Từ 20 cây giống đến vườn ổi tiền tỷ
Những ngày này, vườn ổi không hạt rộng hơn 7 sào của gia đình anh Nguyễn Văn Thắng, ở xóm Đình Thắng (xã Quỳ Hợp) rộn ràng vào vụ thu hoạch. Ổi vừa hái được đưa về phân loại, đóng thùng để kịp chuyển cho thương lái và khách đặt mua. Từ vùng đồi miền tây Nghệ An, những thùng ổi theo các chuyến xe đến nhiều tỉnh, thành phố.
Ít ai nghĩ rằng khu vườn cho sản lượng khoảng 20 tấn quả mỗi năm hôm nay lại bắt đầu từ 20 cây giống được anh Thắng đưa về trồng thử cách đây hơn 10 năm.
Trong một lần tham dự hội chợ nông nghiệp tại Hà Nội, anh Thắng biết đến giống ổi không hạt. Nhận thấy đây là loại quả có những ưu điểm về chất lượng, giá trị kinh tế và có khả năng phù hợp điều kiện đất đai của gia đình, anh quyết định mua 20 cây giống về trồng thử.
Đó cũng là thời điểm việc lựa chọn cây trồng mới trên vùng đất này còn mang nhiều yếu tố thử nghiệm. Không có mô hình ngay tại địa phương để học hỏi, kỹ thuật chăm sóc chủ yếu phải tự tìm hiểu, vừa làm vừa rút kinh nghiệm. Những vụ đầu tiên, cây sinh trưởng kém, tỷ lệ đậu quả thấp, chất lượng quả không như mong muốn. Công sức bỏ ra nhiều nhưng hiệu quả thu về không đáng kể.
Có những vụ bỏ nhiều công sức, nhưng hiệu quả không được như mong muốn. Khi ấy tôi mới nhận ra muốn trồng được cây này phải nắm chắc kỹ thuật, không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm trồng các loại cây khác, anh Thắng chia sẻ.
Lợi thế của anh là có người em trai tốt nghiệp Đại học Nông nghiệp, đang công tác tại địa phương. Từ những kiến thức được hướng dẫn kết hợp kinh nghiệm tích lũy qua từng mùa vụ, anh Thắng từng bước điều chỉnh quy trình chăm sóc, nhân giống.
Mỗi lần cây phát triển không đạt yêu cầu, tỷ lệ đậu quả thấp hay chất lượng quả chưa tốt đều được anh tìm nguyên nhân, ghi nhớ để điều chỉnh ở vụ tiếp theo. Việc tạo tán, điều tiết nước, bổ sung dinh dưỡng, phòng trừ sâu bệnh, bảo vệ quả và xác định thời điểm thu hoạch dần được thực hiện bài bản hơn.
Khoảng vài năm trở lại đây, vườn ổi của gia đình bắt đầu cho sản lượng ổn định. Từ 20 cây ban đầu, diện tích hiện đã mở rộng lên hơn 7 sào, mỗi năm cung cấp ra thị trường khoảng 20 tấn quả.
So với một số giống ổi thông thường, ổi không hạt có ưu thế bởi thịt quả giòn, vị ngọt thanh, mùi thơm đặc trưng. Giá bán hiện khoảng 30.000-35.000 đồng/kg, trong khi giống ổi Đài Loan (Trung Quốc) có hạt có giá bán khoảng 17.000-18.000 đồng/kg.
Tuy nhiên, giá trị cao cũng đi cùng yêu cầu khắt khe hơn trong quá trình sản xuất. Theo anh Thắng, đây là giống cây tương đối “khó tính”. Chỉ cần chăm sóc không đúng kỹ thuật, cây có thể sinh trưởng không đồng đều, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ra hoa, đậu quả và chất lượng sản phẩm.
Đưa nông sản vươn xa
Làm chủ được kỹ thuật mới chỉ giải quyết một nửa bài toán. Khi sản lượng tăng lên, câu hỏi lớn hơn đặt ra với anh Thắng là làm thế nào để sản phẩm không phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái và thị trường tại chỗ.
Từ thực tế đó, anh chủ động tìm kiếm khách hàng, mở rộng các kênh tiêu thụ, trong đó tận dụng các nền tảng số để giới thiệu sản phẩm và kết nối người mua. Cách làm này giúp quả ổi từ vùng đồi Quỳ Hợp dần đi xa hơn. Ngoài thị trường trong tỉnh, sản phẩm của gia đình đã được đưa đến Hà Nội, Đà Nẵng, Thái Nguyên và một số địa phương khác.
Việc chủ động tìm đầu ra giúp sản phẩm có thị trường ổn định hơn, tạo điều kiện để gia đình duy trì và mở rộng diện tích sản xuất.
Hiện nay, với sản lượng khoảng 20 tấn quả/năm, vườn ổi mang lại doanh thu khoảng 600 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí, gia đình anh Thắng thu nhập khoảng 350-400 triệu đồng mỗi năm.
Không chỉ tạo nguồn thu cho gia đình, vườn ổi còn tạo việc làm cho khoảng 5 lao động thường xuyên và thời vụ tại địa phương, với mức thu nhập từ 6-8 triệu đồng/người/tháng.
Ông Lê Hồng Thắng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Quỳ Hợp cho biết, mô hình trồng ổi không hạt của gia đình anh Nguyễn Văn Thắng là một trong những mô hình sản xuất có hiệu quả của nông dân khu vực miền tây Nghệ An và là mô hình tiên phong trồng ổi không hạt ở vùng đồi núi xã Quỳ Hợp. Với mức đầu tư không quá lớn nhưng đem lại hiệu quả kinh tế khá, mô hình vừa giúp gia đình nâng cao thu nhập, vừa tạo việc làm cho lao động tại địa phương.
Cũng theo ông Lê Hồng Thắng, tại các hội nghị, Hội Nông dân xã thường mời anh Nguyễn Văn Thắng tham dự để chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, qua đó giúp hội viên có thêm thông tin về cách lựa chọn cây trồng, kỹ thuật chăm sóc và tìm kiếm thị trường.
Hơn một thập niên trước, 20 cây ổi được đưa về vùng đất đồi Quỳ Hợp chỉ là một phép thử. Hôm nay, khu vườn hơn 7 sào đã mang lại nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm và tạo thêm việc làm cho người dân địa phương. “Quả ngọt” lớn hơn từ mô hình có lẽ chính là sự thay đổi trong tư duy của người nông dân, muốn làm giàu từ nông nghiệp, không chỉ cần cù mà còn phải biết làm chủ kỹ thuật, nắm bắt thị trường và mạnh dạn tìm hướng đi mới.
Thực tế đó cũng cho thấy, việc đưa một giống cây mới vào sản xuất không chỉ cần sự mạnh dạn mà còn đòi hỏi người nông dân phải thay đổi cách sản xuất, từ khâu nắm bắt kỹ thuật, kiểm soát chất lượng đến chủ động kết nối thị trường. Đây là những yếu tố giúp nâng giá trị nông sản và tạo thêm sinh kế ngay trên chính quê hương.
