Mức phạt lên đến 200 triệu đồng/trường hợp
Ngày 10/5/2024, một hợp tác xã dịch vụ vận tải có địa chỉ đăng ký kinh doanh tại quận Bắc Từ Liêm (Hà Nội) nhận quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ (phạt nguội xe quá tải) do Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành với tổng tiền phạt là 205 triệu đồng; kèm hình thức phạt bổ sung: Tước quyền sử dụng phù hiệu "xe công-ten-nơ" trong ba tháng.
Thanh tra Sở Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Mức phạt này gần như "kịch khung" vì chủ phương tiện (ô-tô đầu kéo) cho người làm công (lái xe) điều khiển xe chở hàng vượt quá trọng tải từ hơn 50-100%, đồng thời lái xe điều khiển xe mà tổng trọng lượng của xe vượt quá tải trọng cho phép của cầu, đường hơn 50%.
Ông Phạm Ngọc Dũng, Chánh Thanh tra Sở Giao thông vận tải nhận định: "Quy định phạt nguội xe quá tải đang thí điểm đã phát huy hiệu quả bước đầu. Nhìn chung, lực lượng thanh tra ghi nhận việc nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật giao thông của chủ xe, lái xe điều khiển phương tiện, vận tải hàng hóa ở Thành phố Hồ Chí Minh. Có những doanh nghiệp trước đây vi phạm bốn, năm lần sau này không thấy nữa, như vậy doanh nghiệp đã ý thức được việc sai của lái xe để nhắc nhở và khắc phục".
Qua sáu tháng triển khai thí điểm xử phạt nguội xe quá tải (từ tháng 11/2023 đến tháng 5/2024), số trường hợp vi phạm được thiết bị kiểm tra tải trọng là 3.124 trường hợp, giảm gần 91% so với cùng kỳ chưa triển khai phạt nguội (34.638 trường hợp).
Nhiều chủ xe đã chấp hành với số tiền xử phạt vi phạm hành chính hơn 15,6 tỷ đồng, số tiền dự kiến xử phạt vi phạm hành chính hơn 28,6 tỷ đồng. Ngoài ra, Thanh tra áp dụng hình thức phạt bổ sung tước giấy phép lái xe, phù hiệu của 550 trường hợp, đồng thời gửi thông báo cho Cục Ðăng kiểm Việt Nam danh sách 1.837 lượt phương tiện vi phạm để đưa vào cảnh báo phương tiện vi phạm hành chính trên chương trình quản lý kiểm định.
Kiến nghị mở rộng khu vực phạt nguội
Từ thời điểm triển khai đến tháng 5/2024, Thanh tra Sở Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh tiếp nhận kết quả phiếu cân từ ba trạm cân thí điểm gồm: Trạm cầu Ông Lớn (Quận 7); Trạm thu phí An Sương-An Lạc (hướng đi về An Lạc) và Trạm thu phí An Sương-An Lạc (hướng đi về An Sương). Ðây là những trạm nằm trong danh sách trạm cân có lưu lượng phương tiện, ô-tô lưu thông rất đông, nằm ở khu vực cửa ngõ ra vào thành phố.
Theo Sở Giao thông vận tải, từ khi thực hiện thí điểm phạt nguội xe quá tải, lực lượng thanh tra giao thông không phải có mặt tại hiện trường như trước đây mà tất cả dữ liệu từ hệ thống trạm cân được truyền về Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị trong 24/24 giờ. Sau khi kiểm tra thông tin phiếu cân ít nhất hai lần trên cả phần mềm giám sát của Trung tâm và hệ thống Ðăng kiểm Việt Nam, phiếu cân được xuất và chuyển về Thanh tra Sở Giao thông vận tải thành phố xác minh và xử phạt vi phạm tải trọng xe. Hình thức này vừa bảo đảm tính khách quan, minh bạch, công bằng trong xử lý vi phạm hành chính, vừa tạo được sức răn đe, khắc phục được tình trạng dừng nhiều phương tiện để kiểm tra xử lý gây mất trật tự an toàn giao thông và ùn tắc giao thông.
Anh Nguyễn Văn Hay, một lái xe tải chạy tuyến Thành phố Hồ Chí Minh đi miền Tây nhìn nhận, việc áp dụng công nghệ để xử lý xe chở quá tải trọng từ hệ thống trạm cân trước tiên bảo đảm tính công bằng, tránh tiêu cực, quan trọng nhất là tránh tình trạng lưu thông quá tải trọng gây hư hỏng đường sá, mất an toàn giao thông. Vì vậy, anh Hay cũng như nhiều lái xe tải ủng hộ việc áp dụng phạt nguội xe quá tải nhằm mang lại môi trường giao thông lành mạnh, nghiêm túc và an toàn.
Chánh Thanh tra Sở Giao thông vận tải Phạm Ngọc Dũng cho biết thêm: Từ kết quả đạt được sau sáu tháng thực hiện thí điểm, Thanh tra sở kiến nghị Sở Giao thông vận tải xem xét báo cáo Ủy ban nhân dân thành phố chấp thuận cho nhân rộng việc xử phạt nguội này đối với các trạm cân còn lại trên địa bàn thành phố. Cụ thể lắp thêm hai trạm tại cầu Kỳ Hà (thành phố Thủ Ðức) và trạm cân tại đường Nguyễn Văn Linh (huyện Bình Chánh). Ðiều này nhằm kiểm soát và xử lý nghiêm hành vi vi phạm chở hàng quá tải trọng, kéo giảm tình trạng chở hàng quá tải trọng đi trên đường bộ, góp phần bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông và hạn chế tai nạn giao thông.
Tuy nhiên, một số điểm hạn chế được lực lượng thanh tra Sở Giao thông vận tải chia sẻ khi thực hiện thí điểm phạt nguội là: Trong quá trình triển khai hoạt động trạm cân có tình trạng phương tiện cố tình né trạm kiểm tra tải trọng dưới nhiều hình thức như lưu thông chèn lấn các dãy phân cách nhựa không đi vào đúng phần đường đã lắp đặt hệ thống thiết bị làm kết quả cân sai lệch; lưu thông vào phần đường hỗn hợp; lưu thông vào đường nhánh. Ðáng chú ý, tình trạng phương tiện cố tình né trạm kiểm tra tải trọng xe và đi vào làn này đến nay vẫn chưa được giải quyết triệt để. Một điểm hạn chế khác là hệ thống camera không nhận diện được người điều khiển phương tiện khi qua trạm cân.
Ðể xử lý những vướng mắc này, Thanh tra đề nghị Sở Giao thông vận tải trang bị camera có độ phân giải cao để nhận dạng rõ được người điều khiển phương tiện khi lưu thông qua trạm kiểm soát tải trọng xe để có cơ sở xác định hành vi vi phạm xử lý theo quy định; kiến nghị Công an thành phố chỉ đạo các đơn vị chức năng theo dõi, xác minh, điều tra,... xử lý nghiêm đối với các đối tượng cò mồi, bảo kê hướng dẫn xe quá tải lưu thông trên đường cố tình né trạm kiểm tra tải trọng xe dưới nhiều hình thức.
Như vậy việc Thành phố Hồ Chí Minh lần đầu tiên áp dụng thí điểm phạt nguội xe quá tải thông qua ứng dụng công nghệ, được xem là giải pháp căn cơ để kiểm soát trọng tải, giảm sức người, hạn chế phát sinh tiêu cực.
