Không đánh giá đúng tác động của chính sách, khó có thể thể chế hóa phù hợp và hiệu quả. Thể chế hóa sai khiến nhiều khi mục đích của chính sách sẽ không đạt được, mà những hiệu ứng phụ lại làm cho đời sống kinh tế-xã hội trở nên khó khăn hơn.
Bài viết này cung cấp thêm một góc nhìn về tác động của chính sách đánh thuế cao đối với những người có nhiều nhà đất.
Trước hết, đây là chính sách hết sức đúng đắn, nếu được thể chế hóa phù hợp sẽ giúp hạ nhiệt thị trường bất động sản. Nhà đất sốt vừa qua chủ yếu do cầu đầu tư và cầu đầu cơ tăng cao. Theo một số chuyên gia, hai năm qua số lượng bất động sản giao dịch để ở chiếm chưa đến 1%. Thị trường bất động sản là sân chơi của các nhà phát triển dự án và nhà đầu tư thứ cấp.
Bị đánh thuế cao, lợi nhuận từ đầu tư vào bất động sản sẽ giảm, kéo theo cầu đầu tư giảm và thị trường bất động sản sẽ giảm nhiệt. Qua cơn sốt nhà đất vừa qua, việc hạ nhiệt rất quan trọng để bong bóng bất động sản không hình thành và nổ tung vào một ngày "đẹp trời", gây rủi ro lớn cho ổn định kinh tế vĩ mô.
Thể chế hóa chính sách này phù hợp sẽ giúp phân bố lại hợp lý hơn các nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực tài chính đất nước. Do nhà đất sốt liên tục, số lượng người đầu tư ngày càng lớn. Nếu nhà nhà, người người đua nhau đầu tư vào đất bất động sản, thì còn đâu các nguồn lực - cả tâm lực, trí lực và tài lực để đầu tư vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác? Làm sao đất nước ta có thể có được nền kinh tế phát triển và hùng mạnh?
Việc thể chế hóa phù hợp còn giúp cho giá bất động sản giảm xuống. Giá đất giảm thì nhiều người dân, đặc biệt là những người có thu nhập thấp có nhiều cơ hội hơn để cải thiện điều kiện nhà ở của mình và việc đầu tư xây dựng nhà máy, công xưởng rẻ hơn hiện nay. Đây là điều kiện rất quan trọng để thu hút đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp.
Có ý kiến cho rằng đánh thuế cao những người có nhiều nhà đất sẽ làm cho giá bất động sản tăng cao, người dân tiếp cận khó khăn hơn bởi lập luận giá thành cộng thêm thuế cao vào thì chỉ có thể tăng cao lên. Thực ra, thị trường không vận hành như vậy, giá cả chủ yếu phụ thuộc quy luật cung cầu. Cầu giảm thì giá phải giảm, cho dù đó chỉ là cầu đầu tư và đầu cơ.
Chính sách này nếu thể chế phù hợp sẽ giúp bảo đảm công bằng xã hội tốt hơn, chênh lệnh giàu nghèo quá đáng nhờ chênh lệch địa tô cũng được giảm thiểu. Nghịch lý người làm việc cần mẫn cả đời không bằng người mua đất để không rồi chờ lên giá sẽ được khắc phục.
Bên cạnh đó, có thể có rủi ro của việc thể chế hóa sai chính sách đánh thuế cao đối với những người có nhiều nhà, đất. Ngoài việc phải làm rõ một người có bao nhiêu nhà, đất thì được coi là nhiều, cần xác định rõ đánh thuế đến bao nhiêu được coi là cao. Xác định một mức thuế phù hợp vô cùng quan trọng.
Nếu đánh thuế cao đến mức lợi nhuận của nhà đầu tư và đầu cơ gần như không còn, thì thị trường sẽ bị đóng băng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế, khủng hoảng nợ xấu lập tức bị kích hoạt. Bởi rất nhiều ngành nghề từ vật liệu xây dựng, thiết bị nội thất, thiết kế, quảng cáo, môi giới… và công ăn việc làm của hàng triệu người dân phụ thuộc thị trường bất động sản. Nếu mức thuế cao một cách hợp lý, vẫn còn có thể sinh lãi ở mức trên trung bình chẳng hạn, thì rủi ro thị trường bị đóng băng sẽ giảm thiểu.
Bảo đảm cầu để thị trường bất động sản không bị đóng băng phải là một giải pháp chính sách đi kèm để giảm thiểu tác động phụ. Các doanh nghiệp bất động sản cần tập trung phát triển các sản phẩm giá rẻ phục vụ nhu cầu có thật của hàng triệu người có thu nhập trung bình hoặc thấp, Nhà nước cũng cần thúc đẩy các cơ chế và giải pháp tài chính phù hợp để những gia đình trẻ, công nhân lao động có thể mua được nhà. Cầu bất động sản của những đối tượng này rất lớn, nhưng phần lớn không có khả năng thanh toán.
