Trong bối cảnh kinh tế hiện đại, sự phát triển của ngành lương thực, thực phẩm không chỉ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng mà còn góp phần quan trọng vào sự tăng trưởng của GDP cũng như vị thế của Việt Nam trên thị trường quốc tế. Các sản phẩm lương thực, thực phẩm của Việt Nam nói chung, Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng không những phục vụ thị trường trong nước mà còn được xuất khẩu ra nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản và châu Âu; ngày càng được ưa chuộng do chất lượng cao và giá thành hợp lý.
Các chuyên gia cho rằng, một trong những yếu tố quan trọng giúp ngành lương thực, thực phẩm phát triển là nhờ áp dụng công nghệ mới và hiện đại vào quá trình sản xuất, từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả vận hành. Việc sản xuất xanh và ứng dụng công nghệ số đang trở thành xu hướng chủ đạo, thúc đẩy mô hình sản xuất bền vững, tiết kiệm tài nguyên và thân thiện với môi trường. So với các địa phương khác, ngành lương thực, thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều lợi thế, như có trình độ công nghệ tiên tiến đứng đầu cả nước, 70% nguyên liệu sản xuất từ các tỉnh, thành phố khác cung cấp. Các doanh nghiệp đã và đang ứng dụng chuyển đổi số, cải tiến quy trình sản xuất theo hướng hiện đại, thân thiện với môi trường để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm.
Chủ tịch Hội lương thực thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh Lý Kim Chi cho biết: Nếu không ứng dụng công nghệ xanh, kinh tế tuần hoàn, sản xuất theo tiêu chuẩn hiện nay, các doanh nghiệp khó xuất hàng sang các quốc gia như Mỹ, châu Âu và các thị trường khó tính khác. Để thực hiện các tiêu chuẩn, doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn, nhất là đối với lĩnh vực lương thực, thực phẩm; đòi hỏi phải áp dụng tất cả các tiêu chuẩn quy định, đi từ trang trại vào nhà máy, ra thành phẩm. Thực hiện được điều này phải có sự tương đồng từ vùng nguyên liệu đến sản xuất; đồng thời doanh nghiệp phải đầu tư máy móc thiết bị mới ứng dụng được công nghệ xanh. Vì vậy, rất cần chính sách hỗ trợ của Nhà nước để giúp doanh nghiệp chuyển đổi xanh.
Theo thống kê, những năm qua, ngành lương thực, thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh có tốc độ tăng trưởng trung bình từ 6-7%/năm. Với việc cải tiến quy trình sản xuất, ứng dụng quy trình sản xuất xanh để nâng cao chất lượng sản phẩm, dự báo từ nay đến năm 2050 ngành hướng tới tăng trưởng mạnh mẽ với tốc độ giá trị gia tăng đạt từ 7,5-8,5%/năm. Thành phố với vị thế là trung tâm kinh tế lớn của cả nước đã và đang triển khai nhiều chính sách, chiến lược để thúc đẩy ngành phát triển mạnh mẽ. Quyết định số 4700/QĐ-UBND ngày 23/10/2024 về phê duyệt Chiến lược phát triển ngành chế biến lương thực thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là một minh chứng cho sự quan tâm và đầu tư của thành phố. Theo đó, chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2050, ngành sẽ tập trung phát triển các sản phẩm chủ lực với tiêu chí an toàn thực phẩm, áp dụng tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Ngoài ra, chiến lược còn hướng đến việc đa dạng hóa sản phẩm, đáp ứng sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, xây dựng và phát triển thương hiệu cũng như đa dạng hóa thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước.
Nhìn chung, ngành lương thực thực phẩm thành phố đang trên đà phát triển mạnh mẽ và có tương lai hứa hẹn khi các doanh nghiệp ngày càng chú trọng chất lượng, công nghệ và bảo vệ môi trường, đi kèm với sự hỗ trợ đắc lực từ phía chính quyền địa phương. Tuy nhiên, để duy trì sự phát triển ngành cần tiếp tục đổi mới và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như chứng nhận Halal nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường các nước Hồi giáo; cùng những xu hướng mới trong tiêu dùng như thực phẩm sạch, hữu cơ và thân thiện với môi trường. Đồng thời, các doanh nghiệp cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quảng bá sản phẩm và thương mại điện tử để tiếp cận khách hàng nhanh hơn, tham gia sâu rộng vào chuỗi cung ứng quốc tế.
Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh Trần Phú Lữ nhấn mạnh: Ngành chế biến lương thực, thực phẩm giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội của thành phố. Những năm qua, thành phố đã đề ra nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong ngành phát triển, mở rộng thị trường tiêu thụ. Cùng với đó, ngành cũng tập trung phát triển các sản phẩm chủ lực theo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, xanh, bền vững, tăng cường truy xuất nguồn gốc và chuyển từ chế biến thô sang chế biến tinh để gia tăng giá trị. Dự kiến từ nay đến năm 2050, tỷ trọng giá trị gia tăng ngành chế biến lương thực, thực phẩm trong toàn ngành công nghiệp đạt khoảng 13,5-14,5%. Ứng dụng công nghệ cao tiếp tục được đẩy mạnh, tỷ trọng giá trị công nghiệp công nghệ cao trong ngành đạt ít nhất 50%.
