Thời gian gần đây, các đối tượng đã dùng thủ đoạn giả mạo người bán, sàn thương mại điện tử và đơn vị vận chuyển đang nhắm đến những người vừa hoàn tất giao dịch mua sắm trực tuyến.
Đây là kịch bản lừa đảo mới, lợi dụng dữ liệu đơn hàng để tạo lòng tin, sau đó dẫn dụ nạn nhân truy cập website giả mạo hoặc chuyển tiền.
Sau khi đơn hàng được giao thành công, người mua bất ngờ nhận cuộc gọi thông báo sản phẩm thuộc diện phải thu hồi và được đề nghị cung cấp thông tin để hoàn tiền.
Đối tượng thường tự xưng là đại diện thương hiệu hoặc nhân viên các đơn vị vận chuyển như GHN, GHTK, Viettel Post...,
Đáng chú ý, kẻ gian có thể đọc chính xác thông tin đơn hàng, bao gồm tên sản phẩm, thời điểm giao nhận hoặc thông tin người mua. Những dữ liệu này được sử dụng để tạo cảm giác cuộc gọi xuất phát từ đơn vị bán hàng hoặc vận chuyển thực sự.
Sau khi tạo được lòng tin, đối tượng đề nghị người mua cung cấp số tài khoản ngân hàng để hoàn tiền. Tiếp đó, với lý do cần xác minh lệnh hoàn tiền hoặc tạo mã thu hồi hàng, nạn nhân được yêu cầu chuyển sang liên lạc qua Facebook, Zalo, Telegram hoặc các kênh bên ngoài ứng dụng.
Tại đây, kẻ gian gửi đường link giả mạo, mã QR hoặc hướng dẫn thực hiện các thao tác “xác nhận nhận tiền”. Một số trường hợp bị yêu cầu nhập mã OTP, mật khẩu ngân hàng hoặc chuyển khoản trước một khoản phí với cam kết sẽ hoàn lại sau.
Điểm đáng chú ý của thủ đoạn này là đối tượng không tiếp cận nạn nhân một cách ngẫu nhiên mà khai thác thông tin liên quan đến giao dịch đã phát sinh. Khi người mua vừa nhận hàng, cuộc gọi thông báo thu hồi dễ được xem là hoạt động hậu mãi thông thường.
Tuy nhiên, việc đối tượng biết chính xác thông tin đơn hàng không đồng nghĩa với việc cuộc gọi là hợp pháp. Thông tin giao dịch có thể bị thu thập từ nhiều nguồn, trong đó có dữ liệu được chia sẻ, trao đổi trái phép hoặc bị lộ trong quá trình mua sắm trực tuyến.
Khi đã chuyển nạn nhân sang kênh liên lạc khác, kẻ gian tiếp tục sử dụng các lý do như xác minh tài khoản, kích hoạt lệnh hoàn tiền hoặc thanh toán phí thu hồi để tạo ra giao dịch giả. Mục tiêu cuối cùng có thể là thu thập thông tin đăng nhập ngân hàng, mã xác thực hoặc trực tiếp chiếm đoạt tiền.
Để hạn chế nguy cơ bị lừa đảo, cơ quan chức năng khuyến cáo người mua cần kiểm tra trực tiếp thông tin đơn hàng trên ứng dụng thương mại điện tử đã sử dụng. Với các đơn hàng trên Shopee, quy trình trả hàng, hoàn tiền được thực hiện tại mục Đơn mua theo chính sách của sàn.
Trường hợp có yêu cầu thu hồi sản phẩm, người mua cần đối chiếu thông tin trên ứng dụng trước khi thực hiện. Không nên tự mang hàng đi gửi, chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng theo hướng dẫn từ cuộc gọi, tin nhắn không xác thực.
Các yêu cầu truy cập đường link lạ, quét mã QR, nhập OTP, mật khẩu ngân hàng hoặc nộp phí để nhận hoàn tiền đều cần được xem là dấu hiệu bất thường.
Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển, dữ liệu đơn hàng không chỉ có giá trị đối với hoạt động bán hàng mà còn có thể bị lợi dụng để xây dựng các kịch bản lừa đảo có tính cá nhân hóa cao. Người tiêu dùng cần hình thành thói quen kiểm tra thông tin trên kênh chính thức, thay vì tin tưởng tuyệt đối vào những cuộc gọi có vẻ nắm rõ lịch sử mua sắm của mình.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, người mua nên ngắt liên lạc, không tiếp tục thực hiện giao dịch và sử dụng kênh hỗ trợ chính thức của sàn để xác minh. Nếu đã cung cấp thông tin ngân hàng hoặc chuyển tiền, cần liên hệ ngay ngân hàng để được hỗ trợ xử lý, đồng thời lưu giữ các bằng chứng liên quan và trình báo cơ quan công an khi cần thiết.
