Phát huy tính tiên phong, mũi nhọn của hệ thống trường chuyên

Những năm qua, hệ thống trường trung học phổ thông (THPT) chuyên đã đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện, bồi dưỡng học sinh năng khiếu để đào tạo nên các nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nhân giỏi cho việc phát triển đất nước.

Giờ học tin học của học sinh Trường THPT chuyên Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh VĨNH HÀ)
Giờ học tin học của học sinh Trường THPT chuyên Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh VĨNH HÀ)

Sau 10 năm thực hiện Ðề án "Phát triển hệ thống trường THPT chuyên giai đoạn 2010-2020", các trường đã phát triển mạnh mẽ về quy mô, chất lượng giáo dục, đạt được nhiều kết quả nổi bật.

Thứ trưởng Giáo dục và Ðào tạo Nguyễn Hữu Ðộ cho biết: Hệ thống trường chuyên được củng cố và phát triển từ 68 trường chuyên năm 2010 tăng lên 77 trường năm 2020, bảo đảm mỗi tỉnh, thành phố có ít nhất một trường chuyên, có nơi có hai trường chuyên phù hợp với điều kiện và mục tiêu phát triển của địa phương. Tổng số học sinh chuyên chiếm khoảng 2,7% số học sinh THPT trên toàn quốc. Số lượng trường đạt chuẩn quốc gia đã tăng từ 21 trường vào năm 2010 lên tới 60 trường vào năm 2020. Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học của các trường chuyên từng bước được tăng cường. Việc phát triển chất lượng đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý được các trường chuyên xác định là khâu then chốt. Các địa phương đều có quy định những chính sách đặc thù để thu hút giáo viên về dạy trường chuyên, bảo đảm yêu cầu số lượng, hợp lý về cơ cấu và đạt mức cao của chuẩn nghề nghiệp. Ðến năm học 2019-2020, số người có trình độ tiến sĩ đạt 1,57%, thạc sĩ đạt 53,62%. Ðây cũng là thành tựu nổi bật đáng ghi nhận khi triển khai thực hiện Ðề án.

Nhiều địa phương đã có chính sách đầu tư, phát triển trường chuyên. Tại Hải Phòng, theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Lê Khắc Nam, thành phố đã đầu tư, xây dựng Trường THPT chuyên Trần Phú với diện tích 4,2 ha. Có chính sách miễn học phí cho toàn bộ học sinh các cấp, chính sách đãi ngộ thầy cô giáo, học sinh đoạt giải quốc gia, quốc tế. Cụ thể, giáo viên ở tỉnh khác về công tác ở trường THPT chuyên của thành phố, sau khi được kiểm tra, sát hạch, đủ điều kiện sẽ được hỗ trợ 300 triệu đồng. Với những học sinh thi đoạt giải quốc gia, mức thưởng từ 20 đến 50 triệu đồng. Ðối với học sinh thi đoạt giải quốc tế, mức thưởng từ 300 đến 500 triệu đồng. Thời gian tới, Hải Phòng tiếp tục đầu tư trang thiết bị, phòng thí nghiệm, sân chơi thể dục, thể thao và xây dựng ký túc xá cho học sinh.

Tại tỉnh Lai Châu, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Ðào tạo Lưu Hồng Phương cho biết: Trường THPT chuyên Lê Quý Ðôn mới được thành lập hơn 10 năm cho nên so với mặt bằng chung cả nước kết quả và quy mô còn khiêm tốn; nhưng đây thật sự là hình mẫu của các trường THPT trên toàn tỉnh Lai Châu. Kết thúc năm học 2019-2020, nhà trường có tổng số 18 lớp với 513 học sinh, so với năm học 2010-2011, số lượng lớp chuyên tăng 10 lớp, số lượng học sinh học chuyên tăng 306 học sinh. Hằng năm, tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp THPT đạt 100%, tỷ lệ học sinh trúng tuyển vào các trường đại học đạt hơn 85%...

Là người gắn bó với việc triển khai đề án phát triển trường chuyên từ những ngày đầu, nguyên Thứ trưởng Giáo dục và Ðào tạo Nguyễn Vinh Hiển cho biết: Mục tiêu của trường chuyên là phát triển năng lực của người học một cách toàn diện, đi đầu trong đào tạo những con người có năng khiếu để trở thành nhân tài. Trường chuyên có vai trò dẫn dắt đi đầu, là nơi sáng tạo dành cho những người sáng tạo nhất. Nhờ có hệ thống trường chuyên các tỉnh miền núi khó khăn mới phát hiện, bồi dưỡng được nhiều học sinh giỏi, đó chính là sự công bằng trong giáo dục.

