Tầm nhìn gắn kết Địa Trung Hải

Hiệp ước Địa Trung Hải ra đời vào thời điểm Liên minh châu ÂU (EU) và các nước láng giềng phía nam kỷ niệm 30 năm ngày thông qua Tuyên bố Barcelona về quan hệ đối tác, hòa bình và thịnh vượng chung.

EUC công bố Hiệp ước Địa Trung Hải sau khi phê chuẩn ngày 20/11. Ảnh: EU NEWS
EUC công bố Hiệp ước Địa Trung Hải sau khi phê chuẩn ngày 20/11. Ảnh: EU NEWS

Với tầm nhìn mới, EU kỳ vọng xây dựng tương lai ổn định, thịnh vượng và bền vững cho toàn vùng, nơi một vùng biển chung trở thành chất keo gắn kết, thay vì đường phân cách giữa các quốc gia và cộng đồng ven bờ Địa Trung Hải.

Với tên gọi “Hiệp ước Địa Trung Hải: Một biển, Một hiệp ước, Một tương lai”, văn kiện tầm nhìn khu vực này được Hội đồng châu Âu (EUC) phê chuẩn ngày 20/11 vừa qua, đánh dấu bước tiến mới trong hợp tác giữa 27 thành viên EU và 10 quốc gia khu vực Trung Đông-châu Phi (MENA) ở phía nam Địa Trung Hải. Tầm nhìn mới được thông qua đúng dịp kỷ niệm 30 năm Tuyên bố Barcelona - văn kiện nền tảng cho mối quan hệ đối tác toàn diện được hai bên vun đắp suốt ba thập kỷ qua và tiếp tục được mở rộng trong bối cảnh địa - chính trị và kinh tế khu vực ngày càng phức tạp.

Khi ra mắt Tuyên bố Barcelona năm 1995, EU đặt mục tiêu xây dựng mối quan hệ chặt chẽ hơn với các nước láng giềng phía nam, dựa trên hòa bình chung, phát triển kinh tế và giao lưu văn hóa. Tầm nhìn EU - Địa Trung Hải đầy tham vọng, nhưng kết quả hợp tác lại không như mong đợi, với những bất bình đẳng kinh tế dai dẳng, thách thức an ninh, áp lực di cư và các lỗ hổng môi trường vẫn đang chi phối phần lớn bối cảnh khu vực.

Nhận rõ những “lỗ hổng” trong hợp tác, năm 2021, EU ban hành thông cáo chung, phác thảo chương trình nghị sự mới cho hợp tác Địa Trung Hải, trong đó ưu tiên đầu tư và tài chính, đồng thời nhắm mục tiêu vào các dự án để tạo động lực mới cho quan hệ đối tác. Hiệp ước Địa Trung Hải vạch ra tầm nhìn mới, thiết lập một khuôn khổ hợp tác sâu sắc hơn, nhằm giải quyết vấn đề bất bình đẳng dai dẳng, không chỉ bằng các tuyên bố mới, mà còn bằng cách đề xuất một khuôn khổ hợp tác có cấu trúc, thực tế và toàn diện hơn.

Được Ủy ban châu Âu (EC) và Đại diện cấp cao EU phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại công bố tháng 10 vừa qua, hiệp ước xác nhận Địa Trung Hải là ưu tiên chiến lược của EU và đặt mục tiêu định hình một “Không gian Địa Trung Hải chung”. Đây sẽ là khuôn khổ hợp tác rộng mở, nhằm tạo cơ hội phát triển cho toàn vùng trên cơ sở hiểu biết lẫn nhau, liên kết kinh tế và ổn định dài hạn. Hiệp ước định hướng hợp tác tập trung vào ba trụ cột chính, gồm: Con người; Nền kinh tế bền vững và hội nhập; Quản lý an ninh, khả năng phục hồi và di cư.

Khẳng định tầm quan trọng của việc xây dựng cầu nối giữa người dân và các quốc gia, thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau và tạo cơ hội cho tăng trưởng và phát triển bền vững, Hội đồng châu Âu nhấn mạnh con người sẽ là trung tâm hợp tác, trong khi chính sách đầu tư vào giáo dục, tạo cơ hội cho giới trẻ, thúc đẩy đổi mới và tăng cường giao lưu giữa các cộng đồng hai bờ Địa Trung Hải là nền tảng để xây dựng sự tin cậy và hiểu biết lẫn nhau. Đây sẽ là những “cây cầu kết nối”, tạo lực đẩy mạnh mẽ cho tăng trưởng dài hạn và ổn định xã hội.

