Đây là tập hợp những tư liệu, thông tin từ báo chí thành phố tháng 7/1976 đưa tin về những hoạt động, sự kiện đánh dấu thời khắc lịch sử quan trọng, ý nghĩa khi thành phố vinh dự mang tên Bác.
Tác phẩm tuyển chọn từ tư liệu báo chí thành phố với mong muốn truyền tải trọn vẹn tình cảm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố với sự kiện lịch sử trọng đại này.
Thời điểm ấy, các báo: Sài Gòn giải phóng, Công nhân giải phóng (Người lao động), Phụ nữ Sài Gòn (Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh), Tuổi trẻ, Công giáo và Dân tộc, Tin sáng đã hưởng ứng dòng sự kiện và đưa tin về những dấu mốc sự kiện quan trọng, những hoạt động sôi nổi để ghi dấu thành phố mang tên Bác.
Đó là từ ước mong của đồng bào Nam Bộ, trong buổi họp mặt tại Hà Nội 25/8/1946, nhân ngày kỷ niệm 1 năm Cách mạng Tháng Tám thành công, Phòng Nam Bộ Trung ương có buổi gặp những người Việt miền nam. Tại đây bác sĩ, Nhà giáo Nhân dân Trần Hữu Nghiệp nhắc lại tình hình Nam Bộ trong 1 năm qua: những chiến công oanh liệt của các chiến sĩ đã chết và còn sống hiện đang chiến đấu; nhưng trên tất cả, bác sĩ kể đến công đức của Hồ Chủ tịch, người chiến sĩ tiên phong của phong trào giải phóng dân tộc, vị đại Anh hùng của dân chúng Việt Nam.
Báo Cứu quốc số 329, ngày 27/8/1946 đưa tin: Sau khi kể một vài thí dụ ở những nước lớn hay lấy tên những vị Anh hùng để đặt tên cho những thành phố lớn, bác sĩ Nghiệp đề nghị, để ghi lấy công đức của Hồ Chủ tịch, thành phố Sài Gòn đổi tên là Thành phố Hồ Chí Minh. Toàn thể mọi người tán thành đề nghị của bác sĩ Nghiệp và đồng ký vào bản quyết nghị thay tên thành phố Sài Gòn gửi lên Chính phủ.
Bản quyết nghị gửi Quốc hội và Chính phủ Trung ương, xin Quốc hội và Chính phủ trung ương đổi ngay tên thành phố Sài Gòn làm tên Thành phố Hồ Chí Minh để tượng trưng sự chiến đấu, hy sinh và tấm lòng của nhân dân Nam Bộ đối với Bác Hồ.
Từ đề xuất năm 1946, bác sĩ Trần Hữu Nghiệp, đại diện giới trí thức Nam Bộ đã đề nghị đổi tên thành phố Sài Gòn thành Thành phố Hồ Chí Minh. Tiếp nối năm 1976, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ra Nghị quyết đặt tên thành phố Sài Gòn-Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh.
“Sáng nay hơn 20 ngàn người thuộc đủ mọi tầng lớp, đại diện cho 3 triệu rưỡi nhân dân thành phố đã tham dự mít-tinh (trước Dinh Độc lập cũ) để đón nhận quyết định của Quốc hội đặt tên thành phố Sài Gòn-Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh.
Nắng mai tươi đẹp chiếu trên thảm cỏ, trên rừng cờ và biểu ngữ rực rỡ. Đây là khối công nhân thuộc Liên hiệp Công đoàn với áo xanh màu nước biển, kia là khối Thanh niên xung phong với nón tai bèo xinh xắn, nọ là đội thiếu nhi tiền phong với khăn quàng đỏ trên vai, và kia nữa, hùng dũng, chỉnh tề trong những bộ đồng phục màu xanh lá cây là khối lực lượng võ trang vô địch... Những dòng chữ nổi bật lên trên những biểu ngữ thắm tươi như nói lên tất cả tâm tư nguyện vọng và tình cảm của người dân: 'Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại sống mãi trong sự nghiệp của chúng ta!', 'Vô cùng vinh dự được đón nhận quyết định của Quốc hội đặt tên thành phố Sài Gòn-Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh', 'Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam muôn năm”'... (theo Báo Sài Gòn giải phóng, số 368, ngày 12/7/1976, trang 1, trang 4).
Khởi đi từ hành trình tìm đường cứu nước, bước chân chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành khởi đầu từ Bến cảng Nhà Rồng. Người đã dành cả cuộc đời cống hiến cho độc lập, tự do của nhân dân. Cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của Người trở thành di sản cho các thế hệ sau học tập, noi theo. Tên Người đã đi vào định danh của thành phố phương nam, trở thành niềm vinh dự, tự hào, động lực cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố.
Ông Trần Đình Ba, Phó Giám đốc, Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ, tác phẩm được tuyển chọn từ những bài viết của báo chí thành phố ngay thời điểm sự kiện diễn ra năm 1976, giúp bao quát toàn cảnh sự kiện trọng đại của thành phố ngày 2/7/1976, phản ánh đầy đủ tình cảm, ý chí, nguyện vọng và niềm vinh dự, tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố với sự kiện trọng đại này. Những dấu mốc lịch sử 1946-1976-2026 liên quan tên gọi Thành phố Hồ Chí Minh được trình bày với các thông tin ngắn gọn, bao quát.
Tập sách được thực hiện với dung lượng mỏng, khổ bỏ túi để độc giả tiện đọc, lưu giữ một kỷ niệm trọng đại của thành phố - 50 năm thành phố mang tên Bác.
