Ngày 21/10, Liên minh An toàn thông tin CYSEEX tổ chức Hội thảo CYSEEX 2026 với chủ đề “Kiến tạo năng lực phòng thủ tự động trong kỷ nguyên AI và hậu lượng tử”, tập trung trao đổi giải pháp nâng cao năng lực phát hiện, ứng phó với các cuộc tấn công mạng và bảo vệ dữ liệu trong dài hạn.
Theo báo cáo tại hội thảo, trong 9 tháng đầu năm 2026, CYSEEX đã tổ chức 7 đợt diễn tập trên 14 hệ thống của các thành viên, phát hiện 307 lỗ hổng. Hoạt động diễn tập giúp các doanh nghiệp kiểm tra khả năng phòng thủ trong điều kiện mô phỏng tấn công thực tế, đồng thời rèn luyện nhân lực và hoàn thiện quy trình phát hiện, xử lý, phục hồi sau sự cố. Số lỗ hổng đặc biệt nghiêm trọng tiếp tục có xu hướng giảm, theo thông tin được công bố tại hội thảo.
Một nội dung đáng chú ý là việc triển khai 18 tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI Agent) trong ba nhóm hoạt động: phòng thủ hệ thống, mô phỏng tấn công và bảo mật trong quá trình phát triển phần mềm.
Kết quả bước đầu cho thấy các tác nhân AI giúp giảm 65-75% thời gian xử lý cảnh báo thủ công, nâng tỷ lệ phát hiện và ứng phó với các hình thức tấn công mới từ 50% lên 90%, hỗ trợ phát hiện hơn 120 lỗ hổng và rút ngắn thời gian rà soát mã nguồn.
Những kết quả này cho thấy tiềm năng của AI trong việc nâng cao tốc độ xử lý và khả năng phát hiện nguy cơ an ninh mạng. Tuy nhiên, việc mở rộng tự động hóa cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát quyền hạn, giám sát hành động và bảo đảm con người giữ vai trò quyết định đối với các tác vụ có mức độ rủi ro cao.
Ông Nguyễn Xuân Hoàng, Chủ tịch Liên minh An toàn thông tin CYSEEX, cho rằng khi AI giúp phát hiện lỗ hổng nhanh hơn, lực lượng phòng thủ cũng phải đẩy nhanh quá trình phát hiện và khắc phục. Vấn đề không chỉ nằm ở năng lực của công nghệ mà còn ở cách tổ chức phòng thủ, phân quyền và phối hợp ứng phó.
Chủ động chuẩn bị cho an toàn hậu lượng tử
Tại hội thảo, các thành viên CYSEEX công bố khẩu hiệu hành động năm 2027: “AI tự chủ - Phòng thủ chủ động - An toàn lượng tử”, xác định ba định hướng phối hợp trong giai đoạn tiếp theo.
Trong đó, an toàn hậu lượng tử là vấn đề cần được chuẩn bị từ sớm. Sự phát triển của máy tính lượng tử có thể tạo ra nguy cơ đối với một số thuật toán mật mã đang được sử dụng để bảo vệ dữ liệu và các giao dịch số. Trong khi đó, quá trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử có thể kéo dài nhiều năm, liên quan đến hệ thống công nghệ, thiết bị, kết nối và chuỗi cung ứng của doanh nghiệp.
Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần kiểm kê thuật toán mã hóa và chứng thư số đang sử dụng, xác định dữ liệu cần bảo vệ trong thời gian dài, đánh giá mức độ ưu tiên của từng hệ thống và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp. Khả năng thay đổi thuật toán mã hóa linh hoạt, thử nghiệm mô hình kết hợp giữa công nghệ hiện tại và giải pháp mới, cùng với cam kết của nhà cung cấp, cũng là những yếu tố cần tính đến.
Ở lớp kết nối, việc chuẩn bị chuyển đổi cần chú trọng giao thức TLS, được sử dụng rộng rãi để bảo vệ dữ liệu trao đổi trên Internet. Thử nghiệm các thuật toán kháng lượng tử phải đi kèm đánh giá khả năng tương thích, hiệu năng và mức độ an toàn của hệ thống trong giai đoạn chuyển tiếp.
Kiểm soát AI, tăng khả năng phục hồi sau sự cố
Bên cạnh mật mã hậu lượng tử, hội thảo tập trung vào khả năng ứng dụng AI trong trung tâm vận hành an ninh mạng, từ phân tích dữ liệu, hỗ trợ chuyên gia đến thực hiện một số tác vụ trong phạm vi được phân quyền.
Các chuyên gia nhấn mạnh doanh nghiệp cần chuẩn bị dữ liệu, xác định rõ tài sản cần bảo vệ, thiết lập quyền truy cập và phân định trách nhiệm trước khi mở rộng tự động hóa. Những tác nhân AI tham gia điều tra cảnh báo, xử lý sự cố hoặc chủ động tìm kiếm mối đe dọa phải hoạt động trong phạm vi được kiểm soát, có khả năng truy vết và chịu sự giám sát phù hợp.
Đối với mã độc tống tiền, yêu cầu phòng thủ không chỉ dừng ở ngăn chặn và phát hiện tấn công mà còn phải bảo đảm khả năng phục hồi. Doanh nghiệp cần xác định được bản dữ liệu sạch, đáng tin cậy để khôi phục hoạt động, tránh đưa mã độc hoặc dữ liệu đã bị xâm phạm trở lại hệ thống.
Theo định hướng năm 2027, CYSEEX dự kiến tiếp tục mở rộng ứng dụng tác nhân AI theo nguyên tắc tự động hóa có kiểm soát, duy trì diễn tập tấn công và phòng thủ, ứng cứu sự cố, phòng chống lừa đảo trực tuyến, đồng thời thúc đẩy thử nghiệm mật mã hậu lượng tử trong các hệ thống phù hợp.
Thành lập năm 2022, CYSEEX hiện có 7 thành viên gồm Tập đoàn MISA, Tổng Công ty Giải pháp Doanh nghiệp Viettel, Tập đoàn Bảo Việt, Công ty cổ phần Phần mềm BRAVO, Công ty cổ phần Công nghệ Sapo, Tổng Công ty Viễn thông MobiFone và Công ty cổ phần Giao hàng tiết Kiệm.
Liên minh tập trung vào diễn tập thực chiến, chia sẻ kinh nghiệm, cảnh báo mối đe dọa và nâng cao năng lực ứng phó sự cố. Việc phối hợp giữa các doanh nghiệp được kỳ vọng góp phần tăng cường khả năng tự bảo vệ của tổ chức trước những hình thức tấn công ngày càng phức tạp và những thay đổi nhanh chóng của công nghệ.
