Xung đột Trung Đông trước “ngã ba đường”

Xung đột tại Trung Đông bùng phát từ cuối tháng 2 vừa qua sau khi Mỹ và Israel đồng loạt tấn công các mục tiêu của Iran, dẫn tới những đòn đáp trả quyết liệt từ phía Tehran.

Biếm họa: AWANTHA ARTIGALA
Biếm họa: AWANTHA ARTIGALA

Hiện Washington cùng một số nước trung gian đang thảo luận khả năng tổ chức một hội nghị hòa bình với Iran tại Pakistan nhằm tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột, song khả năng tham gia của Tehran vẫn chưa rõ ràng.

Theo CNN, Mỹ cùng Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đề xuất tổ chức hội nghị hòa bình với Iran sớm nhất vào cuối tuần này, theo đó các bên có thể thảo luận một kế hoạch gồm 15 điểm do Washington đưa ra nhằm chấm dứt xung đột. Truyền thông Mỹ dẫn lời một số quan chức cấp cao của nước này cho biết, qua trung gian Pakistan, Washington đã gửi Iran bản kế hoạch 15 điểm để làm cơ sở cho các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột.

Kế hoạch do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất bao gồm yêu cầu Iran hủy bỏ toàn bộ năng lực hạt nhân hiện có, tháo dỡ các cơ sở hạt nhân chủ chốt ở Natanz, Isfahan và Fordow, cam kết không theo đuổi phát triển vũ khí hạt nhân, không tiến hành làm giàu urani và phải bàn giao toàn bộ urani đã làm giàu cho Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA) theo lộ trình nhất định. Bên cạnh đó, IAEA phải được trao quyền tiếp cận đầy đủ, minh bạch thông tin liên quan chương trình hạt nhân của Iran. Ngoài ra, Iran sẽ chấm dứt hỗ trợ tài chính và quân sự cho các lực lượng đồng minh trong khu vực.

Ngoài ra, Washington cũng yêu cầu Tehran chấm dứt phong tỏa eo biển Hormuz, khẳng định đây phải là vùng biển tự do và "không ai được phép phong tỏa”. Mỹ còn muốn Iran ngừng phát triển chương trình tên lửa đạn đạo và các bên sẽ đưa ra quyết định về chương trình này ở giai đoạn sau. Tuy nhiên, đề xuất nêu rõ tầm bắn và số lượng tên lửa của Iran cần phải được giới hạn, lưu ý thêm rằng Iran trong tương lai chỉ được phép sử dụng tên lửa cho “mục đích tự vệ”.

Nếu nước Cộng hòa Hồi giáo chấp nhận bản kế hoạch 15 điểm, Mỹ cam kết sẽ dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp trừng phạt đối với Iran, đồng thời hỗ trợ nước này phát triển chương trình hạt nhân dân sự tại nhà máy hạt nhân Bushehr của Iran; loại bỏ “cơ chế tái áp đặt trừng phạt” (snapback) - là cơ chế mà theo đó các lệnh trừng phạt của LHQ, vốn đã được dỡ bỏ trước đây, có thể tự động được khôi phục đối với Iran nếu ba quốc gia châu Âu gồm Anh, Pháp và Đức kích hoạt mà không cần bỏ phiếu mới tại Hội đồng Bảo an LHQ.

Ngoài ra, Mỹ cũng muốn tổ chức đối thoại ở cấp cao, có thể giữa Phó Tổng thống JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf. Kịch bản đàm phán ở cấp thấp hơn, giữa Bộ trưởng Ngoại giao Iran và các đặc phái viên của Mỹ, cũng đang được cân nhắc.

Cũng theo CNN, các đại diện của Iran đã thông báo với chính quyền của Tổng thống Donald Trump về việc không muốn nối lại đàm phán với đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của ông Trump là Jared Kushner, thay vào đó muốn tổ chức đàm phán với Phó Tổng thống JD Vance. Tuyên bố trên của Tehran cho thấy nước Cộng hòa Hồi giáo thiếu tin tưởng ông Steve Witkoff và Jared Kushner do các cuộc đàm phán đổ vỡ trước khi Israel và Mỹ tiến hành không kích Iran.

