Nhận diện, xử lý bất cập trong pháp luật kinh doanh

Theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), hệ thống pháp luật Việt Nam trong những năm gần đây được đánh giá đã có những bước cải cách đáng ghi nhận, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp phản ánh vẫn còn những điểm phức tạp, chưa thật sự phù hợp với thực tiễn.

May quần áo xuất khẩu tại Nhà máy may Hòa Thọ (Quảng Ngãi).
May quần áo xuất khẩu tại Nhà máy may Hòa Thọ (Quảng Ngãi).

Thời gian qua, Chính phủ đã thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc cải cách hệ thống pháp luật nhằm tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch và cạnh tranh. Nhiều văn bản pháp luật quan trọng đã được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới, tập trung vào các lĩnh vực như đầu tư, đất đai, xây dựng, thuế và thương mại. Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cũng được chú trọng với Nghị định số 168/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp được ban hành đã tiếp tục đơn giản hóa quy trình, cho phép doanh nghiệp đăng ký trực tuyến, giảm thiểu giấy tờ và thời gian xử lý.

Bên cạnh đó, các chính sách ưu đãi thuế, như giảm thuế giá trị gia tăng đến hết ngày 31/12/2026 cũng tiếp tục giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng tài chính, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động. Tuy nhiên, bên cạnh đó, hệ thống pháp luật kinh doanh tại Việt Nam vẫn tồn tại không ít hạn chế, khi còn nhiều doanh nghiệp cho rằng, các quy định pháp luật hiện hành còn phức tạp, thiếu minh bạch và chưa đồng bộ, gây khó khăn trong quá trình triển khai các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đã từng phải mang đến Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hà Nội (cũ) khoảng 10 kg tài liệu với hai người đi theo hỗ trợ bê hồ sơ để làm thủ tục gia hạn giấy chứng nhận đầu tư là phản ánh của bà Lê Thị Xuân Huế, đại diện Bower Group Asia. Theo bà Huế, doanh nghiệp vẫn gặp khó vì quy trình thủ tục hành chính trên thực tế vẫn rất rườm rà, thiếu đồng bộ. Để gia hạn giấy chứng nhận đầu tư cần phải có 10 bộ hồ sơ để gửi tới 10 bộ, ngành xin ý kiến, điều này gây chậm trễ quy trình, làm mất đi cơ hội của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu vẫn phát sinh bất cập, có trường hợp doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục nhập khẩu nhưng cán bộ quên cập nhật trên hệ thống, khiến cho hàng hóa không thể tái xuất và khó hoàn thuế.

Một vấn đề khác được Giám đốc Chiến lược và Phát triển Masan Group Lê Bá Nam Anh nêu ra, Masan hiện đang đối mặt với mức thuế phí rất cao, chiếm từ 40-60% doanh thu, trong khi bình quân trên thế giới chỉ từ 3-8%, nguyên nhân là do hệ thống pháp luật còn thiếu đồng bộ, nhiều quy định chồng chéo, làm tăng chi phí khi có sự trùng lặp giữa tiền cấp quyền khai thác trong Luật Địa chất và Khoáng sản 2024 và thuế tài nguyên theo Luật Thuế Tài nguyên 2009 vốn có bản chất giống nhau, nhưng buộc doanh nghiệp phải nộp cả hai.

Còn theo lo ngại của Trưởng nhóm Kỹ thuật Tiểu ban Thực phẩm và Dinh dưỡng EuroCham Nguyễn Hồng Uy, dự thảo sửa đổi Nghị định số 15/2018/NĐ-CP có thể sẽ làm tăng thủ tục hành chính khi hồ sơ đăng ký sản phẩm bị nâng từ 7 lên 41 mục, bao gồm cả những thông tin nhạy cảm như quy trình sản xuất, máy móc, thông số kỹ thuật, dễ dẫn tới lộ bí mật công nghệ. Ngoài ra, nếu mỗi lần đổi công nghệ đều phải xin phép lại, doanh nghiệp sẽ khó cải tiến, đi ngược tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tháo gỡ rào cản pháp lý vừa là nhu cầu cấp bách vừa là cơ hội cải cách mạnh mẽ, nhất là khi Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đã tạo thêm niềm tin và kỳ vọng cho cộng đồng doanh nghiệp vào một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, thúc đẩy tăng trưởng và phát triển bền vững.

