Nuôi dưỡng đam mê cho học sinh giỏi Vật lý

Hơn 20 năm công tác trong ngành giáo dục, trong đó có 17 năm tại Trường trung học phổ thông chuyên Bắc Giang (tỉnh Bắc Ninh), Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Văn Đóa may mắn được trực tiếp giảng dạy, bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi môn Vật lý, nhiều năm có học sinh là thành viên trong đội tuyển Olympic Vật lý khu vực và quốc tế.

Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Văn Đóa (ngoài cùng bên phải) cùng hai học sinh tại Olympic Vật lý quốc tế năm 2024.
Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Văn Đóa (ngoài cùng bên phải) cùng hai học sinh tại Olympic Vật lý quốc tế năm 2024.

Học sinh do thầy Đóa trực tiếp ôn luyện đã xuất sắc đoạt 2 Huy chương Vàng, 2 Huy chương Bạc Olympic Vật lý quốc tế; 2 Huy chương Vàng, 1 Huy chương Bạc, 2 Huy chương Đồng châu Á và 1 Huy chương Bạc châu Âu.

Thầy Đóa chia sẻ, yếu tố then chốt để thành công là phát hiện sớm và chọn đúng học sinh có tố chất đặc biệt về tư duy khoa học, khả năng suy luận logic và niềm say mê khám phá tự nhiên.

Ngoài năng lực học tập, các em cần có tư duy trừu tượng, khả năng hình dung hiện tượng vật lý, óc sáng tạo và bản lĩnh thi cử.

Chính vì vậy, ngay từ đầu năm học lớp 10, thầy phối hợp các giáo viên trong tổ và giáo viên cấp trung học cơ sở, tổ chức kiểm tra tư duy qua các bài toán mở, kiểm tra kỹ năng thực hành để tìm ra những học sinh có tiềm năng, từ đó xây dựng kế hoạch bồi dưỡng phù hợp theo từng giai đoạn phát triển của các em.

Đồng thời, thầy Đóa trực tiếp xây dựng kế hoạch bồi dưỡng bài bản, chuyên sâu và liên tục cập nhật các thông tin quốc tế. Cụ thể, chương trình bồi dưỡng được thầy thiết kế theo hướng tích hợp giữa kiến thức phổ thông nâng cao và bám sát chuẩn Olympic quốc tế cả về lý thuyết và thực hành.

Để làm được điều đó, thầy thường xuyên hệ thống hóa kiến thức trọng tâm, phân loại các dạng bài tập nâng cao trong thời gian các em học lớp 10, lớp 11 và rèn luyện kỹ năng làm bài.

Đồng thời, thầy cho học sinh làm quen các chủ đề Olympic, cập nhật đề thi khu vực và quốc tế mới và các bài báo được đăng trên tạp chí khoa học quốc tế; lồng ghép kiến thức Vật lý hiện đại, không chỉ trong chương trình phổ thông mà cả ở mức kiến thức đại học.

Đặc biệt, thầy chú trọng đến thực hành thí nghiệm, vốn là điểm mạnh trong kỳ thi Olympic Vật lý, giúp học sinh rèn luyện kỹ năng đo đạc, xử lý số liệu, thiết kế thí nghiệm và tư duy định lượng; hợp tác chặt chẽ các giảng viên đại học, chuyên gia, các cựu học sinh giỏi quốc tế để hỗ trợ công tác giảng dạy, trao đổi học thuật.

Phương pháp dạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm cũng được thầy áp dụng linh hoạt. Trong quá trình giảng dạy, thầy luôn cố gắng tạo môi trường học tập kích thích tư duy độc lập, sáng tạo; không truyền đạt kiến thức một chiều mà hướng tới khơi gợi tư duy phản biện và sáng tạo của học sinh; khuyến khích các em đặt câu hỏi, tranh luận, phản biện lẫn nhau; sử dụng phương pháp tình huống có vấn đề và tư duy giải quyết bài toán mở.