Trước khi Mỹ đưa ra đề xuất nói trên, Iran đã nêu các điều kiện riêng, gồm chấm dứt toàn bộ các lệnh trừng phạt, không tái diễn các cuộc tấn công, đóng cửa các căn cứ quân sự của Mỹ tại khu vực vùng Vịnh và ngừng các chiến dịch quân sự nhằm vào các lực lượng đồng minh của Iran. Iran cũng yêu cầu một cơ chế cho phép nước này thu phí đối với những tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz, tiến hành các biện pháp pháp lý đối với các cá nhân truyền thông bị coi là có lập trường thù địch với Iran.

Bất chấp sự bác bỏ của Iran về sự liên quan tiến trình thực thi bản kế hoạch 15 điểm của Washington, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn tuyên bố các cuộc đàm phán với Iran nhằm chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông “đang được tiến hành”, đồng thời nói thêm rằng Tehran "mong muốn" đạt được một thỏa thuận. Tổng thống Trump cho hay, Phó Tổng thống JD Vance, Bộ trưởng Ngoại giao Marco Rubio, Đặc phái viên phụ trách Trung Đông Steve Witkoff và ông Jared Kushner đều đang tham gia vào quá trình này. Theo ông Trump, Iran đã trao "một món quà lớn" liên quan dầu mỏ và khí đốt.

Xung đột tại Trung Đông bùng phát từ cuối tháng 2 vừa qua với những cuộc tấn công qua lại giữa Mỹ, Israel và Iran, thậm chí lan sang các quốc gia vùng Vịnh. Dù Mỹ đề xuất một cơ hội cho hòa bình, song cuộc chiến dường như đang ở giữa “ngã ba đường”, khi Iran chưa chính thức chấp thuận tham gia tiến trình, mà quyết định cuối cùng thuộc về Lãnh tụ tối cao mới của Iran, ông Mojtaba Khamenei. Trong khi đó, Israel vẫn chưa muốn chấm dứt ý định “xóa sổ Iran khỏi bản đồ thế giới", còn Mỹ vẫn gây sức ép lên nước Cộng hòa Hồi giáo với những yêu cầu khắt khe.

Có thể bạn quan tâm

Biếm họa: LIU RUI

Bước leo thang đáng lo ngại

Trước những động thái đe dọa mới của Mỹ và Israel, Iran vẫn kiên định lập trường không khuất phục trước mọi sức ép từ bên ngoài, đồng thời cảnh báo sẽ có hành động đáp trả cứng rắn. Đây được xem là nấc thang căng thẳng mới trong cuộc xung đột đã kéo dài gần tám tháng qua tại Trung Đông.

Biếm họa: YASSIN ALKHALIL

Một mũi tên nhắm nhiều đích

Thỏa thuận bán dầu diesel của Nga cho Mỹ không chỉ là giao dịch năng lượng nhằm hạ nhiệt giá nhiên liệu mà còn mở ra cơ hội để Moscow khôi phục nguồn thu, nới lỏng sức ép trừng phạt và gia tăng lợi thế ngoại giao.

Biếm họa: KENNY TOSH

Cú sốc bạo lực mới

Các vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid ở Thủ đô Riyadh của Saudi Arabi do lực lượng Houthi tiến hành trong những ngày gần đây đã dẫn đến những đòn đáp trả gây nhiều thương vong. Trong khi cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp diễn, khu vực Trung Đông lại tiếp tục hứng chịu cú sốc bạo lực mới.

Biếm họa: SHERIF ARAFA

Bài toán kép của châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) có thể thiếu hụt từ 12-15% nhu cầu khí đốt nếu mùa đông năm nay xuất hiện các đợt rét đậm kéo dài, trong bối cảnh lượng khí đốt dự trữ rất thấp, nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông chưa trở lại bình thường và giá năng lượng tăng mạnh.