Phó Tổng Thư ký VCCI Đậu Anh Tuấn

Phó Tổng Thư ký VCCI Đậu Anh Tuấn cho biết, dù cải cách pháp luật đã được triển khai trong hơn 20 năm qua, nhưng doanh nghiệp vẫn gặp khó vì những quy định chồng chéo, mâu thuẫn hoặc lỗi thời, thậm chí có văn bản tồn tại gần 20 năm không còn phù hợp. Một số luật mới ban hành năm 2025 cũng đã bộc lộ vướng mắc ngay khi áp dụng, nhiều lĩnh vực trọng điểm như đất đai, đầu tư, năng lượng tái tạo, môi trường, đổi mới sáng tạo,… bị chậm tiến độ do pháp lý thiếu đồng bộ, làm giảm hiệu quả đầu tư. Vì vậy, tháo gỡ rào cản pháp lý vừa là nhu cầu cấp bách vừa là cơ hội cải cách mạnh mẽ, nhất là khi Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đã tạo thêm niềm tin và kỳ vọng cho cộng đồng doanh nghiệp vào một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, thúc đẩy tăng trưởng và phát triển bền vững.

Trước những vướng mắc nêu trên của các doanh nghiệp đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về một đợt cải cách pháp luật kinh doanh toàn diện hơn theo hướng minh bạch, đồng bộ và phù hợp với thực tiễn để thúc đẩy môi trường kinh doanh, tạo động lực phát triển kinh tế bền vững trong giai đoạn mới. Trong đó, việc rà soát và sửa đổi pháp luật phải bảo đảm đồng bộ, nhất quán giữa các bộ, ngành, có định hướng rõ ràng, tập trung tháo gỡ một cách trọng tâm, trọng điểm, tránh tình trạng có luật khung nhưng thiếu luật cụ thể.

Cùng với đó, cần có cơ chế tham vấn rộng rãi, lấy ý kiến doanh nghiệp ngay từ giai đoạn dự thảo để bảo đảm quy định sát thực tiễn và dễ áp dụng, có như vậy mới giúp Việt Nam cải cách thể chế một cách toàn diện, tận dụng tối đa tiềm năng kinh tế, củng cố vị thế là một điểm đến đầu tư hấp dẫn và bền vững trên bản đồ thế giới.

Có thể bạn quan tâm

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy Thanh tra Chính phủ. ngày 27/7/2026 (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Thực hiện kết luận thanh tra và trường hợp đặc biệt

Kết luận thanh tra là căn cứ quan trọng để xử lý vi phạm, thu hồi tài sản, hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phòng ngừa vi phạm. Luật Thanh tra năm 2025 quy định rõ giá trị pháp lý của kết luận thanh tra, trách nhiệm thực hiện và trách nhiệm theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện.

Đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đổi mới quản lý hải quan, thúc đẩy tuân thủ tự nguyện của doanh nghiệp

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, các đại biểu Quốc hội đề nghị minh bạch tiêu chí đánh giá mức độ tuân thủ, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật. Đồng thời, cần kiểm soát việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Đoàn Bảo Châu đang bị truy nã đặc biệt. (Ảnh: Nguồn Bộ Công an)

Đoàn Bảo Châu bị phạt 7 năm tù về hành vi tuyên truyền chống Nhà nước

Sáng 3/8, Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội đã xét xử sơ thẩm công khai vắng mặt bị cáo Đoàn Bảo Châu (trú tại phường Giảng Võ, Hà Nội) về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam” theo Điều 117 Bộ luật Hình sự 2015.

