Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và yêu cầu ngày càng cao của thị trường, Hà Nội xác định nông nghiệp không chỉ giữ trọng trách bảo đảm an ninh lương thực mà còn là lực lượng tiên phong trong tiến trình tăng trưởng xanh.
Ba chuyên đề trọng tâm định hướng trực tiếp đến chiến lược phát triển nông nghiệp Hà Nội bền vững, bao gồm: "Hiện trạng và định hướng phát triển nông nghiệp bền vững ở Hà Nội"; "Phát triển hệ thống lương thực-thực phẩm của Thủ đô Hà Nội hướng đến nông nghiệp sinh thái vì chế độ ăn lành mạnh nhằm phát triển nông nghiệp đa giá trị gắn kết với du lịch"; "Vốn tín dụng xanh - Chìa khóa mở cánh cửa doanh nghiệp nông nghiệp Hà Nội phát triển vượt trội và bền vững".
Chiến lược phát triển dài hạn, đồng bộ
Là siêu đô thị hơn 8 triệu dân, Hà Nội chịu áp lực lớn trong việc bảo đảm nguồn cung lương thực thực phẩm ổn định, an toàn. Để đáp ứng mục tiêu kép - vừa giữ vững an ninh lương thực, vừa phát triển theo hướng bền vững - thành phố đã ban hành nhiều kế hoạch hành động có tầm nhìn dài hạn.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mai Văn Trịnh, Viện trưởng Viện Môi trường Nông nghiệp, cho biết theo Kế hoạch hành động số 156/KH-UBND, Hà Nội đặt mục tiêu duy trì khoảng 55.000ha đất trồng lúa đến năm 2030, bảo đảm sản lượng tối thiểu 660 nghìn tấn mỗi năm, góp phần giữ ổn định kinh tế nông thôn và nâng cao thu nhập nông dân gấp đôi so với năm 2020. Đây là trụ cột quan trọng giúp Thủ đô chủ động trước biến động của thị trường lương thực quốc tế.
Song song đó, Kế hoạch số 149/KH-UBND về tăng trưởng xanh xác định nông nghiệp là lĩnh vực nòng cốt trong giảm phát thải khí nhà kính. Hà Nội định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn và phát thải thấp; đặt mục tiêu nâng tỷ lệ sử dụng phân bón hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật sinh học lên hơn 30%, diện tích canh tác hữu cơ đạt trên 2% tổng diện tích trồng trọt.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi không dễ dàng. Ông Mai Văn Trịnh chỉ rõ những thách thức lớn như quỹ đất nông nghiệp tiếp tục thu hẹp, ô nhiễm môi trường gia tăng, tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt và sự thiếu liên kết giữa các khâu trong chuỗi giá trị. Để vượt qua, Hà Nội cần đồng bộ giải pháp từ quy hoạch bảo vệ đất nông nghiệp, đầu tư hạ tầng, hỗ trợ tín dụng đến đào tạo nhân lực và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu.
Tạo giá trị mới từ mô hình sản xuất mới
Để hiện thực hóa chiến lược chuyển đổi xanh, nhiều mô hình nông nghiệp tiên tiến đã và đang được triển khai tại các địa phương của Hà Nội. Một trong những hướng đi nhiều tiềm năng là phát triển nông nghiệp sinh thái đa giá trị gắn với du lịch trải nghiệm.
Bà Phạm Thị Hạnh Thơ, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hệ thống Nông nghiệp (CASRAD), cho rằng nông nghiệp sinh thái không chỉ hướng tới sản xuất sạch mà còn khai thác hiệu quả tài nguyên, nâng cao khả năng chống chịu của hệ sinh thái và gìn giữ giá trị văn hóa-xã hội. Nhờ phát huy tri thức bản địa, cảnh quan và văn hóa vùng ven đô, mô hình này tạo ra giá trị kinh tế mới cho nông dân thông qua du lịch trải nghiệm, giáo dục nông nghiệp và ẩm thực địa phương.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp tại tọa đàm cũng mang đến những kinh nghiệm thực tiễn trong chuyển đổi mô hình sản xuất. Đại diện Tập đoàn TH nhấn mạnh kinh tế tuần hoàn và sản xuất hữu cơ đang trở thành yêu cầu tất yếu trong phát triển bền vững. Doanh nghiệp Enzyco - Sen Capital chia sẻ hành trình xây dựng thương hiệu theo tiêu chuẩn quốc tế như EcoCert, hướng đến mô hình kết hợp hài hòa giữa doanh nghiệp-cộng đồng-môi trường. Nhiều đơn vị khác như Nameco cũng cho thấy vai trò quan trọng của công nghệ cao trong tối ưu quy trình, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản.
Tọa đàm cũng là dịp kết nối các doanh nghiệp và hợp tác xã, mở ra cơ hội hợp tác đầu tư, thúc đẩy chuyển đổi nông nghiệp theo hướng thực chất, hiệu quả, góp phần xây dựng nền nông nghiệp Thủ đô xanh, hiện đại và phát triển bền vững.
