Cùng với các địa phương ven biển trên cả nước, Quảng Trị đang tập trung triển khai quyết liệt các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) nhằm tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC), trọng tâm là quản lý chặt chẽ, kiên quyết không cho tàu cá không đủ điều kiện ra khơi khai thác, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức pháp luật cho ngư dân.
Chấp hành nghiêm quy định
Những ngày này, tại khu bến cảng tàu thuyền Nam Cửa Việt, hàng chục tàu cá công suất lớn đang neo đậu, chuẩn bị cho chuyến ra khơi dài ngày.
Ngư dân Bùi Đình Chiến, ở khu phố 6, xã Cửa Việt sở hữu đội tàu ba chiếc với công suất từ 800-900 CV/chiếc, chuyên làm nghề lưới rê bùng nhùng, chụp mực và lồng bẫy mực lá. Các tàu đều được trang bị đầy đủ các thiết bị tiên tiến như máy định vị vệ tinh, máy dò cá bằng sóng siêu âm, máy thông tin liên lạc từ sóng ngắn HF, tầm trung, tầm xa đến loại tích hợp định vị vệ tinh.
Trước khi xuất bến, tàu cá của ông Chiến đã hoàn tất các thủ tục từ đăng ký thuyền viên đến kẹp chì niêm phong thiết bị giám sát hành trình theo đúng quy định. “Máy giám sát hành trình của chúng tôi đã lắp đặt từ lâu, luôn được bật 24/24 giờ. Dù ở trong đất liền hay ngoài khơi, thiết bị vẫn phải hoạt động liên tục. Chúng tôi cũng ghi chép sản lượng, nhật ký khai thác đầy đủ theo quy định”, ông Chiến khẳng định.
Hành nghề đánh bắt hải sản hơn 20 năm, ngư dân Hoàng Văn Thụ ở xã Nam Cửa Việt cho biết: Cán bộ Biên phòng và chính quyền địa phương thường xuyên tổ chức các buổi tuyên truyền về chống khai thác IUU, đồng thời chia sẻ thông tin trên nhóm Zalo. Nhờ đó, anh em bạn thuyền chúng tôi đã nắm rõ các quy định của pháp luật khi đánh bắt trên biển, nhắc nhở nhau đánh bắt đúng ngư trường, không xâm phạm vùng biển nước ngoài.
Cùng với sự chủ động của ngư dân, các lực lượng chức năng cũng tăng cường kiểm soát hoạt động khai thác ngay từ bến cảng. Theo ông Trần Thiện Nhân, Trưởng Cảng cá Cửa Việt, trung bình mỗi năm có khoảng 2.600 lượt tàu cá cập và rời cảng. Cảng cá thực hiện kiểm tra nhật ký khai thác, giám sát sản lượng và chứng thực tàu cá cập cảng, rời cảng theo quy định nhằm góp phần kiểm soát khai thác IUU.
Đặc biệt, đã hỗ trợ, hướng dẫn ngư dân thực hiện đăng ký rời cảng, cập cảng trên phần mềm truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT được trên 9.200 lượt tàu cá. Đây là phần mềm có các ưu điểm vượt trội như: Giúp ngư dân khai báo rời cảng, cập cảng và sản lượng nhanh chóng, chính xác, giảm thiểu sai sót nhật ký bằng giấy; đồng thời cơ quan chức năng quản lý đội tàu hiệu quả, minh bạch hóa nguồn gốc, hỗ trợ chống khai thác IUU và giúp doanh nghiệp xuất khẩu dễ dàng truy vết, xác nhận chứng nhận.
Tiếp tục tăng cường quản lý tàu thuyền
Trên địa bàn Đồn Biên phòng Triệu Vân phụ trách hiện có 147 tàu cá hoạt động khai thác thủy sản, trong đó 11 tàu cá thuộc diện phải lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Các tàu cá chủ yếu khai thác tại các ngư trường từ Thanh Hóa đến Quảng Ngãi với các ngành nghề như câu, chụp mực, lưới vây, lưới rê.
Trung tá Nguyễn Xuân Thế, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng cho biết: Trong năm 2025, Đồn Biên phòng Triệu Vân đã tổ chức hàng trăm lượt tuần tra bờ biển, cửa sông và vùng biển ven bờ; phối hợp các lực lượng chức năng phát hiện, xử lý 17 vụ vi phạm trong lĩnh vực khai thác thủy sản, với tổng số tiền xử phạt 165 triệu đồng. Đồng thời phối hợp chính quyền địa phương rà soát, quản lý chặt chẽ các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, tàu cá có nguy cơ cao vi phạm quy định về chống khai thác IUU.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến thời điểm này, các đơn vị, địa phương liên quan đã quán triệt, phân công cụ thể nhiệm vụ chuẩn bị đón và làm việc với đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC). Hiện tại, có 4.640 tàu cá từ 6m trở lên đã được đăng ký. Đồng thời, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh đã lập danh sách cụ thể tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, cập nhật kịp thời để gửi các địa phương, đơn vị giám sát.
Trong hai tháng đầu năm 2026, đã giám sát được 4.805 tấn hải sản, đạt 31,7% so với sản lượng khai thác biển, cao hơn nhiều so với năm 2025. Công tác xuất, nhập cảng trên phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) đã thực hiện nghiêm túc, trong đó nhóm tàu từ 15m trở lên đạt 100%. Từ năm 2024 đến nay, tỉnh Quảng Trị không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài khai thác hải sản trái phép bị bắt giữ, xử lý.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh vẫn còn một số vấn đề tồn tại như còn tàu cá không đủ điều kiện hoạt động nhưng vẫn tồn tại trong quản lý; tàu cá thực tế không còn nhưng chưa được xóa đăng ký. Tỷ lệ giám sát sản lượng khai thác nhìn chung còn thấp, đặc biệt chưa giám sát sản lượng đối với các tàu cá nhỏ có chiều dài dưới 12m ở vùng bãi ngang, đi khai thác trong ngày.
Trước những vấn đề tồn tại đó, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo yêu cầu các đơn vị, địa phương tiếp tục tăng cường tuyên truyền cho ngư dân nắm rõ quy định pháp luật, tăng cường quản lý tàu cá. Đồng thời lưu ý các nội dung để phục vụ đoàn thanh tra của EC, như: Chủ động đưa tàu cá hơn 15m về neo đậu tập trung; các tàu không đủ điều kiện quản lý chặt không cho ra khơi; các cảng cá tuân thủ chặt chẽ quy trình, tàu vào ra, xuất bến.
“Việc tuân thủ pháp luật trong đánh bắt hải sản không chỉ thực hiện trong đợt kiểm tra của đoàn thanh tra EC mà cần thực hiện quyết liệt, thường xuyên và có trách nhiệm, hướng tới mục tiêu sớm gỡ bỏ “thẻ vàng”, xây dựng nghề cá phát triển bền vững”, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo nhấn mạnh.
Từ thực tiễn triển khai, có thể thấy công tác chống khai thác IUU tại Quảng Trị đang chuyển dần từ “chiến dịch” sang nền nếp thường xuyên. Trên cơ sở đó, việc khắc phục những bất cập tồn tại còn lại, hoàn thiện quy trình quản lý và duy trì kỷ cương trong khai thác sẽ là yếu tố quyết định để nghề cá địa phương phát triển ổn định, đúng quy định trong thời gian tới
