Tầm nhìn gắn kết Địa Trung Hải

Hiệp ước Địa Trung Hải ra đời vào thời điểm Liên minh châu ÂU (EU) và các nước láng giềng phía nam kỷ niệm 30 năm ngày thông qua Tuyên bố Barcelona về quan hệ đối tác, hòa bình và thịnh vượng chung.

EUC công bố Hiệp ước Địa Trung Hải sau khi phê chuẩn ngày 20/11. Ảnh: EU NEWS
EUC công bố Hiệp ước Địa Trung Hải sau khi phê chuẩn ngày 20/11. Ảnh: EU NEWS

Với tầm nhìn mới, EU kỳ vọng xây dựng tương lai ổn định, thịnh vượng và bền vững cho toàn vùng, nơi một vùng biển chung trở thành chất keo gắn kết, thay vì đường phân cách giữa các quốc gia và cộng đồng ven bờ Địa Trung Hải.

Với tên gọi “Hiệp ước Địa Trung Hải: Một biển, Một hiệp ước, Một tương lai”, văn kiện tầm nhìn khu vực này được Hội đồng châu Âu (EUC) phê chuẩn ngày 20/11 vừa qua, đánh dấu bước tiến mới trong hợp tác giữa 27 thành viên EU và 10 quốc gia khu vực Trung Đông-châu Phi (MENA) ở phía nam Địa Trung Hải. Tầm nhìn mới được thông qua đúng dịp kỷ niệm 30 năm Tuyên bố Barcelona - văn kiện nền tảng cho mối quan hệ đối tác toàn diện được hai bên vun đắp suốt ba thập kỷ qua và tiếp tục được mở rộng trong bối cảnh địa - chính trị và kinh tế khu vực ngày càng phức tạp.

Khi ra mắt Tuyên bố Barcelona năm 1995, EU đặt mục tiêu xây dựng mối quan hệ chặt chẽ hơn với các nước láng giềng phía nam, dựa trên hòa bình chung, phát triển kinh tế và giao lưu văn hóa. Tầm nhìn EU - Địa Trung Hải đầy tham vọng, nhưng kết quả hợp tác lại không như mong đợi, với những bất bình đẳng kinh tế dai dẳng, thách thức an ninh, áp lực di cư và các lỗ hổng môi trường vẫn đang chi phối phần lớn bối cảnh khu vực.

Nhận rõ những “lỗ hổng” trong hợp tác, năm 2021, EU ban hành thông cáo chung, phác thảo chương trình nghị sự mới cho hợp tác Địa Trung Hải, trong đó ưu tiên đầu tư và tài chính, đồng thời nhắm mục tiêu vào các dự án để tạo động lực mới cho quan hệ đối tác. Hiệp ước Địa Trung Hải vạch ra tầm nhìn mới, thiết lập một khuôn khổ hợp tác sâu sắc hơn, nhằm giải quyết vấn đề bất bình đẳng dai dẳng, không chỉ bằng các tuyên bố mới, mà còn bằng cách đề xuất một khuôn khổ hợp tác có cấu trúc, thực tế và toàn diện hơn.

Được Ủy ban châu Âu (EC) và Đại diện cấp cao EU phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại công bố tháng 10 vừa qua, hiệp ước xác nhận Địa Trung Hải là ưu tiên chiến lược của EU và đặt mục tiêu định hình một “Không gian Địa Trung Hải chung”. Đây sẽ là khuôn khổ hợp tác rộng mở, nhằm tạo cơ hội phát triển cho toàn vùng trên cơ sở hiểu biết lẫn nhau, liên kết kinh tế và ổn định dài hạn. Hiệp ước định hướng hợp tác tập trung vào ba trụ cột chính, gồm: Con người; Nền kinh tế bền vững và hội nhập; Quản lý an ninh, khả năng phục hồi và di cư.

Khẳng định tầm quan trọng của việc xây dựng cầu nối giữa người dân và các quốc gia, thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau và tạo cơ hội cho tăng trưởng và phát triển bền vững, Hội đồng châu Âu nhấn mạnh con người sẽ là trung tâm hợp tác, trong khi chính sách đầu tư vào giáo dục, tạo cơ hội cho giới trẻ, thúc đẩy đổi mới và tăng cường giao lưu giữa các cộng đồng hai bờ Địa Trung Hải là nền tảng để xây dựng sự tin cậy và hiểu biết lẫn nhau. Đây sẽ là những “cây cầu kết nối”, tạo lực đẩy mạnh mẽ cho tăng trưởng dài hạn và ổn định xã hội.

