Ngành vận tải biển thế giới gặp nhiều trở ngại với mục tiêu khí hậu

Là lĩnh vực chịu sức ép từ các nhà bảo vệ môi trường và các nhà đầu tư phải hành động mạnh hơn để chống biến đổi khí hậu, ngành vận tải biển đang đối mặt thách thức lớn để không “chậm chân” trong cuộc đua giảm phát thải hiện nay.

Ảnh minh họa. (Nguồn: UN)
Ảnh minh họa. (Nguồn: UN)

Tuy nhiên, “Khung phát thải ròng bằng 0” được đưa ra nhằm giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính từ ngành vận tải biển lại vấp phải trở ngại lớn khi bị Mỹ phản đối.

Vận chuyển khoảng 80% khối lượng hàng hóa thương mại toàn cầu và chiếm gần 3% lượng khí thải CO2 của thế giới, ngành vận tải biển là “tác nhân” gây biến đổi khí hậu và để lại nhiều hệ lụy đối với hệ sinh thái, như ô nhiễm nước, tiếng ồn và rác thải đại dương.

Bên cạnh vấn đề khí thải, các vụ tràn dầu liên tục xảy ra ở những khu vực có mật độ tàu thuyền dày đặc, như Biển Bắc và Địa Trung Hải, gây nguy hại đến sinh vật biển và chuỗi thức ăn đại dương.

Rác thải nhựa và nước thải từ tàu cũng gây lo ngại, mặc dù lượng rác thải từ ngành đánh bắt cá và vận tải biển đã giảm 50% trong 10 năm qua, công tác giám sát và kiểm soát vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Ngành vận tải biển đứng trước áp lực phải đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi sang sử dụng nhiên liệu sạch, cùng với các giải pháp vận chuyển và cảng biển bền vững, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường biển.

Tuy nhiên, thực tế, tốc độ chuyển đổi xanh của ngành này vẫn còn rất chậm, hiện chỉ có hơn 3% tổng trọng tải tàu trên thế giới sử dụng nhiên liệu thay thế hoặc pin.

Một trong những rào cản lớn cho tiến trình chuyển đổi là nguồn cung nhiên liệu sinh học còn hạn chế, do cạnh tranh từ nhiều ngành công nghiệp khác, như hàng không và sản xuất năng lượng tái tạo.

Giảm phát thải carbon và công nghệ lưu trữ carbon đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của các ngành công nghiệp, trong đó có ngành vận tải biển.

Khi các quy định về môi trường ngày càng nghiêm ngặt, các ngành công nghiệp và vận tải đẩy mạnh áp dụng công nghệ giảm phát thải, tạo động lực tăng trưởng mạnh cho thị trường carbon toàn cầu trong tương lai.

Tháng 7/2023, các quốc gia thành viên Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã nhất trí “cam kết Net Zero”, đưa lượng phát thải ròng từ vận tải biển về mức 0 vào khoảng năm 2050, với các mục tiêu giảm phát thải trung gian cho các năm 2030 và 2040.

Các phương án được đề xuất gồm sử dụng nguồn thu để thúc đẩy việc áp dụng nhiên liệu và công nghệ phát thải ròng bằng 0 tiên tiến, hoặc hỗ trợ nỗ lực giảm carbon của ngành vận tải biển ở các nước đang phát triển...

“Khung phát thải ròng bằng 0” của IMO được đưa vào Chương 5 mới của Phụ lục VI thuộc Công ước quốc tế về ngăn ngừa ô nhiễm từ tàu biển (MARPOL).

Là một trong 176 nước thành viên của IMO, song Mỹ đã rút khỏi các cuộc đàm phán về “Khung phát thải ròng bằng 0” vào tháng 4 vừa qua, đồng thời kêu gọi các nước thành viên của IMO cân nhắc rút lại sự ủng hộ đối với đề xuất.

Chính quyền của Tổng thống Donald Trump kiên quyết bác bỏ đề xuất mới của IMO, đồng thời không chấp nhận bất kỳ hành động nào làm tăng chi phí cho người dân, nhà cung cấp năng lượng, công ty vận tải biển và khách hàng của họ. Mỹ tuyên bố sẽ hối thúc các thành viên khác trong IMO phản đối đề xuất này và sẽ thực hiện biện pháp đáp trả đối với những thành viên ủng hộ đề xuất.