Biếm họa: HASSAN BLEIBEL

Cuộc thanh lọc Lầu năm góc

Kế hoạch cắt giảm quy mô lớn nhân sự Bộ Chiến tranh Mỹ diễn ra trong bối cảnh hàng loạt lãnh đạo quân sự cấp cao bị cách chức, thay thế hoặc nghỉ hưu sớm kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng cho thấy đây không chỉ là một cuộc tinh giản bộ máy chỉ huy.

Biếm họa: PATRICK CHAPPATTE

Thách thức an ninh mới

Mạng lưới truyền thông tin tức quốc tế có trụ sở tại Pháp Euronews vừa tổ chức Hội nghị Quốc phòng và Không gian lần đầu tiên, với sự tham gia của Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte. Hội nghị là diễn đàn thảo luận về các vấn đề an ninh, quốc phòng và công nghệ mà châu Âu đang quan tâm trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực có nhiều biến động.

Hội nghị ICCOS-2026 tại Phnom Penh. Ảnh: NEW ASIA

Còn đó nỗi nhức nhối

Bất chấp những nỗ lực triệt phá thời gian qua, nạn lừa đảo trực tuyến xuyên biên giới vẫn không ngừng mở rộng, biến dạng và tinh vi hơn. Khi tội phạm đã vận hành như một “nền kinh tế” toàn cầu, cuộc chiến chống tội phạm không thể chỉ dừng ở từng vụ án, từng đường dây, mà phải nhằm phá vỡ cả hệ sinh thái đứng phía sau.

Hai nhà lãnh đạo Trung Quốc (bên trái) và Mỹ gặp gỡ tại Nhà Trắng. Ảnh: XINHUA

Tầm nhìn ổn định chiến lược Trung - Mỹ

Chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuần trước là cuộc gặp thứ hai giữa lãnh đạo hai nước trong năm nay, sau Hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh tháng 5 vừa qua. Cuộc trao đổi sâu rộng ở Washington D.C đã tạo định hướng mới cho quan hệ song phương, qua đó củng cố tầm nhìn về quan hệ Trung-Mỹ mang tính xây dựng và ổn định chiến lược dựa trên sự tôn trọng, công bằng và có đi có lại.

Biếm họa: JAVIER

Khói mù xuyên biên giới

Sau hơn hai thập kỷ, ASEAN có hiệp định về ô nhiễm khói mù xuyên biên giới, vấn đề này không những chưa được giải quyết căn cơ mà hiện nay vượt khỏi khuôn khổ môi trường, trở thành thách thức an ninh phi truyền thống đòi hỏi trách nhiệm và hành động quyết liệt hơn ở cấp khu vực.

Biếm họa: EMAD HAJJAJ

“Chảo lửa” Trung Đông chưa yên bình

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vừa tấn công và bắt giữ một tàu chở dầu tại Eo biển Hormuz, trong khi Eo biển Bab al-Mandab của Yemen cũng chứng kiến các cuộc giao tranh đẫm máu giữa lực lượng Houthi và quân đội Chính phủ Yemen. Những động thái trên thực địa cho thấy triển vọng hòa bình ở chảo lửa Trung Đông vẫn còn xa vời.

Biếm họa: RAHMA

Khi “yết hầu” dầu mỏ bị siết chặt

Dòng chảy năng lượng toàn cầu đang đứng trước nguy cơ bị siết chặt, khi hai “yết hầu” hàng hải chiến lược là Eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb đồng thời trở thành điểm nóng. Nếu Hormuz nằm trong tầm khống chế của Iran thì lực lượng Houthi mới đây tuyên bố phong tỏa Bab el-Mandeb, dẫn tới những tác động trực tiếp tới giá dầu, vận tải biển và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Biếm họa: TJEERD ROYAARDS

Hệ quả tất yếu

Một số quốc gia phương Tây đã tung ra đòn trừng phạt nhằm vào Israel, liên quan những chính sách gây tranh cãi của Tel Aviv đối với khu Bờ Tây chiếm đóng trái phép và Dải Gazza của Palestine. Sau nhiều năm thực thi những hành động bị lên án, Nhà nước Do Thái đang trong tình trạng “một mình một chiếu” trước cộng đồng quốc tế.