Xác nhận tiềm năng còn rất lớn trong hợp tác kinh tế, thúc đẩy thương mại và đầu tư bền vững, hợp tác năng lượng và kết nối giữa EU với các quốc gia Địa Trung Hải, EUC đánh giá rằng các yếu tố từ thương mại, đầu tư, đa dạng hóa chuỗi giá trị đến phát triển kinh tế biển và năng lượng đều được kỳ vọng trở thành những động lực chủ chốt, giúp tạo thêm việc làm, tăng sức chống chịu cho các nền kinh tế và thu hẹp khoảng cách xã hội trong khu vực. EU chỉ rõ, việc nâng cấp hạ tầng kết nối và thúc đẩy chuyển đổi xanh sẽ hỗ trợ có hiệu quả cho các quốc gia Địa Trung Hải trên con đường phát triển bền vững.

Thừa nhận biến đổi khí hậu, suy thoái môi trường và khan hiếm nước là những thách thức cấp bách đối với toàn vùng Địa Trung Hải, EU nhấn mạnh việc hợp tác chặt chẽ tiếp tục thực thi Tuyên bố Barcelona, coi đây là bước đi thiết yếu để bảo vệ hệ sinh thái biển, gìn giữ tài nguyên và bảo đảm an ninh môi trường khu vực. Ngoài ra, các trọng tâm hợp tác còn hướng đến các lĩnh vực giáo dục, việc làm cho thanh niên, bảo tồn di sản văn hóa và giải quyết thách thức nhân khẩu học.

Về vấn đề an ninh, hiệp ước nêu bật nỗ lực chung trong phòng ngừa xung đột, chống tội phạm có tổ chức, bảo đảm an ninh hàng hải và nâng cao năng lực phản ứng trước các mối đe dọa xuyên biên giới. EU xác định hỗ trợ các đối tác Nam Địa Trung Hải củng cố năng lực quốc phòng và an ninh cũng nhằm duy trì ổn định của khu vực. Trong vấn đề quản lý di cư, Hiệp ước nhấn mạnh cách tiếp cận toàn diện, bảo đảm quyền con người và phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia, nhằm ngăn dòng di cư bất hợp pháp, bảo đảm an toàn cho người di cư và vận hành chính sách hồi hương, tái hòa nhập một cách hiệu quả...

Có thể bạn quan tâm

Biếm họa: PETER SCHRANK

Chiến lược giảm rủi ro

Với một loạt thỏa thuận thương mại ký kết với các đối tác châu Á - Thái Bình Dương gần đây, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy toàn diện và mạnh mẽ các mối quan hệ kinh tế chiến lược với khu vực.

Biếm họa: JINDING

Cú sốc nguồn cung

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tại Trung Đông ngày càng phức tạp và giá dầu mỏ liên tục tăng cao, LHQ vừa hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%, đồng thời cảnh báo lạm phát có thể leo thang mạnh.

Biếm họa: LATUFF

Điểm sáng hiếm hoi

Israel và Lebanon tuần qua tiếp tục tiến hành đàm phán tại Thủ đô Washington D.C (Mỹ) nhằm tìm kiếm cơ hội chấm dứt căng thẳng leo thang. Dù cánh cửa hòa bình vẫn chưa thể mở ra song hai bên cũng đã đạt thỏa thuận kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 45 ngày.

Tổng thống Macron (giữa) tại Thủ đô Nairobi của Kenya. Ảnh: AFP

Tìm lại vị thế

Hội nghị Thượng đỉnh “Africa Forward” (Châu Phi Tiến bước) diễn ra từ ngày 11 đến 12/5 tại Thủ đô Nairobi của Kenya được xem là dấu mốc khép lại gần một thập niên đầy biến động trong quan hệ giữa Pháp và châu Phi dưới thời Tổng thống Emmanuel Macron.

Một phiên thảo luận của các nhà lãnh đạo ASEAN. Nguồn: THE ASEAN SECRETARIAT

ASEAN chủ động kiến tạo tương lai

Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 vừa kết thúc tại Cebu (Philippines), đánh dấu bước chuyển quan trọng của Hiệp hội về chủ động thích ứng trong kỷ nguyên mới.

