Chuyển biến nhận thức từ ngư dân
Những ngày này, tại khu bến cảng tàu thuyền Nam Cửa Việt, hàng chục tàu cá công suất lớn đang neo đậu, chuẩn bị cho chuyến ra khơi dài ngày. Ngư dân Hoàng Văn Thành ở xã Nam Cửa Việt cho biết: Anh em trên tàu đã được cán bộ, chiến sĩ biên phòng đến nhắc nhở, đồng thời hỗ trợ, giúp đỡ các phần việc, thủ tục cần thiết. Việc xử phạt của cơ quan chức năng rất nghiêm minh nên ngư dân luôn ý thức tuân thủ các quy định khi đánh bắt trên biển.
Đồn biên phòng Triệu Vân, đơn vị quản lý trên tuyến biển Quảng Trị, thời gian qua đã phối hợp chính quyền địa phương thành lập 16 tổ tự quản tàu thuyền với hơn 200 phương tiện, hơn 320 thành viên. Các tổ đã phát huy hiệu quả trong giám sát, phát hiện và báo cáo kịp thời các hành vi vi phạm, tai nạn trên biển.
Trong năm 2025, Đồn biên phòng Triệu Vân đã phát hiện và tiếp nhận, bàn giao đơn vị chức năng xử lý 15 vụ với 15 trường hợp vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản. Trung tá Nguyễn Xuân Thế, Chính trị viên phó đồn biên phòng cho biết: Trước khi quyết liệt xử lý những sai phạm, mỗi cán bộ, chiến sĩ phải trở thành một tuyên truyền viên để gần gũi, thấu hiểu những khó khăn của ngư dân địa phương. Từ đầu năm đến nay, đơn vị đã tổ chức 32 đợt tuyên truyền với hơn 2.300 lượt người tham gia; cấp phát 1.000 tờ rơi, yêu cầu hơn 1.200 lượt thuyền trưởng, chủ tàu ký cam kết không vi phạm khai thác IUU..., góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân trong hoạt động khai thác thủy sản.
Cùng với công tác tuyên truyền, lực lượng chức năng và các địa phương tại Quảng Trị thường xuyên tổ chức kiểm tra, kiểm soát, xử lý các hoạt động khai thác IUU trên biển và tại các cảng cá. Từ đầu năm đến nay, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư đã phối hợp tổ chức 23 chuyến tuần tra, kiểm tra 316 lượt tàu cá; xử lý vi phạm đối với 43 lượt tàu cá với tổng số tiền gần 2 tỷ đồng.
Việc tăng cường công tác tuần tra, kiểm tra, xử lý vi phạm khai thác IUU đã góp phần nâng cao ý thức của ngư dân trong chấp hành quy định pháp luật về chống khai thác IUU. Nhờ vậy, các hành vi vi phạm trong hoạt động thủy sản có chiều hướng giảm. Hiện 100% tàu từ 6m trở lên được đăng ký; 98,1% tàu được cấp phép khai thác; 98,8% tàu lắp thiết bị VMS.
Đặc biệt, tại tỉnh Quảng Trị không có tàu vi phạm vùng biển nước ngoài trong thời gian dài. Các cảng cũng đạt 100% thu nộp nhật ký khai thác theo quy định.
Giám sát chặt chẽ tàu, thuyền không đủ điều kiện
Quyết liệt triển khai các biện pháp chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, tỉnh Quảng Trị không chỉ siết chặt kiểm tra tại cảng cá và ngư trường mà còn giám sát chặt các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động và thúc đẩy ngư dân chuyển đổi nghề.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hữu Vinh cho biết, ngành đang tập trung rà soát, xử lý dứt điểm 163 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Các địa phương đã tăng cường giám sát chặt chẽ, khóa và niêm phong những tàu này theo đúng quy định; cử cán bộ theo dõi, quản lý thường xuyên, tuyệt đối không để tàu lén lút ra biển hay mang theo ngư lưới cụ. Bên cạnh đó, danh sách và tình trạng của các tàu này cũng được công khai trên hệ thống thông tin của địa phương để ngư dân biết và tham gia giám sát cộng đồng.
“Công tác xử lý tàu cá vi phạm IUU đã chuyển từ “nhắc nhở, vận động” sang thực chất và quyết liệt, không nể nang, khoan nhượng. Việc xử lý không mang tính hình thức mà hướng đến răn đe mạnh, truy trách nhiệm cụ thể của chủ tàu, thuyền trưởng và cơ quan quản lý”, ông Nguyễn Hữu Vinh khẳng định.
Thượng tá Cao Ngọc Lâm, Trưởng phòng An ninh kinh tế, Công an tỉnh thông tin: Trong thời gian tới, đơn vị tiếp tục nắm chắc tình hình, điều tra, xác minh, xử lý các vụ việc vi phạm nghiêm trọng trong khai thác IUU; đặc biệt là hành vi đưa người, tàu cá của tỉnh đi khai thác hải sản trái phép tại vùng biển nước ngoài.
“Đối với các loại giấy tờ đăng ký, đăng kiểm, giấy phép liên quan tàu cá, các cơ quan thẩm quyền cần xây dựng phần mềm để truyền tải về địa phương nhắc nhở ngư dân, hạn chế số tàu thiếu điều kiện hoạt động. Bên cạnh đó, bộ đội biên phòng và công an cơ sở xác định rõ ngư dân có dấu hiệu lợi dụng kẽ hở pháp luật, lợi dụng tình hình để đánh cá vượt ranh giới vi phạm; khoanh vùng, lập danh sách cụ thể để có giải pháp giáo dục cá biệt, răn đe, quản lý chặt chẽ để ngư dân có chuyển biến tích cực”, Thượng tá Cao Ngọc Lâm đề nghị.
Song song với công tác giám sát và tuyên truyền, tỉnh đang đẩy mạnh lộ trình chuyển đổi nghề bền vững, khuyến khích mô hình kết hợp giữa khai thác, nuôi trồng và bảo vệ môi trường biển. Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và lực lượng chức năng, Quảng Trị đang từng bước thay đổi nhận thức, hành vi của ngư dân, xây dựng nền tảng vững chắc để phát triển nghề cá bền vững, hiện đại, góp phần cùng cả nước sớm gỡ bỏ “thẻ vàng” của EC.