Theo kế hoạch, IMO sẽ bỏ phiếu về đề xuất “Khung phát thải ròng bằng 0” vào tháng 10 tới. Để được thông qua, đề xuất này cần nhận được sự ủng hộ của hai phần ba trong số 108 quốc gia tham gia. Tuy nhiên, trước sự phản đối của Mỹ, đề xuất đưa phát thải ròng về mức 0 trong lĩnh vực vận tải biển toàn cầu gặp trở ngại lớn. Con đường thực hiện “cách mạng xanh” nhằm mở ra một kỷ nguyên mới cho vận tải biển trung hòa carbon, đóng góp cho nỗ lực thực hiện các mục tiêu đầy tham vọng về khí hậu toàn cầu, vẫn còn nhiều chông gai.

Có thể bạn quan tâm

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc gặp ở Nhà Trắng, Washington, DC, ngày 13/2/2025. (Ảnh: XINHUA)

Phép thử từ thỏa thuận thương mại Ấn Độ-Mỹ

Thỏa thuận thương mại mới đạt được giữa Ấn Độ và Mỹ thoạt nhìn là một thỏa thuận “đôi bên cùng thắng”, giúp thúc đẩy quan hệ thương mại song phương. Thế nhưng, phía sau đó là những câu hỏi còn bỏ ngỏ, nhất là về mức độ cắt giảm nhập khẩu dầu từ Nga mà New Delhi sẽ thực hiện. 

Lực lượng an ninh Somalia được triển khai tại Thủ đô Mogadishu. Ảnh (tư liệu): THX/TTXVN

Điểm nóng trên “bản đồ an ninh” của Mỹ

Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Phi của Mỹ (AFRICOM), Tướng Michael Anderson lên tiếng cảnh báo về nguy cơ gia tăng các mối đe dọa từ hai nhóm khủng bố là tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) và Al-Qaeda, đặc biệt tại khu vực Sahel và Tây Phi.

Người dân mua sắm tại siêu thị ở Vienna, Áo. Ảnh: THX/TTXVN

Kinh tế châu Âu phục hồi ấn tượng

Kinh tế Khu vực đồng euro (Eurozone) ghi nhận dấu hiệu phục hồi ấn tượng khi tăng trưởng vượt các dự báo. Với mức 1,5% trong năm 2025, đây là năm tăng trưởng thứ hai liên tiếp của Eurozone, bất chấp một năm đầy biến động với những thách thức từ tranh chấp thương mại và căng thẳng địa chính trị toàn cầu.

Trí tuệ nhân tạo (AI) là một ngành khoa học máy tính đề cập đến quá trình tái tạo trí thông minh của con người trong máy móc.

“Kẻ bên lề” len vào trật tự toàn cầu

Thật khó để tiếp tục nói về trí tuệ nhân tạo (AI) như một “xu hướng công nghệ”, khi “dạng quyền lực mới” này đã len sâu vào các cấu trúc kinh tế, xã hội và chính trị toàn cầu. Song, những lo ngại về rủi ro, bất bình đẳng và quyền kiểm soát AI vẫn hiện hữu thường trực trong trật tự thế giới.

Quang cảnh Thủ đô Caracas, Venezuela. (Ảnh: Xinhua)

Vẹn cả đôi đường

Mỹ vừa quyết định nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với ngành dầu mỏ Venezuela, đồng thời xúc tiến mở lại Đại sứ quán tại Caracas. Tín hiệu tích cực từ phía Washington được đánh giá là sẽ giúp ngành dầu mỏ nói riêng và nền kinh tế Venezuela nói chung vượt giai đoạn đầy khó khăn hiện nay.

Bà Sanae Takaichi phát biểu trong cuộc bỏ phiếu bầu Chủ tịch đảng LDP cầm quyền Nhật Bản, tại Tokyo, ngày 4/10/2025. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Bầu cử Hạ viện tại Nhật Bản: “Phép thử” cho sự quyết liệt

Các đảng phái chính trị ở Nhật Bản đã chính thức bước vào chiến dịch vận động tranh cử cho cuộc bầu cử Hạ viện dự kiến diễn ra ngày 8/2 tới. Đây là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ khi đảng Dân chủ Tự do (LDP) chấm dứt liên minh kéo dài 26 năm với đảng Công Minh và thành lập liên minh cầm quyền mới với đảng Đổi mới Nhật Bản (JIP).

Lực lượng an ninh Syria tiến vào thành phố Sweida ở miền nam nước này. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lộ trình cam go hướng tới hòa bình, an ninh và ổn định ở Syria

Trong những ngày qua, quân đội Syria mở hai hành lang nhân đạo, một dẫn vào Kobane và một tại tỉnh Hasakeh lân cận, nhằm tạo điều kiện đón hàng viện trợ. Giới quan sát đánh giá cao khi quyết định nêu trên đã giúp người dân nơi đây, chủ yếu là người Kurd, sống sót qua mùa đông lạnh giá.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu. 

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.