Đường sắt mở lối đến những miền di sản
Sự xuất hiện của đôi tàu HQ1/HQ2 trên hành trình Huế - Phong Nha gần đây đánh dấu thêm một bước phát triển của du lịch đường sắt miền trung. Với hành trình khoảng 190 km, đoàn tàu đi qua nhiều không gian văn hóa, lịch sử và thiên nhiên đặc sắc, kết nối Cố đô Huế với Quảng Trị và Quảng Bình, trong đó Phong Nha - Kẻ Bàng là điểm đến nổi bật.
Điều đáng nói, HQ1/HQ2 không phải câu chuyện bắt đầu từ con số không. Trước đó, sản phẩm “Kết nối di sản miền trung” trên tuyến Huế-Đà Nẵng đã tạo nên một cách tiếp cận mới đối với du lịch đường sắt. Từ ngày 26/3 đến nay, tuyến tàu đã phục vụ hơn 180 nghìn lượt khách, tăng 29% so cùng kỳ năm 2025, với gần một nửa là khách quốc tế.
Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Vận tải đường sắt Đào Anh Tuấn cho biết, hiệu quả bước đầu cho thấy đường sắt đang có lợi thế riêng trong việc hình thành những sản phẩm du lịch có tính trải nghiệm.
Nếu trước đây hành trình bằng tàu thường được xem là khoảng thời gian trung chuyển, thì nay chính thời gian ấy được “đóng gói” thành một phần của sản phẩm: Du khách có thể ngắm cảnh qua ô cửa, thưởng thức ẩm thực, giao lưu văn hóa và cảm nhận sự chuyển tiếp của không gian từ đô thị, đồng bằng đến biển, núi.
Từ Huế đi Đà Nẵng, du khách có thể trải nghiệm cung đường qua đèo Hải Vân; từ Huế đi Phong Nha, hành trình lại mở ra một không gian di sản rộng hơn, nối Quần thể di tích Cố đô Huế với những địa danh lịch sử ở Quảng Trị và hệ thống hang động, cảnh quan kỳ vĩ của Phong Nha-Kẻ Bàng. Đây chính là giá trị khác biệt mà các sản phẩm tàu du lịch đang hướng tới: Không chỉ kết nối điểm đến, còn kết nối các giá trị di sản trên cùng một hành trình.
Việc cho ra đời những sản phẩm đem đến cho du khách những trải nghiệm du lịch độc đáo, mang hơi thở của văn hóa, lịch sử bản địa là thử thách lớn nhất, nhưng cũng đầy háo hức, thôi thúc chúng tôi luôn không ngừng đổi mới và sáng tạo.
Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Vận tải đường sắt Đào Anh Tuấn chia sẻ.
Sau thời gian vận hành, “Kết nối di sản miền trung” tiếp tục được làm mới với diện mạo hiện đại hơn. Các toa tàu được tổ chức thành những không gian phù hợp nhiều nhóm du khách, từ ngắm cảnh, giao lưu cộng đồng đến thưởng thức ẩm thực và biểu diễn nghệ thuật. Trong dịp cao điểm hè, nhiều chuyến đạt hệ số sử dụng chỗ 100%.
Kết quả ấy cho thấy nhu cầu đối với loại hình du lịch này đang gia tăng. Du khách ngày càng quan tâm đến một chuyến đi có câu chuyện, có trải nghiệm và khả năng kết nối nhiều điểm đến thay vì chỉ đơn thuần di chuyển từ nơi này sang nơi khác.
Là một trong những vị khách đầu tiên trải nghiệm chuyến tàu đặc biệt này, chị Lam Giang đến từ Hà Nội cho biết, đã từng đi du lịch bằng nhiều loại hình phương tiện, nhưng đây là lần đầu tiên ngồi trong toa tàu lịch sự và đầy tiện nghi. “Với một hành trình phù hợp, ngay trên tàu cũng có thể “tham quan” rất nhiều cảnh đẹp từ núi rừng và biển. Nó giống như một kỳ nghỉ ngắn và thư thái trong hành trình du lịch của mình”, chị Giang chia sẻ.
Từ những chuyến tàu đến chuỗi giá trị xanh
Theo các chuyên gia, giá trị lớn nhất của du lịch đường sắt không nằm ở một đôi tàu hay một hành trình riêng lẻ, mà ở khả năng tạo nên mạng lưới liên kết điểm đến và chuỗi dịch vụ du lịch.
Trong một không gian không quá xa nhau, Huế có hệ thống di sản văn hóa đặc sắc; Quảng Trị là nơi lưu trữ giá trị lịch sử, cách mạng và sở hữu tiềm năng lớn về du lịch khám phá thiên nhiên, hang động; Đà Nẵng có thế mạnh về đô thị biển, nghỉ dưỡng và dịch vụ. Khi được kết nối bằng đường sắt, những điểm đến này có thể bổ trợ cho nhau, kéo dài thời gian lưu trú và mở rộng hành trình của du khách.
Thay vì mỗi địa phương quảng bá một điểm đến riêng, đường sắt tạo điều kiện để hình thành những sản phẩm liên tỉnh, liên vùng; doanh nghiệp lữ hành, lưu trú, vận chuyển, ẩm thực và dịch vụ cùng tham gia một chuỗi giá trị thống nhất.
Các địa phương và ngành đường sắt hướng tới xây dựng những sản phẩm tổng hợp, lấy trải nghiệm của du khách làm trung tâm; khuyến khích doanh nghiệp hình thành các tour, dịch vụ trung chuyển, lưu trú, ẩm thực và trải nghiệm gắn với hành trình. Đây cũng là cơ sở để những chuyến tàu du lịch không chỉ dừng ở việc “chở khách”, mà có thể tạo ra dòng khách mới cho các điểm đến.
Một du khách đến Huế có thể tiếp tục hành trình đến Quảng Trị, Phong Nha; ngược lại, khách từ các thị trường trong nước và quốc tế đến Phong Nha có thêm lý do để mở rộng chuyến đi về thành phố Huế, Đà Nẵng.
Hiện, các địa phương đang cùng đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong năm 2026, việc phát triển những sản phẩm du lịch có khả năng kéo theo nhiều ngành kinh tế càng có ý nghĩa. Du lịch đường sắt có thể kích thích tiêu dùng dịch vụ, tạo thêm việc làm, tăng doanh thu lưu trú, ăn uống, vận chuyển, mua sắm và các sản phẩm văn hóa địa phương.
Quan trọng hơn, đường sắt còn phù hợp xu hướng phát triển du lịch xanh, du lịch bền vững và giảm phát thải. Khi được tổ chức hợp lý, một đoàn tàu có thể vận chuyển lượng lớn hành khách trên cùng hành trình, giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và mở ra một lựa chọn di chuyển thân thiện với môi trường.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Hoàng Xuân Tân cho rằng: Từ “Kết nối di sản miền trung” đến “Cố đô Huế-Phong Nha: Hành trình di sản thế giới”, những chuyến tàu đang mở ra một hướng khai thác mới đối với tài nguyên du lịch của các địa phương; biến hành trình đường sắt thành sản phẩm trải nghiệm di sản độc đáo và kết nối các điểm đến tại miền trung.