Qua đó, học sinh không chỉ học kiến thức mà còn học cách tư duy như một nhà khoa học thực thụ. Một trong những đặc điểm của Olympic Vật lý quốc tế là phần thi thực nghiệm chiếm trọng số cao, đòi hỏi học sinh có kỹ năng làm thí nghiệm tốt, xử lý số liệu chính xác, phân tích sai số, làm quen với thiết bị, dụng cụ thí nghiệm hiện đại.

Vì vậy, giáo viên phải luôn tạo môi trường học, nuôi dưỡng đam mê để các em đạt được thành tích cao trong sân chơi trí tuệ tầm cỡ quốc tế.

Có thể bạn quan tâm

Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức họp Ban Chỉ đạo cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông năm học 2025-2026.

100% địa phương có dự án tham gia thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đã tiếp nhận đăng ký dự thi của 51 đơn vị thuộc 34 tỉnh, thành phố và 17 trường trực thuộc, tham dự Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông năm học 2025-2026. Năm nay, số lượng dự thi tăng 30 dự án so với năm học trước.

Nhóm GreenMind, tác giả thùng rác EcoBin

Học sinh ứng dụng trí tuệ nhân tạo làm thùng rác thông minh dự thi khởi nghiệp

Nhóm học sinh lớp 11 Trường trung học phổ thông Nhân Chính (Hà Nội) đã lên ý tưởng, chế tạo thùng rác EcoBin tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) tự động phân loại rác thải sinh hoạt. Dự án được các em đem tới cuộc thi "Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp (SV STARTUP) lần thứ VIII" và nhận được kết quả ban đầu tích cực.

Nhóm sinh viên thuyết trình tại chung kết cuộc thi Startup Wheel 2024 - Cuộc thi khởi nghiệp lớn nhất Đông Nam Á, Bảng Vietnam Youth Startup. (Ảnh minh hoạ)

Phê duyệt Chương trình "Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035"

Chương trình "Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035" hướng tới xây dựng môi trường thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp cho học sinh, sinh viên; phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp trong cơ sở giáo dục; và gắn hoạt động khởi nghiệp với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tri thức.

Từ phải qua: Trần Đình Hoàng Phúc, cậu bé giành 8.0 IELTS khi mới 10 tuổi; Nguyễn Ngọc Linh Đan, nữ sinh lớp 8 với thành tích 8.5 IELTS.

Những học sinh vượt mốc 8.0 IELTS chia sẻ bí kíp xa rời AI để tư duy độc lập

Đạt 8.0 IELTS khi mới 10 tuổi nhưng vẫn "tiếc vì đề dễ", chinh phục mốc 8.5 IELTS lúc đang học lớp 8 và tự tin hướng tới điểm 9.0... là thành tích mà nhiều bạn nhỏ Việt Nam giành được trong năm qua. Đáng chú ý, có trường hợp đã có thể từ bỏ AI để tư duy, phân tích độc lập nhiều bài nghiên cứu tiếng Anh vốn "khó nhằn".

Học sinh Trường trung học phổ thông Đồng Đăng lắng nghe chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Hữu Nghị giới thiệu về cột mốc quốc giới số 1116.

Học bên cột mốc biên cương

Tại tỉnh Lạng Sơn, mô hình “Tiết học biên cương” đã và đang được triển khai hiệu quả tại nhiều cấp học ở các địa phương, lan tỏa tình yêu nước, trách nhiệm với Tổ quốc cho thế hệ măng non.

Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội).

Trao tặng Huân chương Cành cọ Hàn lâm cho Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Ngày 23/2, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết: Chính phủ Cộng hòa Pháp đã quyết định trao tặng Huân chương Cành cọ Hàn lâm cho Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng nhà trường nhằm ghi nhận những đóng góp nổi bật của ông trong lĩnh vực khoa học, giáo dục và văn hóa.

Tổng Bí thư Tô Lâm dự Lễ khởi công Trường phổ thông nội trú liên cấp xã Ea Rốk, Đắk Lắk. (Ảnh nhandan.vn)

Ươm mầm tri thức nơi phên dậu Tổ quốc

Từ sự kiện lễ khởi công xây dựng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tiểu học và trung học cơ sở tại xã biên giới Ea Rốk (tỉnh Đắk Lắk) diễn ra sáng 11/2 vừa qua, có thể nhìn rộng ra một quyết sách mang tầm chiến lược đang được triển khai trên toàn tuyến biên giới đất liền.