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Nút thắt khó gỡ

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định Tehran sẵn sàng tham gia đối thoại với Mỹ trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhưng sẽ không chấp nhận các yêu cầu mang tính áp đặt. Trong khi đó, Mỹ cũng đã bày tỏ thiện chí đàm phán khi tạm thời ngừng chiến dịch hộ tống tàu qua Eo biển Hormuz nhằm tránh đối đầu quân sự trực tiếp với Iran.

Biếm họa: NIELS BO BOJESEN

Le lói tín hiệu tích cực

Phong trào Hồi giáo Hamas gửi thông điệp tích cực về các cuộc đàm phán hòa bình liên quan Dải Gaza với các nhà trung gian hòa giải quốc tế. Phản hồi của nhóm vũ trang này được giới quan sát đánh giá cao, coi đây là cơ hội chấm dứt xung đột, khôi phục hòa bình ở dải đất hẹp ven Địa Trung Hải.

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Áp lực gia tăng

Căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Israel với Iran đang đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng.

Biếm họa: NAYER TALAL NAYER

Bài toán nan giải

Gần 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu trong năm 2025, đặc biệt là tới châu Âu, cho thấy hành trình tìm kiếm an toàn hoặc cơ hội sống tốt hơn tiếp tục là một trong những chuyến đi nguy hiểm nhất đối với hàng chục nghìn người trên thế giới.

Hai nhà lãnh đạo Hàn Quốc (bên trái) và Ấn Độ cam kết thúc đẩy mạnh hợp tác. Ảnh: THE KOREA TIMES

Tầm nhìn chiến lược Hàn Quốc-Ấn Độ

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung (từ ngày 19 đến 21/4) được cả hai bên đánh giá đạt kết quả mang tính đột phá. Không chỉ củng cố mối quan hệ Đối tác chiến lược đặc biệt Hàn Quốc-Ấn Độ, hai nước còn xác lập tầm nhìn chiến lược mới về quan hệ “Đối tác hướng tới tương lai” giữa hai nước.

Biếm họa: SIMON REGIS

Thỏa thuận bất ngờ

Israel và Lebanon cuối tuần qua bất ngờ đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày. Lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon được ký kết sau hơn một tháng bùng phát xung đột, được cộng đồng quốc tế hồ hởi đón nhận.

Biếm họa: LIU RUI

Ba kịch bản với kinh tế toàn cầu

Tại Hội nghị mùa xuân năm 2026 của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) diễn ra tại Thủ đô Washington D.C (Mỹ), lãnh đạo hai định chế tài chính lớn nhất thế giới cảnh báo triển vọng tăng trưởng toàn cầu sẽ suy giảm, thậm chí rơi vào suy thoái nếu cuộc xung đột Trung Đông tiếp diễn và kéo dài.

Cảnh sát Colombia thu giữ lượng lớn ma túy sau một chiến dịch truy quét. Ảnh: NBC News

Căng thẳng thương mại Colombia-Ecuador leo thang

Căng thẳng thương mại giữa Colombia và Ecuador gia tăng nhanh chóng, khởi nguồn từ các tranh chấp nhỏ về kỹ thuật leo thang thành cuộc “xung đột toàn diện” với các mức thuế mang tính trừng phạt khắc nghiệt. Lo ngại tác động tới dòng chảy thương mại, các nước trong khu vực nỗ lực thúc đẩy đối thoại nhằm hạ nhiệt căng thẳng.

Biếm họa: FAHD BAHADY

Nguy cơ bất ổn an ninh lương thực toàn cầu

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp LHQ (FAO) nhận định, cuộc xung đột đang diễn ra tại Trung Đông có thể làm gia tăng rủi ro đối với an ninh lương thực toàn cầu, đặc biệt với những quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu lương thực, phân bón và năng lượng.

Biếm họa: JAWAD MORAD

Cú sốc liên kết

Ủy ban Kinh tế - Xã hội LHQ khu vực Tây Á (ESCWA) cảnh báo việc giá lương thực toàn cầu tăng 20% có thể đẩy thêm năm triệu người ở các nước Arab có thu nhập thấp và trung bình vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng. Quan ngại của ESCWA là không thừa trong bối cảnh xung đột ở Tây Á đang không ngừng leo thang.