Tuy nhiên, hệ thống trường chuyên còn bộc lộ một số hạn chế. Tỷ lệ trường chuyên chưa đạt chuẩn quốc gia vẫn khá cao; một số nơi coi nặng bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi, chưa tăng cường cho học sinh các kỹ năng thực hành, thí nghiệm, nghiên cứu khoa học và các kỹ năng mềm khác... Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Ðào tạo Ðà Nẵng Mai Tấn Linh đề xuất Bộ Giáo dục và Ðào tạo cần sớm có định hướng phát triển trường THPT chuyên giai đoạn tiếp theo; đồng thời, có cơ chế huy động các nguồn lực vào phát triển trường chuyên để xây dựng cơ sở vật chất, tăng cường phương tiện, trang bị dạy học hiện đại, bồi dưỡng giáo viên...; tăng cường kết nối hơn nữa giữa trường chuyên với các trường đại học hàng đầu. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Kạn Phạm Duy Hương đề nghị Bộ Giáo dục và Ðào tạo xây dựng cơ chế chung để đào tạo, bồi dưỡng; đồng thời, có chính sách đãi ngộ, thu hút với giáo viên các trường chuyên.

Theo Bộ trưởng Giáo dục và Ðào tạo Nguyễn Kim Sơn, học sinh các trường chuyên đã đạt được rất nhiều kết quả trong các kỳ thi quốc gia, quốc tế, là nguồn tuyển rất tốt cho bậc đại học, cũng như nguồn nhân lực chất lượng cao. Ðề án "Phát triển hệ thống trường THPT chuyên giai đoạn 2010-2020" đã trở thành cú huých, đóng góp chung vào sự nghiệp đổi mới giáo dục đào tạo, mà trực tiếp nhất là giáo dục phổ thông. Thời gian tới, ngành giáo dục và đào tạo tiếp tục củng cố, phát huy tính tiên phong, mũi nhọn của hệ thống trường chuyên, nhất là về phương pháp, cách thức tổ chức và khoa học giáo dục; tiếp tục đổi mới xây dựng hệ thống chuyên trở thành các trường chất lượng cao, đặt trên nền tảng của các trường chuyên hiện có...

Có thể bạn quan tâm

Nhiều tân cử nhân sẽ mang sức trẻ, khát vọng phụng sự đất nước trong kỷ nguyên mới.

Khát vọng chinh phục "nền kinh tế tri thức" của tân cử nhân kinh tế

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ với xu hướng cốt lõi như kinh tế xanh, kinh tế số và phát triển bền vững, hơn 1.500 tân khoa từ Trường đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội đã được trang bị "trí vững, tài cường", sẵn sàng "ra khơi" đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực kinh tế.

Trong giờ học tại Trường trung học phổ thông Việt Đức (Hà Nội). (Ảnh minh họa: ĐẠI THẮNG)

Phát huy nguồn lực trí tuệ của nhà giáo sau khi nghỉ hưu

Lần đầu việc sử dụng nhà giáo sau khi nghỉ hưu chính thức được quy định trong khuôn khổ pháp lý thống nhất, tạo cơ sở để các cơ sở giáo dục tiếp tục khai thác, phát huy nguồn lực trí tuệ của đội ngũ nhà giáo khi vẫn còn đủ điều kiện và có nguyện vọng tiếp tục cống hiến.

Giáo viên tại điểm trường Suối Hai, Trường tiểu học Cam Phước Đông 1, phường Ba Ngòi, tỉnh Khánh Hòa giúp các em học sinh dân tộc Raglai rèn chữ viết trên lớp học hè. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Giữ con chữ cho trẻ em dân tộc Raglai

Trước cái nắng bỏng rát của những ngày tháng 7 ở tổ dân phố Giải Phóng, phường Ba Ngòi (tỉnh Khánh Hòa), trong khi nhiều đứa trẻ theo cha mẹ lên nương rẫy hay mải mê với những trò chơi mùa hè, tại điểm trường Suối Hai vẫn có gần 50 học sinh dân tộc Raglai đều đặn cắp sách đến lớp mỗi sáng.

Đến nay, Dự án Trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở Na Ngoi có 4 trong tổng số 16 dãy nhà chính được hoàn thành, còn lại 12 hạng mục đang triển khai hoàn thiện.