Xác nhận tiềm năng còn rất lớn trong hợp tác kinh tế, thúc đẩy thương mại và đầu tư bền vững, hợp tác năng lượng và kết nối giữa EU với các quốc gia Địa Trung Hải, EUC đánh giá rằng các yếu tố từ thương mại, đầu tư, đa dạng hóa chuỗi giá trị đến phát triển kinh tế biển và năng lượng đều được kỳ vọng trở thành những động lực chủ chốt, giúp tạo thêm việc làm, tăng sức chống chịu cho các nền kinh tế và thu hẹp khoảng cách xã hội trong khu vực. EU chỉ rõ, việc nâng cấp hạ tầng kết nối và thúc đẩy chuyển đổi xanh sẽ hỗ trợ có hiệu quả cho các quốc gia Địa Trung Hải trên con đường phát triển bền vững.

Thừa nhận biến đổi khí hậu, suy thoái môi trường và khan hiếm nước là những thách thức cấp bách đối với toàn vùng Địa Trung Hải, EU nhấn mạnh việc hợp tác chặt chẽ tiếp tục thực thi Tuyên bố Barcelona, coi đây là bước đi thiết yếu để bảo vệ hệ sinh thái biển, gìn giữ tài nguyên và bảo đảm an ninh môi trường khu vực. Ngoài ra, các trọng tâm hợp tác còn hướng đến các lĩnh vực giáo dục, việc làm cho thanh niên, bảo tồn di sản văn hóa và giải quyết thách thức nhân khẩu học.

Về vấn đề an ninh, hiệp ước nêu bật nỗ lực chung trong phòng ngừa xung đột, chống tội phạm có tổ chức, bảo đảm an ninh hàng hải và nâng cao năng lực phản ứng trước các mối đe dọa xuyên biên giới. EU xác định hỗ trợ các đối tác Nam Địa Trung Hải củng cố năng lực quốc phòng và an ninh cũng nhằm duy trì ổn định của khu vực. Trong vấn đề quản lý di cư, Hiệp ước nhấn mạnh cách tiếp cận toàn diện, bảo đảm quyền con người và phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia, nhằm ngăn dòng di cư bất hợp pháp, bảo đảm an toàn cho người di cư và vận hành chính sách hồi hương, tái hòa nhập một cách hiệu quả...

Có thể bạn quan tâm

Biếm họa: DJAMEL LOUNIS

Khôi phục quan hệ

Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo, Washington và chính quyền lâm thời Venezuela đã nhất trí khôi phục quan hệ ngoại giao và lãnh sự. Thông tin tích cực về bước cải thiện trong quan hệ giữa Washington và Caracas giúp người dân khu vực trút bỏ được gánh nặng và sự âu lo kéo dài nhiều tháng qua.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung (bên trái) gặp gỡ Thủ tướng Singapore Lawrence Wong. Ảnh: REUTERS

Xích lại gần hơn

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung vừa có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Singapore từ ngày 2 đến 4/3. Chuyến công du kéo dài ba ngày tới “đảo quốc sư tử” được đánh giá là thành công vượt mong đợi, giúp Seoul xích lại gần hơn với quốc gia Đông Nam Á.

Biếm họa: PARESH NATH

Điểm nóng xung đột mới

Căng thẳng giữa Afghanistan và Pakistan đang gia tăng trong những ngày gần đây, với nhiều đợt tấn công qua lại. LHQ và nhiều quốc gia đã lên tiếng kêu gọi hai bên kiềm chế tránh để xung đột quân sự leo thang vượt ngoài kiểm soát.

Biếm họa: AMORIM

Chính sách thuế gây tranh cãi

Ngay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bác bỏ chính sách áp thuế quan toàn cầu, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo mức thuế quan 10%, rồi nâng lên 15%, áp đặt với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ.

CEO Coupang, ông Park Dae-jun, trả lời báo giới về vụ việc. Ảnh: YONHAP

Vụ rò rỉ thông tin chấn động xứ kim chi

Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin Hàn Quốc (MSIT) vừa công bố kết quả điều tra chung giữa chính phủ và tư nhân, xác nhận quy mô vụ rò rỉ dữ liệu tại Coupang - nền tảng thương mại điện tử hàng đầu nước này, lớn gấp nhiều lần so báo cáo ban đầu của doanh nghiệp.

