Nuôi dưỡng đam mê cho học sinh giỏi Vật lý

Hơn 20 năm công tác trong ngành giáo dục, trong đó có 17 năm tại Trường trung học phổ thông chuyên Bắc Giang (tỉnh Bắc Ninh), Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Văn Đóa may mắn được trực tiếp giảng dạy, bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi môn Vật lý, nhiều năm có học sinh là thành viên trong đội tuyển Olympic Vật lý khu vực và quốc tế.

Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Văn Đóa (ngoài cùng bên phải) cùng hai học sinh tại Olympic Vật lý quốc tế năm 2024.
Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Văn Đóa (ngoài cùng bên phải) cùng hai học sinh tại Olympic Vật lý quốc tế năm 2024.

Học sinh do thầy Đóa trực tiếp ôn luyện đã xuất sắc đoạt 2 Huy chương Vàng, 2 Huy chương Bạc Olympic Vật lý quốc tế; 2 Huy chương Vàng, 1 Huy chương Bạc, 2 Huy chương Đồng châu Á và 1 Huy chương Bạc châu Âu.

Thầy Đóa chia sẻ, yếu tố then chốt để thành công là phát hiện sớm và chọn đúng học sinh có tố chất đặc biệt về tư duy khoa học, khả năng suy luận logic và niềm say mê khám phá tự nhiên.

Ngoài năng lực học tập, các em cần có tư duy trừu tượng, khả năng hình dung hiện tượng vật lý, óc sáng tạo và bản lĩnh thi cử.

Chính vì vậy, ngay từ đầu năm học lớp 10, thầy phối hợp các giáo viên trong tổ và giáo viên cấp trung học cơ sở, tổ chức kiểm tra tư duy qua các bài toán mở, kiểm tra kỹ năng thực hành để tìm ra những học sinh có tiềm năng, từ đó xây dựng kế hoạch bồi dưỡng phù hợp theo từng giai đoạn phát triển của các em.

Đồng thời, thầy Đóa trực tiếp xây dựng kế hoạch bồi dưỡng bài bản, chuyên sâu và liên tục cập nhật các thông tin quốc tế. Cụ thể, chương trình bồi dưỡng được thầy thiết kế theo hướng tích hợp giữa kiến thức phổ thông nâng cao và bám sát chuẩn Olympic quốc tế cả về lý thuyết và thực hành.

Để làm được điều đó, thầy thường xuyên hệ thống hóa kiến thức trọng tâm, phân loại các dạng bài tập nâng cao trong thời gian các em học lớp 10, lớp 11 và rèn luyện kỹ năng làm bài.

Đồng thời, thầy cho học sinh làm quen các chủ đề Olympic, cập nhật đề thi khu vực và quốc tế mới và các bài báo được đăng trên tạp chí khoa học quốc tế; lồng ghép kiến thức Vật lý hiện đại, không chỉ trong chương trình phổ thông mà cả ở mức kiến thức đại học.

Đặc biệt, thầy chú trọng đến thực hành thí nghiệm, vốn là điểm mạnh trong kỳ thi Olympic Vật lý, giúp học sinh rèn luyện kỹ năng đo đạc, xử lý số liệu, thiết kế thí nghiệm và tư duy định lượng; hợp tác chặt chẽ các giảng viên đại học, chuyên gia, các cựu học sinh giỏi quốc tế để hỗ trợ công tác giảng dạy, trao đổi học thuật.

Phương pháp dạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm cũng được thầy áp dụng linh hoạt. Trong quá trình giảng dạy, thầy luôn cố gắng tạo môi trường học tập kích thích tư duy độc lập, sáng tạo; không truyền đạt kiến thức một chiều mà hướng tới khơi gợi tư duy phản biện và sáng tạo của học sinh; khuyến khích các em đặt câu hỏi, tranh luận, phản biện lẫn nhau; sử dụng phương pháp tình huống có vấn đề và tư duy giải quyết bài toán mở.

Qua đó, học sinh không chỉ học kiến thức mà còn học cách tư duy như một nhà khoa học thực thụ. Một trong những đặc điểm của Olympic Vật lý quốc tế là phần thi thực nghiệm chiếm trọng số cao, đòi hỏi học sinh có kỹ năng làm thí nghiệm tốt, xử lý số liệu chính xác, phân tích sai số, làm quen với thiết bị, dụng cụ thí nghiệm hiện đại.

Vì vậy, giáo viên phải luôn tạo môi trường học, nuôi dưỡng đam mê để các em đạt được thành tích cao trong sân chơi trí tuệ tầm cỡ quốc tế.