Học sinh Việt Nam. (Ảnh minh họa: ĐẠI THẮNG)

Việt Nam lần đầu tiên tổ chức triển lãm giáo dục tại APAIE 2026

Lần đầu tiên, Việt Nam chính thức tham gia và tổ chức Triển lãm Giáo dục Việt Nam (Vietnam Pavilion) tại Hội nghị và Triển lãm Giáo dục quốc tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAIE). Sự kiện đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong tiến trình hội nhập quốc tế của giáo dục Việt Nam.

Học sinh Trường trung học cơ sở Linh Sơn, tỉnh Thanh Hóa thăm nhà máy sản xuất của Công ty cổ phần Bamboo King Vina.

Hướng nghiệp - Bài toán chiến lược của giáo dục

Một năm mới mở ra trong bối cảnh giáo dục Việt Nam đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy lẫn cấu trúc. Hướng nghiệp, vì thế, không còn là câu chuyện chọn ngành hay chọn trường, mà trở thành bài toán chiến lược: chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng kỳ vọng phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Lớp học thảo luận tại Trường trung học phổ thông Trí Đức. (Ảnh: THU TRANG)

Dạy học gắn với thực tiễn ngày càng được chú trọng

Thời gian qua, các cơ sở giáo dục phổ thông và đại học đã chú trọng công tác dạy học gắn với thực tiễn. Từ đó, kiến thức trên lớp đã được học sinh, sinh viên vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp điều kiện thực tế của địa phương, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo.

Gần 100 học sinh, phụ huynh và giáo viên lớp 10 Sử 2 Trường trung học phổ thông chuyên Chu Văn An tham gia hoạt động tại Làng Hữu nghị Việt Nam.

“Chạm” vào lịch sử bằng trái tim người trẻ

Giữa những ngày giáp Tết Bính Ngọ 2026, các hoạt động do học sinh, phụ huynh và giáo viên lớp 10 Sử 2, Trường trung học phổ thông Chuyên Chu Văn An, thành phố Hà Nội khởi xướng đã đưa lịch sử ra khỏi trang sách, “chạm” vào đời sống bằng những hành động tri ân cụ thể, giàu tính nhân văn.

(Ảnh minh họa)

Bộ Giáo dục và Đào tạo chốt quy định bỏ xét riêng học bạ, cho thí sinh đăng ký tối đa 15 nguyện vọng

Thí sinh xét học bạ phải đạt tối thiểu điểm thi tốt nghiệp là 15/30; được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo, các trường khác nhau; siết lại việc cộng điểm đối với chứng chỉ ngoại ngữ..., là những thay đổi đáng chú ý trong Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. 

Tự chủ đại học và đổi mới sáng tạo: Đòn bẩy thúc đẩy đại học Việt Nam bứt phá

Tự chủ đại học và đổi mới sáng tạo: Đòn bẩy thúc đẩy đại học Việt Nam bứt phá

Bước vào giai đoạn phát triển mới, với vai trò then chốt trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, giáo dục đại học được tạo nhiều điều kiện thuận lợi để bứt phá phát triển. Nhưng để không “lỡ nhịp”, điều quyết định nằm ở chỗ mỗi cơ sở giáo dục đại học có "dám lựa chọn" cho mình một chiến lược phát triển nhất quán hay không.

(Ảnh minh họa : ĐẠI THẮNG)

Tăng cường thực nghiệm và lấy ý kiến phản hồi trong biên soạn tài liệu giáo dục địa phương

Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất quy định bắt buộc tổ chức dạy học thực nghiệm đối với bản thảo tài liệu giáo dục địa phương trước khi trình thẩm định, đồng thời khuyến khích thu thập ý kiến phản hồi của học sinh nhằm nâng cao tính sư phạm, tính khả thi và mức độ phù hợp của tài liệu khi triển khai thực tế.