Theo đó, nhiều cấp ủy đảng trên đại ngàn Tây Nguyên đã vận dụng yếu tố nữ quyền, tính chủ động của người phụ nữ kết hợp với phẩm chất nêu gương, tinh thần tiên phong của người đảng viên trong công tác xây dựng và phát triển đảng.
Từ yếu tố văn hóa mẫu hệ
Cùng với việc phát huy những nét đẹp của văn hóa mẫu hệ, những nữ đảng viên người dân tộc thiểu số tiếp cận cái mới, củng cố nhận thức, vượt qua các rào cản cố hữu. Không chỉ bảo lưu di sản mà họ biết cách mở rộng các giá trị trong việc thể hiện vai trò định hướng gia đình và cộng đồng. Họ là chủ thể của những biến đổi tích cực, nhất là khi đứng ở vị trí của người đảng viên.
Với nhiều tộc người Tây Nguyên, văn hóa mẫu hệ và bản chất nữ quyền gần như tuyệt đối. Các cô gái chủ động tìm bạn trai và cưới người đàn ông mình yêu về làm chồng. Các con theo họ mẹ. Con gái là người thừa kế gia tài. Người phụ nữ điều hành mọi công việc gia đình, quản lý tài chính, chăm sóc và dạy dỗ con cái. Ở rể, người chồng trong mọi việc đều phải được sự chấp thuận của vợ. Những người khác trong nhà cũng thế, bất cứ chuyện gì đều hỏi ý kiến người mẹ. Một khi bà mẹ lên tiếng thì mọi người làm theo.
Me tờ môi ồi/ Me rồi mơ khơng/ Me pơng mơ kơlho/ Me tờ mô mơ dà toh lềt ngềt/ Me tờ mô mơ dà jrềng lài yài/ Me tơnggõ/ Me tơng gít/ Me tũ tàh blô bơh drim jớt măng/ Me tơ mô tàh toh bơh drim jớt măng (Mẹ đắp với mền/ Mẹ kéo với guồng/ Mẹ nhồi với trầm hương/ Mẹ cho bú với sữa thơm/ Mẹ cho bú với mật ngọt ngào/ Mẹ cho thấy/ Mẹ cho biết/ Mẹ đặt nằm nơi đùi vế thâu đêm suốt sáng/ Mẹ cho bú nơi ngực vú thâu đêm suốt sáng...). Đó là những câu dân ca Cơ Ho kể về tình mẹ và quyền năng của mẹ. Từ cổ sơ cho đến ngày nay, ở nhiều tộc người trên núi đỏ rừng xanh, người mẹ là suối nguồn, là tất cả, là trên hết và cũng là trước hết...
đến phát huy những giá trị tích cực
Thời gian qua, Đảng bộ xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) tập trung phát triển đảng viên nữ người dân tộc thiểu số. Cấp ủy nhìn ra sự kết hợp giữa văn hóa mẫu hệ với trách nhiệm nêu gương và bản lĩnh chính trị của nữ đảng viên trong việc thúc đẩy thay đổi nhận thức và hành động của từng gia đình, dòng tộc, cộng đồng. Đến nay, xã Đam Rông 4 có tổng số 476 đảng viên, tỷ lệ đảng viên nữ chiếm hơn 62% trong số 307 đồng chí là người dân tộc thiểu số. Còn ở xã Đam Rông 2, tổng số đảng viên là 470 đồng chí, đảng viên nữ 213 đồng chí, chiếm 45,3%; đảng viên là người dân tộc thiểu số là 129 đồng chí, chiếm 27,4%, đảng viên nữ dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ khá cao. Chi bộ thôn Liêng Hung (xã Đam Rông 2) có 12 đảng viên thì có tới 8 đồng chí là nữ và tất cả là người Cơ Ho. Chi bộ thôn 4 (xã Đam Rông 4) có 25 đảng viên, trong đó có 6 đảng viên nữ, thì nữ đảng viên người dân tộc thiểu số chiếm 5 đồng chí...
Đồng chí Phan Thị Cẩm, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Đam Rông 2 cho biết: “Ở địa bàn dân tộc thiểu số, chúng tôi khai thác mặt tích cực của văn hóa mẫu hệ để mang lại những kết quả tích cực trong công tác đảng. Đội ngũ nữ đảng viên người dân tộc thiểu số thể hiện trách nhiệm cao, suy nghĩ tích cực, lan tỏa những cảm hứng tốt đẹp. Tác động của họ đã làm thay đổi căn bản về nhận thức, nếp nghĩ, cách làm của đồng bào, giúp họ cải thiện cuộc sống, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp”.
Đồng chí Lơ Mu Ha Póh-Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Đam Rông 4, cũng chia sẻ: “Hơn 90% dân số của xã là người dân tộc thiểu số, chúng tôi luôn quan tâm phát triển đảng viên trong vùng đồng bào, đặc biệt là đảng viên nữ. Những nữ đảng viên theo chế độ mẫu hệ không chỉ là những trụ cột của gia đình, dòng tộc, cộng đồng mà họ còn là những người “giữ lửa” văn hóa, trao truyền những giá trị quý báu của mỗi tộc người...”.