Có thể bạn quan tâm

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam vận chuyển sách giáo khoa tặng các trường học tại thành phố Đà Nẵng, thành phố Huế và tỉnh Gia Lai. (Ảnh NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM)

Khẩn trương đáp ứng đủ sách giáo khoa cho học sinh

Mặc dù năm học mới 2026-2027 đã diễn ra được một tuần, nhưng tại một số địa phương vẫn xảy ra tình trạng phụ huynh, học sinh gặp khó khăn trong việc tiếp cận, mua sách giáo khoa. Các đơn vị chức năng cần làm rõ trách nhiệm ở từng khâu chậm trễ, sớm cấp đủ sách, đáp ứng điều kiện học tập cho học sinh.

Đồng chí Nguyễn Xuân Lưu, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Long, Hiệu trưởng Trường đại học Công nghệ Giao thông vận tải và lãnh đạo Cơ quan Phát triển Pháp ký Bản ghi nhớ. (Ảnh: UTT)

Việt Nam và Pháp ký hợp tác thành lập Trường Công nghệ đường sắt

Ngày 10/9, tại Paris, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) và Trường đại học Công nghệ Giao thông vận tải (UTT) đã ký Bản ghi nhớ hợp tác, thống nhất kế hoạch thành lập và phát triển Trường Công nghệ Đường sắt thuộc Trường đại học Công nghệ Giao thông vận tải tại xã Bình Minh, thành phố Hà Nội.

[Video] Gần 20% học sinh Việt bị bắt nạt "vài lần mỗi tháng"

[Video] Gần 20% học sinh Việt bị bắt nạt "vài lần mỗi tháng"

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) vừa công bố báo cáo PISA năm 2025 từ cuộc khảo sát hơn 760.000 học sinh 15 tuổi tại 91 quốc gia và nền kinh tế. Tại Việt Nam, chương trình thực hiện khảo sát 7.353 học sinh ở 194 trường trung học cơ sở trên toàn quốc, trong đó phản ánh rõ thực trạng đáng lo ngại về bạo lực học đường.

Tình cảnh thiếu sách giáo khoa trong một nhà sách ở Huế. (Ảnh: DQT)

Để học sinh Huế có đủ sách giáo khoa

Sau hơn một tuần năm học mới, khoảng 21% học sinh Huế chưa có sách giáo khoa bản in. Trong khi các cấp, ngành đang tập trung tháo gỡ nguồn cung, phụ huynh có thể chủ động sử dụng sách điện tử, mượn hoặc photocopy để học sinh có tài liệu theo bài, giảm áp lực tìm mua từng cuốn còn thiếu.

Bốn thầy, cô giáo tiếng Anh đạt 9.0 IELTS tuyệt đối thảo luận về các phương pháp học ngoại ngữ của mỗi người. (Ảnh: VINH SAN)

Vận dụng ngoại ngữ hiệu quả trong bối cảnh "chạy đua" công nghệ AI

Năm học mới 2026-2027 đã bắt đầu. Từ điểm chuẩn chính thức, có thể thấy ngôn ngữ Anh, sư phạm tiếng Anh… luôn thuộc top các ngành có điểm chuẩn cao. Việc vận dụng tiếng Anh hiệu quả không còn gói gọn trong học tập, mà còn áp dụng trong cả công việc, đời sống, nhất là khi công nghệ trí tuệ nhân tạo ngày càng phổ biến. 

Quang cảnh hội thảo. (Ảnh: VĂN MẠNH)

Học tập suốt đời, phát triển con người có bản lĩnh, trách nhiệm

Ngày 9/9, tại Hà Nội, Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp Ban Tuyên giáo Trung ương và Trường đại học Mở Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học “Học tập suốt đời để dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám hy sinh vì lợi ích chung để trở thành người có ích cho xã hội”.

Ông Vương Quang Khải phát biểu tại lễ khai giảng của Đại học Bách khoa Hà Nội ngày 5/9. (Nguồn ảnh: Zalo)

Nhà sáng lập Zalo tại lễ khai giảng Đại học Bách khoa Hà Nội: Câu chuyện về thất bại và sự lãng mạn

Trở lại Đại học Bách khoa Hà Nội trong lễ đón tân sinh viên và khai giảng năm học mới ngày 5/9, ông Vương Quang Khải, nhà sáng lập Zalo, kể về những thất bại từng đẩy mình đến tuyệt vọng, lựa chọn làm lại từ đầu và một “sự lãng mạn” đã theo ông suốt gần ba thập kỷ làm công nghệ.

Dạy và học thế nào để người học thực sự "làm chủ" công nghệ trí tuệ nhân tạo. (Ảnh minh họa có sử dụng AI )

Giáo dục trong kỷ nguyên AI, từ sử dụng đến làm chủ công nghệ

Việc đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào trường học đã được thí điểm trong năm học 2025-2026 và định hướng triển khai đại trà từ năm học 2026–2027. Nhìn lại hành trình này, câu hỏi lớn nhất của ngành giáo dục đặt ra lúc này không còn là "có nên dạy AI hay không", mà là dạy và học thế nào để người học thực sự "làm chủ" công nghệ.