Tạo giá trị cho nền kinh tế số từ dữ liệu địa điểm

Tổ lưu động thu thập thông tin về đất đai. (Ảnh: CÔNG VINH)
Tổ lưu động thu thập thông tin về đất đai. (Ảnh: CÔNG VINH)

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ của dữ liệu, với hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện và nhiều cơ sở dữ liệu quốc gia được hình thành. Tuy nhiên, việc có nhiều dữ liệu không đồng nghĩa với có nền kinh tế dữ liệu. Vì vậy, cần hình thành các nền tảng dùng chung, trong đó địa điểm là một lớp dữ liệu nền tảng hết sức quan trọng.

Vượt ra khỏi định nghĩa địa lý truyền thống, một địa điểm khi được số hóa và định danh chuẩn xác sẽ trở thành “nút giao” liên kết mọi dịch vụ công, chuỗi cung ứng logistics và các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) tương tác với thế giới thực. Theo ông Nguyễn Hồng Sơn, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, để dữ liệu thật sự trở thành nguồn lực phát triển mới, điều kiện tiên quyết là phải làm cho dữ liệu có khả năng “tìm thấy nhau, hiểu được nhau và kết nối được với nhau”.

"Căn cước" số cho từng thửa đất

Muốn dữ liệu có thể tìm thấy nhau, trước hết các đối tượng trong thế giới thực phải được nhận diện thống nhất. Trong các lớp dữ liệu gắn với địa điểm, đất đai là một lớp dữ liệu có mức độ gắn kết sâu rộng với đời sống xã hội.

Trước đây, việc xác định một thửa đất chủ yếu dựa vào chuỗi thông tin hành chính: tỉnh, thành phố, xã, phường, tờ bản đồ và số thửa. Theo ông Đinh Hồng Phong, chuyên gia về cơ sở dữ liệu đất đai, Cục Quản lý Đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cách xác định này bộc lộ hạn chế khi mô hình quản lý hành chính thay đổi. Sáp nhập xã, phường hoặc thay đổi địa giới có thể làm thay đổi thông tin địa chỉ của thửa đất. Trong khi đó, vị trí thực tế của thửa đất vẫn cố định.

Từ thực tế đó, ngành quản lý đất đai chuyển hướng sang xây dựng mã định danh thửa đất. Tương tự như mỗi công dân có mã định danh cá nhân, mỗi thửa đất sẽ có một mã định danh riêng. Mã định danh được xây dựng theo nguyên tắc không phụ thuộc vào sự thay đổi về ranh giới phường, xã, tỉnh, thành phố; đồng thời được mã hóa trực tiếp từ vị trí, tọa độ kinh độ, vĩ độ của thửa đất.

Đây là bước chuyển từ xác định tài sản chủ yếu bằng địa chỉ hành chính sang xác định bằng một định danh số gắn với vị trí không gian. Từ cuối năm 2025, ngành quản lý đất đai bắt đầu triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thửa đất, với yêu cầu 100% thửa đất khi đưa vào cơ sở dữ liệu phải có mã định danh. Đến nay, khoảng 69,7 triệu thửa đất đã được đưa vào cơ sở dữ liệu và được cấp mã định danh.

Mã định danh không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là “chìa khóa” để hình thành hệ thống hồ sơ địa chính số và định hướng xây dựng giấy chứng nhận điện tử (sổ đỏ điện tử). Khi thông tin được quản lý tập trung và có khả năng đối chiếu với cơ sở dữ liệu trung tâm, việc xác thực tình trạng pháp lý của thửa đất sẽ thuận lợi hơn, góp phần hạn chế những rủi ro như làm giả giấy chứng nhận hoặc sử dụng một giấy chứng nhận để cầm cố, thế chấp tại nhiều nơi.

Việc tích hợp dữ liệu đất đai lên ứng dụng VNeID sẽ giúp người dân từng bước tiếp cận, xác thực thông tin tài sản trên môi trường số, chuyển từ phương thức “mang hồ sơ giấy đi chứng minh” sang “xác thực thông tin trên hệ thống”.