Biếm họa: SANOUNI IMAD

Giá đắt phải trả

LHQ cảnh báo xung đột leo thang tại Trung Đông đang gây ra những tổn thất kinh tế đặc biệt nghiêm trọng đối với thế giới Arab, đồng thời tạo “hiệu ứng domino” có thể làm suy yếu kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh đó, nhiều nước đang thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao nhằm đạt được ngừng bắn và kiến tạo hòa bình.

Biếm họa: FAHD BAHADY

Khoét sâu rạn nứt

Giới phân tích chính trị Lebanon nhận định rằng, trong số các cuộc khủng hoảng mà nước này trải qua kể từ cuộc nội chiến giai đoạn 1975-1990, cuộc chiến giữa lực lượng Hezbollah và Israel bùng phát do xung đột tại Iran là cuộc khủng hoảng gây bất ổn nhiều nhất.

Biếm họa: PARESH NATH

Ngoại giao năng lượng

Căng thẳng leo thang tại Trung Đông đang làm tê liệt hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, buộc nhiều quốc gia phải khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó nhằm bảo đảm nguồn cung và ổn định thị trường năng lượng.

Biếm họa: MUZAFFAR YULCHIBOEV

Sứ mệnh bất khả thi

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, Washington đã yêu cầu các quốc gia cử tàu chiến tham gia bảo vệ và khai thông tuyến vận tải qua eo biển Hormuz, trong bối cảnh nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu gia tăng khi hoạt động hàng hải tại khu vực này gần như tê liệt.

Biếm họa: AGO

Trụ cột năng lượng toàn cầu

Trong bối cảnh giá dầu leo thang do xung đột Trung Đông và nguồn năng lượng ngày càng trở nên khó đáp ứng nhu cầu, dù còn những rủi ro song nhiều quốc gia đang quay trở lại với điện hạt nhân, coi đây như một trụ cột chiến lược nhằm bảo đảm an ninh năng lượng về lâu dài.

Biếm họa: DJAMEL LOUNIS

Khôi phục quan hệ

Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo, Washington và chính quyền lâm thời Venezuela đã nhất trí khôi phục quan hệ ngoại giao và lãnh sự. Thông tin tích cực về bước cải thiện trong quan hệ giữa Washington và Caracas giúp người dân khu vực trút bỏ được gánh nặng và sự âu lo kéo dài nhiều tháng qua.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung (bên trái) gặp gỡ Thủ tướng Singapore Lawrence Wong. Ảnh: REUTERS

Xích lại gần hơn

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung vừa có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Singapore từ ngày 2 đến 4/3. Chuyến công du kéo dài ba ngày tới “đảo quốc sư tử” được đánh giá là thành công vượt mong đợi, giúp Seoul xích lại gần hơn với quốc gia Đông Nam Á.

Biếm họa: PARESH NATH

Điểm nóng xung đột mới

Căng thẳng giữa Afghanistan và Pakistan đang gia tăng trong những ngày gần đây, với nhiều đợt tấn công qua lại. LHQ và nhiều quốc gia đã lên tiếng kêu gọi hai bên kiềm chế tránh để xung đột quân sự leo thang vượt ngoài kiểm soát.

Biếm họa: AMORIM

Chính sách thuế gây tranh cãi

Ngay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bác bỏ chính sách áp thuế quan toàn cầu, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo mức thuế quan 10%, rồi nâng lên 15%, áp đặt với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ.

CEO Coupang, ông Park Dae-jun, trả lời báo giới về vụ việc. Ảnh: YONHAP

Vụ rò rỉ thông tin chấn động xứ kim chi

Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin Hàn Quốc (MSIT) vừa công bố kết quả điều tra chung giữa chính phủ và tư nhân, xác nhận quy mô vụ rò rỉ dữ liệu tại Coupang - nền tảng thương mại điện tử hàng đầu nước này, lớn gấp nhiều lần so báo cáo ban đầu của doanh nghiệp.

Biếm họa: ALFREDO MARTIRENA

Bế tắc chưa lối thoát

Tình trạng bế tắc giữa đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ về vấn đề ngân sách vẫn chưa tìm thấy lối thoát, khiến Chính phủ liên bang Mỹ tiếp tục bị đóng cửa một phần. Phe Dân chủ cương quyết từ chối bỏ phiếu thông qua ngân sách nhằm phản đối các biện pháp kiểm soát nhập cư cứng rắn của chính quyền Tổng thống Donald Trump.