Chủ động trước thiên tai, bảo đảm an toàn cho người dân

Những năm qua, các đợt mưa lũ liên tiếp gây thiệt hại về người, tài sản và hạ tầng ở khu vực miền núi thành phố Đà Nẵng. Với sự hỗ trợ từ nhiều nguồn lực, chính quyền các địa phương đã nỗ lực tái thiết, chủ động các kịch bản, phương án phòng chống thiên tai, bảo đảm an toàn, ổn định cuộc sống người dân, góp phần giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ gây ra.

Ứng phó sạt lở đất, cô lập

Cuối năm 2025, một quả đồi ở thôn Pứt, xã biên giới Hùng Sơn, thành phố Đà Nẵng, bất ngờ sạt lở khiến ba người chết và mất tích. Tính chung cả năm 2025, trên địa bàn xã có 479 hộ dân bị ảnh hưởng do các đợt bão lũ liên tiếp.

Mưa lớn cũng làm hư hỏng nhiều công trình hạ tầng, trụ sở làm việc, đường giao thông, với tổng thiệt hại ước hơn 125 tỷ đồng. Chính quyền địa phương đã tổ chức sơ tán, di dời 342 hộ dân, với 1.295 nhân khẩu đến nơi an toàn. Sau mưa lũ, với sự hỗ trợ của Trung ương và địa phương, chính quyền xã Hùng Sơn đã kịp thời hỗ trợ người dân vùng sạt lở, khu vực bị chia cắt, khắc phục hậu quả và ổn định đời sống tại khu vực biên giới Việt-Lào.

Anh Bhling Đều, thôn H’juh, xã Hùng Sơn chia sẻ: “Thôn có 87 hộ dân, với 230 nhân khẩu sinh sống. Khi tình trạng sạt lở xảy ra, may nhờ có chính quyền địa phương đến kiểm tra kịp thời, cho nên người dân mới được an toàn. Thật sự biết ơn Đảng, Nhà nước đã kịp thời hỗ trợ, chăm sóc người dân nơi biên giới”.

Hùng Sơn từng là điểm sáng về sắp xếp, ổn định dân cư khu vực miền núi của tỉnh Quảng Nam trước đây. Sau sáp nhập, xã có 12 thôn, 2.160 hộ dân, 8.026 nhân khẩu; 100% dân cư là đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống chủ yếu dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp. Để chủ động ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro năm 2026, Hùng Sơn đã xây dựng phương án ứng phó và kiện toàn Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã với 325 thành viên.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hùng Sơn Nguyễn Văn Kỳ cho biết, xã đã xác định 676 hộ dân và 120 căn nhà nằm trong vùng nguy hiểm, mất an toàn. Cả 12 thôn đều có vị trí nguy hiểm khi xảy ra mưa lớn. Các khu vực đồi núi, ta-luy, sườn dốc và các tuyến giao thông huyết mạch ĐH4, ĐT606 có nguy cơ sạt lở, đá lăn. Ngày 19/9, khi đánh giá các vết nứt tại thôn Gari, dưới chân núi Pơrlai từng xuất hiện khá lâu, địa phương đã tổ chức vận động di dời khẩn cấp 40 hộ dân, với 133 nhân khẩu, để bảo đảm an toàn.

“Hiện địa phương đã rà soát toàn bộ lực lượng “4 tại chỗ” theo từng thôn, từng khu vực nguy cơ cao và phân công nhiệm vụ cụ thể để bảo đảm khả năng huy động nhanh khi có tình huống xấu; đồng thời, chuẩn bị lương thực, thực phẩm, chỗ ở di dời tập trung và các phương tiện, trang thiết bị cứu nạn, cứu hộ”, Phó Chủ tịch xã Nguyễn Văn Kỳ chia sẻ.

Tại xã miền núi Trà Đốc, đợt mưa lũ cuối tháng 10 và đầu tháng 11/2025 gây ra hơn 40 điểm sạt lở trên các tuyến giao thông. Riêng tuyến ĐH8.NTM dẫn vào 6 thôn có 3 vị trí bị đứt gãy, sạt lở hoàn toàn, khiến khoảng 1.500 hộ dân, với khoảng 7.000 nhân khẩu, bị cô lập trong nhiều ngày. Nhờ chuẩn bị tốt phương án ứng phó, địa phương đã không để xảy ra thiệt hại về người. Tuy nhiên, mưa lũ gây thiệt hại lớn về nhà cửa và hạ tầng kinh tế.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Trà Đốc Phan Duy Hưng cho biết, qua rà soát, đánh giá thực địa, hiện xã có 251 hộ dân, với 1.220 nhân khẩu tại các điểm dân cư của 8 thôn có nguy cơ bị ảnh hưởng trực tiếp khi thiên tai xảy ra cần được tổ chức sơ tán, di dời đến nơi an toàn. Đồng thời, xã đã hoàn thành xây dựng kịch bản phòng chống thiên tai năm 2026 và tình huống giả định để ứng phó theo từng cấp độ rủi ro thiên tai ở từng thôn.