Gương sáng nữ đảng viên giữa buôn làng
“Tôi luôn gương mẫu trong lao động sản xuất, tổ chức cuộc sống và hoạt động xã hội. Tôi cũng mong bà con đoàn kết, hỗ trợ nhau phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa, chăm lo cuộc sống ngày càng tốt hơn”. Đó là lời của Cơ Liêng Ka Ơn, nữ đảng viên, một người làm kinh tế giỏi ở thôn 2 (xã Đam Rông 4). Từ thực tế của gia đình mình, Ka Ơn đã vận động nhiều hộ dân tham gia tổ hợp tác trồng dâu nuôi tằm, tạo việc làm và thu nhập ổn định. Chị Cil Sa La Môn, một cán bộ Đảng ủy xã Đam Rông 4, thì nói: “Tôi tự hào về truyền thống văn hóa của dân tộc mình nên vận động bà con giữ gìn nghề dệt và các giá trị khác”. Nhờ những người như Cil Sa La Môn mà sắc màu thổ cẩm, văn nghệ dân gian và ẩm thực truyền thống đã trở thành sản phẩm phát triển du lịch cộng đồng và giữ hồn cốt văn hóa tộc người.
Chị Kơ Să Bích, sinh năm 1986, đảng viên thuộc Chi bộ thôn 4 (xã Đam Rông 4), một thôn có 220 hộ với 1.193 nhân khẩu, chủ yếu là người Cơ Ho. Là Chi hội Trưởng phụ nữ, để vận động 150 hội viên, Kơ Să Bích phải vận dụng sự am hiểu văn hóa, phong tục. Chị kể: “Trong cộng đồng mẫu hệ Cơ Ho, vai trò của các ông cậu tộc trưởng rất lớn. Bởi vậy, trong quá trình vận động, tôi luôn nhờ đến các “đại thụ” này. Cùng với già làng, người có uy tín, có rất nhiều vấn đề khó tôi phải tìm đến các ông cậu tộc trưởng của các dòng họ. Với uy tín, quyền lực, họ sẽ giúp điều chỉnh tư tưởng, hành vi của con cháu mình. Mỗi gia đình, dòng tộc an cư thì cả buôn làng và xã hội càng thêm tốt đẹp!”. Tôi cảm nhận, trong thời hiện đại, quyền lực của hệ thống mẫu hệ cùng các thiết chế khác cùng hướng tới mục đích chung là mang lại những giá trị tốt đẹp cho mỗi gia đình, dòng tộc và cộng đồng.
Chúng tôi đến thăm nữ đảng viên trẻ Lơmu Ka Glòng ở buôn Liêng Hung. Ka Glòng sinh năm 1992, là mẹ đơn thân; trước khi vào Đảng, chị sống khép kín, chỉ lo làm ăn. Nhà chỉ có ba người phụ nữ lao động nhưng Ka Glòng tổ chức làm kinh tế giỏi với quy mô 4 ha cà-phê, 5 sào ruộng lúa cùng trồng dâu nuôi tằm; thu nhập mỗi năm lãi ròng gần 1 tỷ đồng. Nữ đảng viên trẻ nói, trước đây chị chỉ biết làm việc tốt cho cộng đồng buôn làng. Rồi một ngày, Bí thư chi bộ kiêm Trưởng thôn Rơ Ông Ka Biên gọi đến nhà rồi nói: “Glòng ơi! Em là người tốt, em vào Đảng đi nhé!” Năm 2022, Ka Glòng trở thành đảng viên. Chị tâm sự: “Vào Đảng, tôi thấy đầu óc mình mở ra, học hỏi thêm được nhiều điều lắm! Phát huy vai trò đảng viên, tôi hoạt động bằng những công việc cụ thể, vận động đồng bào bằng những câu chuyện bình thường”.
Đảng viên trẻ Ka Nương, Chi ủy viên Chi bộ, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn 4 (xã Đam Rông 2) cũng là một gương sáng. Cô gái sinh năm 1987 nỗ lực không ngừng, xây dựng kinh tế gia đình sung túc, tích cực tham gia công tác đảng, công tác phụ nữ. Ka Nương cho biết: “Chi bộ của tôi có 17 đảng viên thì đã có đến 13 đảng viên là người Cơ Ho; còn chi hội phụ nữ thì có tới 325 hội viên, chủ yếu là người đồng bào thiểu số”. Được chi bộ phân công, chị tham mưu với cấp ủy về công tác phụ nữ, tuyên truyền các chủ trương, đường lối, pháp luật đến với chị em; vận động hội viên chăm lo sản xuất, bảo tồn văn hóa, nuôi con khỏe, dạy con ngoan. Tất cả những điều đó, Ka Nương làm tốt để làm gương cho mọi người. Vì chị hiểu, đồng bào phải thấy những kết quả của mình thì họ mới tin, mới nghe và làm theo...
Chị Lê Thị Hương, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Đam Rông 2 tự hào nói về những nữ đảng viên người dân tộc thiểu số: “Các bạn ấy là mẫu phụ nữ hiện đại, giỏi việc gia đình, trách nhiệm với cộng đồng. Họ luôn tiên phong trong mọi công tác, nhiệt tình tham gia các phong trào, các chương trình hoạt động xã hội. Với những người phụ trách công tác phụ nữ như Ka Glòng, Ka Nương, họ thật sự xứng đáng là thủ lĩnh của hàng trăm hội viên. Với sự hiểu biết và nhiệt tình, các bạn đã thể hiện rất tốt vai trò của mình...”.
Phụ nữ nhiều tộc người Tây Nguyên là trụ cột của các tổ ấm, là trung tâm kết nối dòng tộc, tiếng nói của họ có trọng lượng cao trước các mối quan hệ.