Biếm họa: ALFREDO MARTIRENA

Bế tắc chưa lối thoát

Tình trạng bế tắc giữa đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ về vấn đề ngân sách vẫn chưa tìm thấy lối thoát, khiến Chính phủ liên bang Mỹ tiếp tục bị đóng cửa một phần. Phe Dân chủ cương quyết từ chối bỏ phiếu thông qua ngân sách nhằm phản đối các biện pháp kiểm soát nhập cư cứng rắn của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Biếm họa: DJAMEL LOUNIS

Điểm nóng chưa hạ nhiệt

Liên quan toan tính của Mỹ về kiểm soát Greenland - một hòn đảo ở Bắc Cực và hiện là lãnh thổ tự trị trong Vương quốc Đan Mạch - ngày 3/2, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương đã khởi động quá trình lập kế hoạch quân sự cho một sứ mệnh mang tên “Arctic Sentry”, nhằm tăng cường an ninh ở khu vực này.

Thủ tướng Anh Keir Starmer (bên trái) gặp gỡ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh. Ảnh: JAPAN TIMES

Tìm kiếm cơ hội hợp tác

Chuyến công du Trung Quốc của Thủ tướng Anh Keir Starmer tuần trước là chuyến thăm chính thức đầu tiên của lãnh đạo Anh tới Bắc Kinh sau 8 năm.

Cảnh sát kiểm tra một container nghi chứa ma túy tại cảng Antwerp. Ảnh: GETTYIMAGES

Thách thức xuyên biên giới của EU

Bất chấp thành công của nhiều chiến dịch chống buôn bán ma túy, Cảnh sát châu Âu (Europol) cảnh báo loại hình tội phạm này vẫn đang có những diễn biến phức tạp, tìm mọi thủ đoạn tinh vi nhằm đưa “cái chết trắng” vào “lục địa già”.

Biếm họa: TOSO BORKOVIC

Thắng lợi của ngoại giao

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte nhất trí về một thỏa thuận sơ bộ liên quan Greenland.

Biếm họa: AHMAD RAHMA

Thiện chí không thể từ một phía

Bất chấp nỗ lực bước vào giai đoạn hai thỏa thuận hòa bình về Dải Gaza của Phong trào Hồi giáo Hamas, Israel vẫn tiếp tục có những động thái thách thức sự khởi đầu quan trọng này, cũng như gây bạo lực khiến gần 500 người Palestine thiệt mạng.

Biếm họa: AHMAD QADDURA

Nỗ lực khôi phục quản trị Gaza

Ủy ban Kỹ trị Palestine, cơ quan đóng vai trò quản lý Dải Gaza trong giai đoạn chuyển tiếp, đã tiến hành cuộc họp trù bị đầu tiên. Mỹ cũng tuyên bố bắt đầu giai đoạn hai của kế hoạch hòa bình Gaza do Washington bảo trợ.

Đại diện thương mại của Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật bản tại một sự kiện hợp tác. Ảnh: ASAHI

Chuyến công du chiến lược

Tiếp nối thành công từ chuyến công du Trung Quốc, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung tiếp tục đẩy mạnh ngoại giao láng giềng bằng chuyến thăm Nhật Bản.

Các nhà lãnh đạo EU và Jordan gặp gỡ tại Thủ đô Amman. Ảnh: AP

Cái bắt tay nồng ấm

Hội nghị thượng đỉnh đầu tiên trong lịch sử giữa Liên minh châu Âu (EU) và Jordan vừa được tổ chức hôm 8/1, tại Thủ đô Amman.

Biếm họa: KAMAL SHARAF

Nước cờ mạo hiểm

Trước những tuyên bố mới đây của chính quyền Mỹ, ngày 6/1, Đan Mạch và lãnh đạo Greenland đã đề nghị sớm tổ chức một cuộc gặp nhằm đối thoại nghiêm túc về vấn đề này. Trong khi đó, các nhà lãnh đạo châu Âu đã ra tuyên bố chung bày tỏ ủng hộ Đan Mạch cũng như vùng lãnh thổ tự trị từ năm 2009 của nước này.

Biếm họa: FAHD BAHADY

Năm 2025 - Những gam màu tương phản

Thế giới vừa đi qua năm 2025 đầy biến động phức tạp và bất ổn khó lường. Với những gam màu tương phản, bức tranh toàn cầu giống như tấm bản đồ bị chia cắt, bởi xung đột vũ trang, chia rẽ chính trị, cạnh tranh chiến lược và tranh chấp thương mại.