Chuẩn hóa để hình thành dữ liệu sống

Tuy nhiên, có mã định danh chưa đồng nghĩa với việc đã có một hệ thống dữ liệu hoàn chỉnh. Một mã định danh chỉ thật sự phát huy giá trị khi được các cơ sở dữ liệu khác nhau hiểu và sử dụng theo cùng một chuẩn.

Ông Phạm Mạnh Tường, Giám đốc Sản phẩm của Công ty cổ phần Tập đoàn PILA, chia sẻ: Bản thân dữ liệu địa điểm chứa đựng nhiều lớp dữ liệu giao thoa như đất đai, doanh nghiệp, nhà ở, công trình… vốn đang được quản lý phân tán ở nhiều bộ, ngành và địa phương khác nhau. Nếu mỗi cơ quan tự xây dựng một cách định danh riêng, dữ liệu sẽ tiếp tục bị chia cắt. Do đó, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tham chiếu thống nhất: Chính phủ ban hành chuẩn tham chiếu chung ở cấp quốc gia; các bộ, ngành đưa ra chuẩn tham chiếu chuyên ngành để địa phương, người dân và doanh nghiệp có một “ngôn ngữ dữ liệu chung” khi kết nối và đối soát.

Bên cạnh chuẩn tham chiếu, thách thức tiếp theo là duy trì tính chính xác của dữ liệu trong suốt vòng đời của thửa đất. Đất đai luôn biến động: Chủ sử dụng thay đổi, giao dịch chuyển nhượng phát sinh, tài sản gắn liền với đất hình thành, thay đổi. Nếu không được cập nhật kịp thời, mã định danh dù chính xác đến đâu cũng chỉ dẫn tới một thông tin đã cũ. Vì vậy, lộ trình hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai vào năm 2026 và phủ kín bản đồ địa chính toàn quốc vào năm 2027 phải gắn liền với yêu cầu quản trị dữ liệu: Đúng, Đủ, Sạch, Sống. Tư duy quản trị cần chuyển dịch từ câu hỏi “ai quản lý dữ liệu” sang “ai có trách nhiệm bảo đảm dữ liệu luôn đúng”.

Muốn dữ liệu luôn sống, không thể chỉ trông chờ vào một nguồn cập nhật duy nhất. Để duy trì dữ liệu địa điểm chính xác và cập nhật theo thực tế, cần chuyển từ mô hình thu thập dữ liệu một chiều sang cơ chế hai chiều. Trong đó, cho phép người dân và doanh nghiệp tham gia cung cấp, cập nhật dữ liệu; đồng thời thiết lập cơ chế để các nguồn dữ liệu được kiểm chứng, xác thực trước khi đưa vào khai thác. Những chủ thể đáp ứng đủ tiêu chuẩn có thể tham gia quá trình kiểm chứng, tạo thành mạng lưới nhiều lớp bảo đảm chất lượng dữ liệu.

Cùng với đó, việc lưu vết quá trình hình thành và thay đổi dữ liệu bằng các công nghệ phù hợp sẽ giúp tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, xác định thời điểm và chủ thể thực hiện cập nhật. Mở rộng nguồn dữ liệu phải đi cùng mở rộng trách nhiệm; tăng khả năng kết nối phải đi cùng tăng khả năng kiểm chứng.

Khi mỗi thửa đất có một mã định danh ổn định, mỗi địa điểm được xác định bằng dữ liệu không gian tin cậy và các lớp dữ liệu liên quan có khả năng kết nối, dữ liệu sẽ không còn là những thông tin rời rạc. Từ một địa điểm, nhiều giá trị có thể được mở ra; từ những điểm dữ liệu riêng lẻ, một hạ tầng dữ liệu dùng chung có thể từng bước hình thành, tạo nền tảng cho sự phát triển của nền kinh tế số Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Sự kiện “AI trong thực tiễn: Từ hạ tầng đến vận hành” diễn ra tại khách sạn JW Marriott. (Ảnh: Ban tổ chức)

Hạ tầng và hệ điều hành AI: Đủ hai doanh nghiệp mới tự vận hành

Tại sự kiện "AI trong thực tiễn: Từ hạ tầng đến vận hành", Chủ tịch AIZ Vũ Thanh Thắng cho rằng doanh nghiệp muốn tự vận hành bằng AI phải có đủ hai lớp: Hạ tầng AI cung cấp năng lực tính toán, và phía trên là một hệ điều hành gồm bộ não dữ liệu, nhân sự số và quy trình vận hành. 