Nghệ An quyết tâm đưa các hạng mục ưu tiên của trường phổ thông nội trú liên cấp vào sử dụng trước ngày 30/8

Ngày 25/7, thông tin từ Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Nghệ An cho biết, khối lượng thi công giai đoạn 1 các trường phổ thông nội trú liên cấp hiện đạt từ 55% đến 65% tổng giá trị hợp đồng. Riêng dự án ở xã Nhôn Mai tiến độ thi công chậm khoảng 1 tháng do phải điều chỉnh phương án thiết kế vì sạt lở ta-luy mặt bằng.

Thí sinh tham dự Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 tại điểm thi Trường THPT Trần Phú (Hoàn Kiếm, Hà Nội) (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất trong giáo dục

Hội nghị Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo năm 2026 tổ chức trong hai ngày 23 và 24/7 tại Phú Thọ trong bối cảnh toàn ngành đang đứng trước yêu cầu tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ, thực chất trong thực hiện các chủ trương của Đảng, Nhà nước về phát triển giáo dục và đào tạo.

Trường mầm non Trương Vương, phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên thuộc diện sắp xếp, sáp nhập.

Thái Nguyên sớm ổn định việc sáp nhập trường học

Chủ trương sáp nhập trường học đang nhận được sự quan tâm lớn của dư luận xã hội, phụ huynh, học sinh, giáo viên, cán bộ lãnh đạo các trường trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Việc sáp nhập trường học cần được triển khai khẩn trương, gắn với sàng lọc đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý để chuẩn bị cho năm học mới một cách tốt nhất.

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn phát biểu tại Hội nghị Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo năm 2026. (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn: Trả lại chất lượng giáo dục thực chất, xây dựng hệ thống học thật, thi thật

Chuẩn bị cho năm học mới 2026-2027, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn yêu cầu các Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cần xác định những thước đo cụ thể về kết quả thực chất mà toàn ngành phải hoàn thành, trong đó, mục tiêu cao nhất là quyết tâm xây dựng một nền giáo dục công bằng, chất lượng và trung thực.

Câu lạc bộ Hiến máu nhân đạo.

Nơi thanh xuân được viết bằng những trang rực rỡ

Với nhiều thế hệ sinh viên Trường đại học Luật (Đại học Huế), các câu lạc bộ, đội, nhóm không đơn thuần là nơi tham gia các hoạt động ngoại khóa. Đó là nơi họ viết thanh xuân của mình bằng kỷ niệm và những trải nghiệm đáng nhớ, bằng sự trưởng thành và những ước mơ đang từng ngày được chắp cánh.

Cô và trò Trường tiểu học Suối Hoa, phường Kinh Bắc.

Bắc Ninh giảm tối thiểu 30 đến 50% đầu mối quản lý trường học sau sắp xếp

Ngày 22/7, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh Lê Xuân Lợi đã ký ban hành công văn số 7913/UBND-NC về sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh. Theo đó, Bắc Ninh sẽ giảm từ 30 đến 50% đầu mối quản lý trường học so thời điểm 1/7/2025.

Giảng viên và học viên một trung tâm đào tạo ngoại ngữ tại Thành phố Hồ Chí Minh (Ảnh: nhân vật cung cấp)

Dạy, học tiếng Anh cho học sinh tiểu học, trung học phổ thông trong "thời AI"

Sự bùng nổ mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi phương thức học ngoại ngữ của học sinh tiểu học và trung học cơ sở, phần nào gây lúng túng cho cả giáo viên, các bậc phụ huynh. Một số chuyên gia, học sinh thành tích tốt đã chia sẻ kinh nghiệm để tận dụng tốt, không bị phụ thuộc AI trong quá trình học. 

[Video] Quảng Trị: Điều tra mở rộng vụ tiêu cực thi tốt nghiệp THPT

[Video] Quảng Trị: Điều tra mở rộng vụ tiêu cực thi tốt nghiệp THPT

Ngay sau khi phát hiện sai phạm tại điểm thi Trường Trung học phổ thông (THPT) Lê Trực, xã Tuyên Hóa (Quảng Trị), tỉnh Quảng Trị triển khai tổng rà soát công tác tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026 trên địa bàn, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm bảo đảm tính nghiêm minh, công bằng của kỳ thi.

Thí sinh trong mùa thi năm 2026 (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Cần lộ trình xây dựng hệ thống thi nhân văn, công bằng và phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực

Một hệ thống thi nhân văn, công bằng và phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực sẽ tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của giáo dục Việt Nam. Muốn thành công, các giải pháp phải được triển khai đồng bộ, hình thành một “hệ sinh thái chuyển đổi thi” với lộ trình rõ ràng, khả thi và dễ thực hiện.