Biếm họa: AMEEN ALHABARAH

Khát vọng hòa bình và ổn định

Người dân thế giới đón Giáng sinh 2025 với nhiều cung bậc cảm xúc, cả trong niềm hân hoan, phấn khởi lẫn trong lo lắng, hoài nghi. Trái ngược với vẻ ảm đạm, lặng lẽ ở Australia-nơi vừa trải qua vụ xả súng kinh hoàng, không khí đón Giáng sinh ở Trung Đông khá sôi động, phản ánh khát vọng hòa bình, ổn định sau nhiều năm xung đột.

Biếm họa: AGO

Điểm nóng căng thẳng mới

Trong khi các xung đột ở Trung Đông, Ukraine… còn chưa lắng dịu thì tại khu vực Caribe, một điểm nóng khác đang nổi lên sau khi các biện pháp quân sự và kinh tế của Mỹ nhằm vào Venezuela ngày càng gia tăng.

Tổng thống V.Putin tại cuộc họp báo tổng kết năm 2025. Ảnh: TASS

Thận trọng nhưng không khép kín

Cuộc họp báo tổng kết năm 2025 kéo dài gần năm giờ đồng hồ của Tổng thống Nga Vladimir Putin đã truyền tải những thông điệp một cách trực diện tới người dân trong nước và cộng đồng quốc tế.

Biếm họa: LIU RUI

Triển vọng mới

Nga cho biết sẽ phản đối mạnh mẽ nếu các đề xuất do Ukraine và Liên minh châu Âu (EU) xây dựng được đưa vào kế hoạch hòa bình nhằm giải quyết xung đột hiện nay. Trong khi đó, Mỹ cũng xúc tiến đàm phán nhằm nhanh chóng chấm dứt cuộc xung đột tại Ukraine.

Việc FED cắt giảm lãi suất sẽ kích thích tiêu dùng tại Mỹ dịp cuối năm. Ảnh: CNN

Cú huých đúng thời điểm

Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) vừa quyết định hạ lãi suất 0,25 điểm phần trăm trong lần thứ ba liên tiếp, đưa lãi suất cơ bản xuống mức thấp nhất kể từ tháng 11/2022. Giới phân tích đánh giá cao động thái của FED, coi đây là cú huých tích cực đối với thị trường Mỹ đúng thời điểm mua sắm nhộn nhịp cuối năm.

Bão Ditwah gây lũ lụt trên diện rộng tại Sri Lanka. Ảnh: NEWS NATION

Năm lao đao của châu Á

Tình trạng biến đổi khí hậu (BĐKH) gây bão, lũ lụt, sạt lở đất đang tàn phá hệ thống nước và điện trên khắp châu Á, đẩy hàng triệu người vào nguy hiểm và buộc các quốc gia phải chi hàng nghìn tỷ USD để duy trì các dịch vụ thiết yếu. Tương lai của châu lục này phụ thuộc hoàn toàn vào cách mà các chính phủ đầu tư ứng phó với BĐKH.

Tổng thống Nga V.Putin (bên trái) tiếp Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tại Moscow. Ảnh: GETTYIMAGES

Sự lạc quan thận trọng

Đề cập kết quả cuộc gặp giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Đặc phái viên Tổng thống Mỹ Steve Witkoff, Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov cho hay "hòa bình không còn là điều xa vời". Tuy nhiên, tuyên bố này cho thấy sự thận trọng của Moscow về triển vọng chấm dứt xung đột với Kiev.

Hải quân Mỹ bắt giữ một tàu ngầm chở ma túy tại Caribe. Ảnh: ABC NEWS

Ăn miếng trả miếng

Viện Hàng không dân dụng quốc gia (INAC) Venezuela thông báo “cấm cửa” một loạt hãng hàng không quốc tế, sau khi các hãng này dừng các chuyến bay đi và đến quốc gia Nam Mỹ.

Biếm họa: FAHD BAHADY

Tiến trình không thể đảo ngược

Ngày 25/11, Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Antonio Guterres nhấn mạnh quyền thành lập nhà nước là quyền cơ bản của người Palestine, đồng thời nhắc lại lời kêu gọi chấm dứt tình trạng chiếm đóng bất hợp pháp lãnh thổ Palestine.

Biếm họa: ARCADIO ESQUIVEL

Cuộc chiến toàn cầu

Ngày 18/11 vừa qua, Chương trình Lương thực thế giới của LHQ (WFP) cảnh báo, năm 2026, gần 320 triệu người có nguy cơ đối mặt nạn đói nghiêm trọng, tăng hơn gấp đôi so con số ghi nhận hồi năm 2019. Nếu không hành động khẩn cấp, cuộc khủng hoảng đói nghèo sẽ còn lan rộng ở cấp độ toàn cầu trong thời gian tới.