Giáo sư Thalappil Pradeep được vinh danh với Giải Đặc biệt VinFuture 2022 dành cho Nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển. (Ảnh: BTC)

Chủ nhân giải thưởng VinFuture 2022 Thalappil Pradeep: "Những giải pháp từ các nước đang phát triển có thể thay đổi thế giới"

Trở lại VinFuture với vai trò thành viên Hội đồng Giải thưởng, Giáo sư Thalappil Pradeep, người phát triển các công nghệ giúp hàng triệu người tiếp cận nước sạch với chi phí thấp, cho rằng giá trị của khoa học không chỉ nằm ở những phát minh mà còn ở khả năng cải thiện cuộc sống con người.

Hệ thống Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử đang mang lại những thay đổi tích cực cho cuộc sống người dân.

145 triệu dữ liệu hộ tịch: Bước tiến trong xây dựng Chính phủ số

Hơn 145 triệu dữ liệu hộ tịch điện tử đã được ghi nhận, trong đó 78,8 triệu dữ liệu được đối soát, đồng bộ thành công với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Kết quả này góp phần hình thành nền tảng dữ liệu thống nhất, từng bước đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

[Infographic] 12 công trình khoa học-công nghệ được đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước đợt 7

[Infographic] 12 công trình khoa học-công nghệ được đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước đợt 7

Theo thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ, sau phiên họp ngày 12 và 13/10/2026, Hội đồng cấp Nhà nước đã thống nhất đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đối với 11 công trình, cụm công trình và Giải thưởng Nhà nước đối với một cụm công trình về khoa học và công nghệ.

Dự án "Tất gel thảo dược An Túc" của sinh viên Trường đại học Y-Dược Huế đạt giải Nhất Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo lần thứ IX, năm 2026. (Ảnh: PH.THẢO)

Hành trình ươm tạo khởi nghiệp của sinh viên Đại học Huế

Từ nguồn dược liệu bản địa đến những giải pháp công nghệ, giáo dục và nông nghiệp, 8 dự án vào chung kết Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đại học Huế năm 2026 cho thấy sức sáng tạo của người học; trong đó, “Tất gel thảo dược An Túc” nổi bật với hướng tiếp cận kết hợp tri thức truyền thống và nhu cầu hiện đại.

Đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn Thanh Hóa) phát biểu tại hội trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Bảo đảm quyền kiểm chứng kết quả đo lường

Đại biểu Quốc hội đề nghị quy định rõ trách nhiệm chủ động rà soát các giao dịch bị ảnh hưởng khi phát hiện sai số đo lường, đồng thời bảo đảm người tiêu dùng được tiếp cận dữ liệu và hoàn trả tiền thu thừa trong thời hạn cụ thể.

Quốc hội làm việc tại hội trường, nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Định danh và xác thực điện tử. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Thiết lập 3 mô hình xác thực điện tử, tăng an toàn giao dịch số

Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử mở rộng đối tượng định danh, thiết lập các mô hình xác thực và thúc đẩy xã hội hóa dịch vụ, tạo nền tảng nhận diện số tin cậy, phòng, chống tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến và thúc đẩy phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.

Toàn cảnh tọa đàm. (Ảnh: MẠNH XUÂN)

Giải pháp thích ứng với giáo dục STEM trong nhà trường

Chiều 25/10, tại Hà Nội, Hiệp hội Thiết bị giáo dục Việt Nam phối hợp Tập đoàn Geleximco tổ chức Tọa đàm: Giải pháp thích ứng với giáo dục STEM trong nhà trường. Đông đảo các chuyên gia, nhà quản lý, cán bộ các trường học, đơn vị hoạt động giáo dục tham dự tọa đàm.