Đại biểu Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Trình Quốc hội cơ chế đặc thù xử lý vi phạm liên quan kinh tế Nhà nước, kinh tế tư nhân

Việc ban hành Nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; thể hiện chính sách nhân văn, khoan hồng của Đảng và Nhà nước, lấy hiệu quả chính trị, kinh tế, xã hội làm căn cứ để xử lý phù hợp.

Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Việc sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số...

Công chức hải quan vận hành hệ thống thông quan tự động.

Tạo thuận lợi cho thương mại xuyên biên giới

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp thứ 4, đã hướng đến đổi mới tư duy quản lý doanh nghiệp chủ yếu dựa trên phân luồng hàng hóa sang quản lý theo mức độ tuân thủ pháp luật bằng dữ liệu với hệ thống tích hợp AI tự động ra quyết định.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp báo cáo tình hình tổng rà soát. (Ảnh: H.T)

Hơn 43.000 văn bản quy phạm pháp luật đã được rà soát

Tính đến ngày 30/7, các bộ, cơ quan, địa phương đã tổng rà soát sơ bộ hơn 43.000 văn bản quy phạm pháp luật, xác định nội dung cần sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục nhận diện, xử lý những “điểm nghẽn” của hệ thống pháp luật, phục vụ yêu cầu hoàn thiện thể chế trong giai đoạn mới.

Bị can Nguyễn Ngọc Thủy và Đặng Văn Hiển. (Nguồn: Bộ Công an)

Trả lại hồ sơ để điều tra bổ sung vụ Shark Thủy

Vụ án "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", "Đưa hối lộ", "Nhận hối lộ" xảy ra tại Công ty cổ phần Tập đoàn Giáo dục Egroup và các doanh nghiệp liên quan đã bị trả lại để điều tra bổ sung sau hơn nửa năm Viện Kiểm sát nhân dân tối cao ban hành cáo trạng truy tố.

Phương tiện tàu cá khai thác thủy, hải sản ven bờ của ngư dân xã Mỹ Long, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp

Thời gian qua, tỉnh Vĩnh Long đẩy mạnh tuyên truyền, vận động ngư dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tăng cường tuần tra, giám sát, xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp, cùng cả nước sớm gỡ thẻ vàng của Ủy ban châu Âu.

Cơ quan chức năng kiểm tra tại kho hàng Công ty MediPhar. (Ảnh: Bộ Công an)

Nhiều lỗ hổng về thể chế, công tác quản lý thực phẩm chức năng

Không chỉ tuyên phạt các mức án nghiêm khắc với 14 bị cáo trong đường dây sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả quy mô cực lớn, mới đây, Hội đồng xét xử sơ thẩm Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội còn nhận thấy còn nhiều lỗ hổng về thể chế, quản lý hàng hóa, sản phẩm là thực phẩm chức năng; kế toán tài chính doanh nghiệp,…

Công an Đà Nẵng ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với 2 đối tượng Nguyễn Tiến Trãi, Nguyễn Anh Tuấn. (Ảnh: Công an cung cấp)

Đà Nẵng khởi tố, bắt tạm giam 2 đối tượng trong đường dây mua bán trái phép hóa đơn hơn 2.000 tỷ đồng

Ngày 1/8, Công an thành phố Đà Nẵng cho biết, đơn vị này đã ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam đối với 2 đối tượng Nguyễn Tiến Trãi (sinh năm 1983; trú tại Thành phố Hồ Chí Minh) và Nguyễn Anh Tuấn (sinh năm 1968; trú phường An Khê) về tội “In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn”.

[Video] Tuyên án cựu Chủ tịch Công ty MediUSA hơn 16 năm tù

[Video] Tuyên án cựu Chủ tịch Công ty MediUSA hơn 16 năm tù

Chiều 31/7, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã tuyên án phạt 14 bị cáo trong vụ án “Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; Đưa hối lộ; Nhận hối lộ; Cố ý làm lộ bí mật công tác” xảy ra tại Công ty cổ phần Dược phẩm liên doanh MediPhar.