Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam đoạn qua địa bàn tỉnh Nghệ An cần giải phóng mặt bằng khoảng 519,2ha, chi phí dự kiến khoảng 6.397 tỷ đồng.
Trong số 2.150 hộ dân bị ảnh hưởng, có 1.942 hộ cần tái định cư, với khoảng 30 khu tái định cư, tổng diện tích hơn 100ha, tổng kinh phí tái định cư 1.450 tỷ đồng.
Theo báo cáo của các địa phương, đến nay, 16/18 xã, phường (có 2 xã, phường có dự án đi qua nhưng không phải bố trí khu tái định cư) đã được chấp thuận chủ trương khảo sát lựa chọn địa điểm tái định cư.
Cả 16 xã, phường phải bố trí khu tái định cư đều đã phê duyệt xong nhiệm vụ quy hoạch chi tiết khu tái định cư; 10 xã, phường đã duyệt Quy hoạch chi tiết khu tái định cư.
Riêng các xã: Tân Châu, Thần Lĩnh mới duyệt được 1 vị trí. Các xã: Hùng Châu, Minh Châu, Thần Lĩnh và Yên Trung, đơn vị tư vấn đang lập quy hoạch chi tiết.
Về công tác chuẩn bị đầu tư (khảo sát, lập báo cáo kinh tế-kỹ thuật, hoặc báo cáo nghiên cứu khả thi), phường Hoàng Mai đã trình thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đầu tư xây dựng khu tái định cư. Các xã: Quỳnh Lưu, Tân Châu (có 1 vị trí tái định cư) đã lựa chọn đơn vị lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đầu tư xây dựng khu tái định cư.
Xã Quỳnh Văn và xã Quỳnh Sơn đã phê duyệt đề cương nhiệm vụ và dự toán báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng khu tái định cư, đang trình phê duyệt lựa chọn nhà thầu tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Các xã: An Châu, Hưng Nguyên Nam, Hưng Nguyên đang trình thẩm định đề cương nhiệm vụ và dự toán lập báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng khu tái định cư.
Về công tác trích lục, trích đo, xã Tân Châu đã phê duyệt trích đo phục vụ giải phóng mặt bằng khu tái định cư. Phường Hoàng Mai và xã Quỳnh Lưu đang trình Sở Nông nghiệp và Môi trường thẩm định, phê duyệt trích đo. Các xã: Thần Lĩnh, Hưng Nguyên Nam, Lam Thành đã phê duyệt phương án thiết kế kỹ thuật-dự toán trích đo và đã lựa chọn đơn vị thực hiện trích đo.
Tại cuộc họp mới đây do Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An tổ chức, một số phường, xã kiến nghị Bộ Xây dựng, Ban quản lý dự án đường sắt xem xét nghiên cứu điều chỉnh hướng tuyến một số vị trí. Chủ đầu tư dự án chưa hoàn thành việc cắm mốc tại thực địa, dẫn đến khó xác định chính xác số hộ, công trình ảnh hưởng. Ngoài ra, mức giá đất nông nghiệp thấp gây khó khăn cho công tác bồi thường giải phóng mặt bằng...
Sau khi nghe báo cáo từ các địa phương, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền đã giao nhiệm vụ cho các sở, ngành. Cụ thể, Sở Công thương hướng dẫn, giải quyết kịp thời đề xuất của các địa phương về thủ tục đấu nối điện để cấp điện cho các khu tái định cư; đồng thời phối hợp Ủy ban nhân dân cấp xã để di dời hệ thống điện (nếu có) tại vị trí cần xây dựng khu tái định cư bảo đảm có mặt bằng để khởi công xây dựng khu tái định cư bảo đảm tiến độ.
Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành để tham mưu, hướng dẫn cho các địa phương xử lý các khó khăn, vướng mắc bảo đảm theo quy định.
Sở Tài chính tham mưu, hướng dẫn các địa phương tiếp nhận kinh phí giải phóng mặt bằng kịp thời từ nguồn vốn Trung ương.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền yêu cầu các địa phương hoàn thiện hồ sơ, trình thẩm định, phê duyệt các dự án khu tái định cư hoàn thành trong tháng 12/2025. Triển khai và hoàn thành các công việc để giải phóng mặt bằng vị trí xây dựng khu tái định cư (phê duyệt trích đo, họp lấy ý kiến người dân về công tác giải phóng mặt bằng; kiểm đếm, xác nhận nguồn gốc đất; thông báo thu hồi đất; lập phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng) trong tháng 12/2025.
Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam là công trình quan trọng quốc gia, được Trung ương, Quốc hội, Chính phủ đặc biệt quan tâm chỉ đạo. Đây được xác định là cơ hội tái cấu trúc không gian, tạo sức bật cho đô thị, công nghiệp, logistics của tỉnh Nghệ An.