Khánh thành Khu thử nghiệm thiết bị bay không người lái VNU - HTI tại Hòa Lạc

Khánh thành Khu thử nghiệm thiết bị bay không người lái VNU - HTI tại Hòa Lạc

Ngày 25/10, trong khuôn khổ chương trình “Hòa Lạc ngày mới 2026” do Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức, Khu thử nghiệm thiết bị bay không người lái VNU - HTI đã chính thức được khánh thành tại Hòa Lạc. Công trình do HTI Group đầu tư xây dựng, tạo thêm hạ tầng phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển công nghệ UAV tại Việt Nam.

Quang cảnh khai mạc chương trình tập huấn. (Ảnh: CTV)

Lâm Đồng: Trang bị kiến thức bảo vệ thanh thiếu niên trên môi trường mạng

Ngày 25/10, Công an tỉnh Lâm Đồng phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Khoa học và Công nghệ, Câu lạc bộ Niềm tin số Lâm Đồng, tổ chức tập huấn chuyên gia an toàn số học đường, nhằm xây dựng lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng và bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trên không gian mạng.

Quạt nước gạt đập liên hồi tạo nên những luồng bọt bồng bềnh trắng xóa trên mặt ao là đặc trưng tại các vùng nuôi tôm trọng điểm tỉnh Cà Mau. (Ảnh HỮU TÙNG)

Chàng trai Cà Mau số hóa sổ cân tôm

Từ những trăn trở bên ao tôm quê nhà, chàng trai trẻ Đỗ Vương Nhi đã miệt mài sáng tạo nên ứng dụng FarmBook (sổ cân tôm), giúp nhà nông vùng sông nước Cà Mau bước vào hành trình chuyển đổi số một cách nhẹ nhàng, minh bạch nhưng đong đầy niềm tin.

Bài 3: Hiện thực hóa các mục tiêu bằng hành động và kết quả thực tiễn

Bài 3: Hiện thực hóa các mục tiêu bằng hành động và kết quả thực tiễn

Nghị quyết số 19-NQ/TW xác định cụ thể các mục tiêu, yêu cầu đổi mới mô hình phát triển lâu dài, bền vững. Để hiện thực hóa các mục tiêu, yêu cầu đó các cấp, ngành, địa phương và doanh nghiệp cần quyết liệt triển khai và có những kết quả cụ thể, từng bước đưa tri thức trở thành năng lực sản xuất và lợi thế cạnh tranh quốc gia.

Phiên họp Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Danh sách công trình/cụm công trình được đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7

Ngày 12 và 13/10/2026, tại Hà Nội, Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7 họp xem xét, đánh giá các công trình/cụm công trình và tác giả, đồng tác giả đề nghị tặng giải thưởng.

[Video] Nâng giá trị cây rau má từ vùng nguyên liệu địa phương

[Video] Nâng giá trị cây rau má từ vùng nguyên liệu địa phương

Rau má từ lâu được biết đến không chỉ là loại rau quen thuộc trong bữa ăn, mà còn là cây dược liệu dân gian có nhiều giá trị đối với sức khỏe. Tuy nhiên, tại Quảng Trị, các nghiên cứu và mô hình chế biến sâu đối với rau má vẫn chưa nhiều, khiến giá trị kinh tế của cây rau má chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Minh trình bày tham luận tại Phiên toàn thể quốc tế. (Ảnh: Viện Hàn lâm)

Đoàn công tác của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tham dự Hội nghị Khoa học-Thực tiễn quốc tế lần thứ III tại Nga

Hội nghị Khoa học-Thực tiễn quốc tế lần thứ III do Học viện Kinh tế quốc dân và Hành chính công trực thuộc Tổng thống Liên bang Nga (Học viện Tổng thống-RANEPA) tổ chức tại Thủ đô Moskva, Liên bang Nga trong hai ngày 22 và 23/10 với chủ đề “Khoa học cho quản trị nhà nước tại Nga”.