Biếm họa: EMAD HAJJAJ

“Canh bạc” dầu mỏ

Thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Venezuela thoạt nhìn là một “món hời” khi trao cho Washington có cơ hội tiếp cận và kiểm soát hơn 65 tỷ thùng dầu, tương đương khoảng 20% tổng trữ lượng dầu của Venezuela - quốc gia đang sở hữu kho dầu lớn nhất thế giới. Song, nếu tính toán chi ly thì thực tế lại không đã hẳn “ngon ăn”.

Biếm họa: FARES GARABET

Vòng đối đầu mới

Bất chấp xung đột leo thang, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian một lần nữa khẳng định, nước này không tìm kiếm chiến tranh, sẵn sàng đối thoại và hợp tác. Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh Iran và Mỹ đã nối lại các cuộc tấn công lẫn nhau sau khoảng một tháng yên tĩnh.

Biếm họa: SHADI GHANIM

Thế giằng co ở Trung Đông

Ngày 21/8, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho rằng, đã đến lúc chấm dứt cuộc chiến kéo dài nhiều tháng giữa Iran với Mỹ và Israel, song nhấn mạnh Tehran sẽ không khuất phục trước những sức ép của Washington. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa hai bên lâm vào bế tắc, trong khi căng thẳng liên quan việc kiểm soát Eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng.

Biếm họa: HASSAN BLEIBEL

Tái định vị quan hệ Nga - Syria

Việc Nga và Syria đạt thỏa thuận về tương lai hai căn cứ quân sự Hmeymim và Tartus cho thấy quan hệ giữa hai nước đang được tái định vị, sau khi quốc gia Trung Đông này có chính quyền mới thay thế chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad.

Các nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ, Saudia Arabia và Pakistan (trái sang) tại lễ ký Hiệp định Phòng thủ chung Mecca. Ảnh: SAUDI PRESS AGENCY

Cái bắt tay chiến lược

Với việc cùng đặt bút ký kết Hiệp định Phòng thủ chung Mecca, ba quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Pakistan đã bắt đầu cùng hợp tác xây dựng một cơ chế phòng thủ tập thể được cho là tương tự Điều 5 của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Hai nhà lãnh đạo Mỹ (bên phải) và Israel tại một cuộc gặp ở Nhà Trắng. Ảnh: THE NEW YORK TIMES

Vết rạn đồng minh Mỹ - Israel

Việc Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu công khai bác bỏ lộ trình 15 điểm của Tổng thống Mỹ Donald Trump về Gaza để tìm kiếm sự ủng hộ khi cuộc bầu cử đang đến gần được cho là một canh bạc khá mạo hiểm, có thể làm rạn nứt quan hệ đồng minh với Washington vốn có vai trò không thể thay thế của Tel Aviv.

Học sinh Thái Lan động viên lẫn nhau sau biến cố. Ảnh: THE NATIONE

Thái Lan bảo vệ trẻ em trước bạo lực súng đạn

Sau vụ xả súng tại Trường Debsirin Nonthaburi khiến nhiều người thiệt mạng và bị thương, Chính phủ Thái Lan đang thúc đẩy xây dựng “Tiêu chuẩn an toàn trường học quốc gia” trong vòng 90 ngày. Kế hoạch tập trung vào tăng cường sàng lọc sức khỏe tâm thần, phòng chống tình trạng bắt nạt, kiểm soát vũ khí và các vật dụng bị cấm trong trường học.

Biếm họa: VASCO GARGALO

Phép thử với EU

Vấn đề người di cư tiếp tục gây sức ép với Liên minh châu Âu (EU) sau cuộc vượt biển của hàng nghìn người Morocco sang thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha. Hiện tượng này đã bộc lộ những bất đồng của EU, đồng thời được xem là phép thử đối với sự đoàn kết của khối.

