và khai thác hợp pháp kết quả nghiên cứu. Việc sửa Luật lần này cần tháo gỡ chính điểm đó, để nhà khoa học, viện, trường được quyền và được khuyến khích làm chủ công nghệ.

Ngoài ra, đại biểu đoàn Hà Nội đề xuất bổ sung nguyên tắc "ưu tiên trong nước" khi chuyển giao các công nghệ cao thuộc danh mục khuyến khích ra nước ngoài. Điều này không nhằm hạn chế hội nhập, mà để bảo đảm năng lực tự chủ công nghệ quốc gia.

"Các nước như Mỹ, EU, Nhật Bản đều có cơ chế kiểm soát xuất khẩu công nghệ chiến lược, không chỉ vì an ninh quốc gia mà còn để giữ lại giá trị đổi mới trong nước. Chúng ta cần một khung pháp lý tương tự để vừa hội nhập, vừa giữ được lợi thế quốc gia", đại biểu Nguyễn Thị Lan nói.

Cần bổ sung quy định về trách nhiệm pháp lý của các bên trong góp vốn bằng công nghệ

Nêu ý kiến thảo luận tại tổ, đại biểu Đặng Thị Bảo Trinh (Đoàn TP Đà Nẵng) bày tỏ đồng tình với tinh thần đổi mới mạnh mẽ của dự thảo khi chuyển từ cơ chế “Nhà nước sở hữu toàn bộ” sang “giao quyền sở hữu cho tổ chức tạo ra công nghệ”.

Đại biểu nêu thực tế lâu nay, phần lớn kết quả nghiên cứu từ các đề tài, dự án sử dụng ngân sách nhà nước đang bị "đóng cất trong ngăn tủ" hoặc tồn tại dưới dạng báo cáo, mà không được thương mại hóa. Nguyên nhân chính là do quyền sở hữu thuộc về Nhà nước, nhưng không có cơ quan cụ thể chịu trách nhiệm khai thác.

Vì vậy, việc giao quyền sở hữu cho tổ chức trực tiếp tạo ra công nghệ như viện nghiên cứu, trường đại học sẽ tạo động lực mạnh mẽ để họ chủ động chuyển giao, thương mại hóa và góp vốn bằng công nghệ.

ndo_br_1174837861412567289.jpg
Quang cảnh một phiên thảo luận tổ chiều 6/11. (Ảnh: DUY LINH)

Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc có cơ chế khuyến khích việc thương mại hóa, Nhà nước nên thiết lập cơ chế hỗ trợ đăng ký, bảo hộ và tư vấn pháp lý cho các tổ chức được giao quyền. Vì thực tế các viện, trường hiện thiếu năng lực pháp lý và tài chính trong việc xác lập, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Về quyền góp vốn bằng công nghệ và tự quyết định giá trị công nghệ góp vốn, khoản 2 Điều 8 dự thảo Luật quy định: "Tổ chức, cá nhân là chủ sở hữu hoặc có quyền sử dụng hợp pháp công nghệ được quyền góp vốn bằng công nghệ vào dự án đầu tư hoặc doanh nghiệp; được tự quyết định giá trị công nghệ góp vốn..."

Đại biểu Đặng Thị Bảo Trinh cho rằng đây là bước mở thể hiện nguyên tắc tự do trong cam kết, tự nguyện trong thỏa thuận, tạo điều kiện thoáng cho các bên linh hoạt trong hoạt động đầu tư, khởi nghiệp, chuyển giao công nghệ.

Tuy nhiên, theo đại biểu đoàn Đà Nẵng, quy định này cũng sẽ tiềm ẩn mặt trái, đó là: quy định "tự quyết định giá trị công nghệ góp vốn" sẽ rơi vào tình trạng bị lợi dụng để nâng khống giá trị công nghệ, hình thành vốn không có thực, dẫn đến nguy cơ chuyển giá hoặc trốn thuế.

Từ nguy cơ tiềm ẩn đó, đại biểu đề nghị cân nhắc điều chỉnh ngưỡng bắt buộc phải thuê tổ chức định giá độc lập đối với các thương vụ góp vốn bằng công nghệ có giá trị từ một mức nhất định trở lên để bảo đảm tính khách quan, đồng thời ngăn ngừa gian lận giá trị.

Ngoài ra, Luật cũng cần bổ sung quy định về trách nhiệm pháp lý của các bên tham gia định giá, trong đó, bao gồm tổ chức định giá, chủ thể góp vốn và bên nhận vốn; có chế tài xử lý hành chính hoặc hình sự tương ứng nếu cố ý làm sai.

Liên quan nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Lan (Đoàn TP Hà Nội) đề nghị rà soát lại để bảo đảm thống nhất là giao quyền sở hữu công nghệ cho tổ chức trực tiếp tạo ra công nghệ và giao cho họ tự quyết định giá trị công nghệ góp vốn, phương án góp vốn và việc phân chia kết quả từ hoạt động góp vốn.

Đồng thời, nên áp dụng với tất cả các nhiệm vụ khoa học-công nghệ các cấp, trừ những dự án quan trọng liên quan đến an ninh, quốc phòng thì Chính Phủ hoặc cơ quan được Chính phủ giao sẽ quyết định.

Có thể bạn quan tâm

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đang có xu hướng gia tăng với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện, xử lý và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng như môi trường cạnh tranh lành mạnh.

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc triển khai Thông tư 08/2026 hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất trong tháng 4 vừa qua đã phát hiện có gần 900.000 thuê bao không chính chủ, 60 triệu thuê bao đã xác nhận sử dụng chính chủ và còn khoảng 34 triệu thuê bao vẫn chưa xác nhận.

Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)

Rút ngắn thời gian phản ứng với thiên tai

Việc cảnh báo thiên tai sẽ chỉ thật sự hiệu quả khi thông tin nguy hiểm đến đúng người, đúng nơi và đúng thời điểm. Các mô hình tháp báo lũ thông minh và mạng quan trắc tự động đang giúp việc đưa dữ liệu về ngập lụt tới cộng đồng nhanh hơn, rút ngắn thời gian phản ứng của người dân khi thiên tai xảy ra.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.