Sau khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, vai trò của công an xã, phường và lực lượng an ninh ở cơ sở càng trở nên rõ nét. Đây là lực lượng trực tiếp bám địa bàn, nắm bắt tình hình dân cư, kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề liên quan đến an ninh trật tự.
Theo thống kê của Công an tỉnh Đồng Nai, đến nay toàn tỉnh đã thành lập hơn 1.700 tổ bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở, với gần bảy nghìn thành viên. Quá trình tổ chức, lực lượng đã được huấn luyện, bồi dưỡng và tham gia thực hiện sáu nhóm nhiệm vụ theo quy định. Lực lượng bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở đã cung cấp hơn 3.000 nguồn tin, tham gia hỗ trợ, giải quyết hơn 2.300 vụ việc, tổ chức nhiều buổi tuyên truyền, xây dựng, lan tỏa nhiều mô hình phòng, chống tội phạm tại địa phương. Những con số này phản ánh bước chuyển tích cực trong năng lực nắm, phát hiện và xử lý sớm các vụ việc ngay tại cơ sở, giảm nguy cơ phát sinh “điểm nóng” phức tạp.
Vai trò của lực lượng công an ở cơ sở được thể hiện qua việc phối hợp chặt chẽ với công an tỉnh trong tấn công, trấn áp các loại tội phạm về trật tự xã hội, giữ bình yên địa bàn. Điển hình là chuyên án 1025G, vụ án giết người, cướp tài sản xảy ra tại xã Đắk Nhau. Xác định tính chất đặc biệt nghiêm trọng, ngay sau khi xảy ra vụ việc, gần 500 cán bộ, chiến sĩ đã được huy động tham gia, phối hợp Cục Cảnh sát hình sự và Viện Khoa học hình sự để điều tra, truy xét và chỉ trong thời gian ngắn đã bắt giữ Lê Sỹ Tùng (33 tuổi, ngụ phường Phước Long, tỉnh Đồng Nai) là đối tượng gây ra vụ án, thu giữ hung khí và nhiều vật chứng liên quan.
Bên cạnh đó, Công an tỉnh Đồng Nai đã triển khai và nhân rộng nhiều mô hình bảo đảm an ninh trật tự phù hợp với điều kiện địa bàn sau khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động. Từ mô hình truyền thống phát huy sức dân đến ứng dụng công nghệ số hiện đại, các giải pháp đều được lực lượng công an vận dụng linh hoạt. Tại nhiều xã, phường, mô hình camera với an ninh trật tự đã phát huy hiệu quả rõ rệt, trở thành “tai mắt” quan trọng hỗ trợ giám sát, phát hiện vi phạm, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng. Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nguyễn Minh Quang cho biết, hệ thống dữ liệu từ Trung tâm Điều hành thông minh tỉnh (Trung tâm) đang chứng minh hiệu quả rõ rệt trong bảo đảm an ninh trật tự và an toàn giao thông. Với mạng lưới camera an ninh giám sát phủ khắp các khu vực trọng điểm, Trung tâm đã giúp lực lượng công an phát hiện nhanh hành vi vi phạm pháp luật, từ trộm cắp, gây rối, tụ tập trái phép đến vượt đèn đỏ, chạy quá tốc độ... Dữ liệu hình ảnh, video được trích xuất kịp thời, hỗ trợ điều tra, truy vết đối tượng, nâng cao tỷ lệ phá án và rút ngắn thời gian phản ứng. Bên cạnh đó, Trung tâm còn tạo tác động răn đe, khiến các đối tượng tiềm ẩn vi phạm phải dè chừng.
Nhiều địa phương đã thông qua kênh “Zalo kết nối bình yên” để sớm nhận được tin báo của người dân và phát hiện các tụ điểm phức tạp, những đối tượng có hành vi vi phạm pháp luật. Tại phường Bình Phước, mô hình “Zalo kết nối bình yên” được triển khai từ năm 2020; các nhóm zalo khu phố trên địa bàn phường có từ 500-1.000 thành viên tham gia. Đây là kênh thông tin hữu ích kết nối người dân với chính quyền để cùng đồng thuận, chung tay trong xử lý, giải quyết những vấn đề phát sinh tại địa bàn dân cư. Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Ngô Hồng Khang, mô hình “Zalo kết nối bình yên” đã giúp nhân dân tiếp cận thông tin, kiến thức pháp luật liên quan đến an ninh trật tự và thủ tục hành chính, đồng thời hướng dẫn, vận động nhân dân tự giác phòng ngừa, tích cực tham gia, phát hiện, tố giác, đấu tranh với các loại tội phạm, bài trừ tệ nạn xã hội…
Với đặc thù đường biên dài, nhiều địa phương đã xây dựng các mô hình gắn với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới, tiêu biểu như Câu lạc bộ Điểm sáng biên giới ở các xã Bù Gia Mập, Thiện Hưng, Tân Tiến… Mô hình tập hợp công an, biên phòng và nhân dân cùng tuần tra, tuyên truyền pháp luật, vận động xây dựng đời sống văn hóa. Hoạt động này tạo lá chắn vững chắc từ cơ sở, tăng sức dân trong giữ gìn an ninh trật tự và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội vùng biên. Thiếu tá Trần Quốc Vũ, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Tân Thành (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Đồng Nai) cho biết: Mô hình “Đảng viên Bộ đội Biên phòng phụ trách hộ gia đình” được ví như “tai mắt” của tổ chức đảng ở cơ sở, là cầu nối trực tiếp giữa chính quyền với nhân dân. Thông qua việc thường xuyên thăm hỏi, nắm bắt đời sống, tâm tư, đảng viên kịp thời phát hiện vấn đề phát sinh và tham mưu các cấp giải quyết ngay từ cơ sở, từ đó góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, giữ vững an ninh trật tự ở khu vực biên giới.