Biếm họa: NAYER TALAL

Cuộc chiến phía sau chiến tuyến

Việc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky buộc phải thay thế Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine Oleksandr Syrsky, sau khi cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, khiến bùng nổ làn sóng biểu tình phản đối tại Thủ đô Kiev và nhiều thành phố lớn khác. Diễn biến này phần nào cho thấy một cuộc chiến khác - cuộc chiến không tiếng súng phía sau chiến tuyến xung đột quân sự với Nga trên chính trường Ukraine.

Biếm họa: HAMZEH HAJJAJ

Khi Hormuz thành “quân bài tẩy”

Khi thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ, chiến sự leo thang nguy hiểm khiến Eo biển Hormuz không còn đơn thuần là một tuyến vận tải biển chiến lược, mà đã trở thành "quân bài tẩy" của cả hai bên. Một bên tìm cách phong tỏa để tạo sức ép tối đa, bên còn lại tìm cách khai thông bằng mọi giá.

Biếm họa: AHMAD QADDURA

Thách thức với chương trình nghị sự quốc gia Syria

Quốc hội chuyển tiếp của Syria đã chính thức tổ chức phiên họp đầu tiên. Đây được xem là một cột mốc lịch sử, đánh dấu phiên họp lập pháp đầu tiên của Syria sau khi chế độ cựu Tổng thống Bashar al-Assad sụp đổ cuối năm 2024, đồng thời khởi động triển khai chương trình nghị sự quốc gia trong giai đoạn mới.

Biếm họa: RAHMA

“Nắm đấm thép” của EU

Ủy ban châu Âu (EC) vừa đề xuất thiết lập một cơ chế trừng phạt mới nhằm đối phó các mối đe dọa từ nhiều hình thức tội phạm có tổ chức, bao gồm đưa người di cư trái phép, buôn bán người, buôn lậu vũ khí, ma túy và rửa tiền. Bảo đảm an ninh và các giá trị của khối cũng như bảo vệ tính mạng của người di cư là những mục đích chính của đề xuất này.

Hai nhà lãnh đạo Pháp (bên phải) và Syria gặp gỡ tại Damascus. Ảnh: GETTYIMAGES

Mở rộng hợp tác Pháp-Syria

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vừa có chuyến công du chớp nhoáng tới Syria. Tuy chỉ là cuộc ghé thăm trên đường tới Thổ Nhĩ Kỳ tham dự Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), nhưng Paris tỏ ra rất coi trọng việc mở rộng hợp tác với Damascus, thể hiện qua hình ảnh một đoàn doanh nghiệp hùng hậu tháp tùng “ông chủ” Điện Elysee trong chuyến thăm Syria.

Biếm họa: STELLINA CHEN

Động lực tìm lại vị thế

Với sự ủng hộ của các đối tác trong liên minh cầm quyền, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã bày tỏ lạc quan về triển vọng phát triển của nước Đức sau một thời gian dài lâm vào trì trệ. Ông Merz khẳng định các biện pháp cải cách của liên minh cầm quyền sẽ tạo nền tảng tăng trưởng mới và phục hồi tích cực hơn trong thời gian tới.

Biếm họa: TOSO BORKOVIC

Mục tiêu định hình “NATO 3.0”

Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ 36 Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), diễn ra tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) ngày 7/7 tới, được đánh giá là một kỳ họp quan trọng bậc nhất lịch sử NATO. Bối cảnh địa - chính trị thế giới dịch chuyển mang tính bước ngoặt, liên minh xuyên Đại Tây Dương đứng trước áp lực xây dựng mô hình “NATO 3.0”, với bản thiết kế quân sự mới nhằm duy trì vị thế răn đe hiệu quả trong trật tự thế giới đầy biến động.

Biếm họa: TOSO BORKOVIC

Cái giá phải trả

Đợt nắng nóng kỷ lục đang bao trùm nhiều khu vực ở châu Âu trong tháng 6 này được xem là biểu hiện rõ rệt từ tác động của biến đổi khí hậu (BĐKH). Theo cảnh báo của Liên hợp quốc (LHQ), tình trạng ô nhiễm do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch là một trong những “thủ phạm” chính gây ra làn sóng nhiệt hoành hành tại “lục địa già”.