Cùng với kiện toàn Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã, Trà Đốc đã tập huấn kỹ năng cứu hộ, cứu nạn, sơ cấp cứu, vận hành phương tiện và xử lý các tình huống mưa lớn, bão, lũ, sạt lở đất, lũ quét; đồng thời dự trữ vật tư, phương tiện thiết yếu. "Dù còn nhiều khó khăn do địa hình và thời tiết cực đoan, địa phương xác định phải chủ động từ sớm, lấy phòng ngừa là chính, xây dựng cộng đồng an toàn, thích ứng với thiên tai. Về lâu dài, xã đang thực hiện Đề án phục hồi rừng đầu nguồn và bảo vệ nguồn nước, phòng tránh sạt lở”, Chủ tịch xã Phan Duy Hưng chia sẻ.

Xây dựng kịch bản ứng phó thiên tai

Sau sáp nhập, thành phố Đà Nẵng có 37 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cùng 4 xã có thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số có diện tích tự nhiên khoảng 7.761km², chiếm 65,4% diện tích toàn thành phố. Trong đó, khu vực miền núi Đà Nẵng có địa hình chia cắt và thường xuyên đối mặt với nguy cơ sạt lở vào mùa mưa bão.

Trước mùa mưa năm 2026, Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng đã ban hành Quyết định số 2322/QĐ-UBND ngày 26/5/2026 phê duyệt phương án ứng phó với thiên tai theo các cấp độ rủi ro trên địa bàn nhằm chủ động ứng phó với từng loại hình thiên tai cụ thể như: bão, động đất, hạn hán, lũ, ngập lụt… Trong đó, Đà Nẵng đã rà soát và xác định 57 xã, phường có nguy cơ sạt lở đất, với 6.942 người buộc sơ tán xen ghép và 13.588 người sơ tán tập trung.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng Trương Xuân Tý cho biết, đến nay, tất cả 93 xã, phường của Đà Nẵng đã phê duyệt phương án ứng phó thiên tai. Các địa bàn miền núi phải xây dựng kịch bản cụ thể đối với lũ quét, sạt lở đất và tình huống bị chia cắt, cô lập. Về lâu dài, từng bước thực hiện kiểm soát xây dựng tại vùng rủi ro, xử lý các hành vi cản trở dòng chảy, đồng thời từng bước di dời, bố trí dân cư ra khỏi khu vực không bảo đảm an toàn.

Đến nay, tất cả 93 xã, phường của Đà Nẵng đã phê duyệt phương án ứng phó thiên tai. Các địa bàn miền núi phải xây dựng kịch bản cụ thể đối với lũ quét, sạt lở đất và tình huống bị chia cắt, cô lập. Về lâu dài, từng bước thực hiện kiểm soát xây dựng tại vùng rủi ro, xử lý các hành vi cản trở dòng chảy, đồng thời từng bước di dời, bố trí dân cư ra khỏi khu vực không bảo đảm an toàn.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng Trương Xuân Tý

Thành phố yêu cầu chuyển mạnh từ cảnh báo hiện tượng sang cảnh báo tác động, xác định khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở, nơi có thể bị chia cắt và các tuyến giao thông cần hạn chế hoặc cấm lưu thông. Việc sơ tán phải được thực hiện sớm, đúng đối tượng, bảo đảm đầy đủ điều kiện tại nơi đến; phương án của từng địa phương phải xác định cụ thể hộ dân cần di dời, đối tượng ưu tiên, thời điểm, lộ trình, phương tiện, lực lượng hỗ trợ và địa điểm tiếp nhận.

Các địa phương phải chủ động dự trữ lương thực, thực phẩm và hàng thiết yếu tại vị trí an toàn. Riêng khu vực có nguy cơ bị chia cắt, cô lập dài ngày phải bảo đảm lượng dự trữ đáp ứng nhu cầu từ 30 ngày trở lên.

Giải pháp trọng tâm của thành phố là quản lý rủi ro đến từng địa bàn, cảnh báo, sơ tán sớm và huy động lực lượng kịp thời; không để bị động, bất ngờ. “Thành phố đề nghị người dân thường xuyên theo dõi thông tin chính thức, nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm, chuẩn bị phương án tự bảo vệ và chấp hành nghiêm yêu cầu di dời, sơ tán của chính quyền địa phương”, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trương Xuân Tý khẳng định.