Giải pháp mới trong xử lý nước sạch
Từ thực tiễn nghiên cứu và ứng dụng, GS, TS Nguyễn Việt Anh, Viện Khoa học và Kỹ thuật Môi trường (Trường đại học Xây dựng Hà Nội) đã đưa ra ba nhóm giải pháp nổi bật: Ứng dụng ozone trong xử lý nước, sử dụng bọt khí mịn và siêu mịn để kiểm soát ô nhiễm, cùng với chuyển đổi số trong quản lý và vận hành hệ thống cấp nước.
Theo GS, TS Nguyễn Việt Anh, ozone là chất oxy hóa với tiêu chuẩn rất cao (2,07V), có khả năng loại bỏ nhiều hợp chất hữu cơ, vô cơ và vi sinh vật gây bệnh chỉ trong thời gian tiếp xúc ngắn. Đặc biệt, khi kết hợp với hydrogen peroxide (H₂O₂), hiệu quả oxy hóa càng được nâng cao, có thể xử lý các hợp chất hữu cơ khó phân hủy, thuốc trừ sâu hay hợp chất gây mùi, mầu.
Một giải pháp khác được GS, TS Nguyễn Việt Anh nhấn mạnh là sử dụng bọt khí mịn (microbubble) và siêu mịn (nanobubble) trong xử lý nước và kiểm soát ô nhiễm hồ. Các bọt khí này khi đưa vào nước sẽ kéo theo các hạt ô nhiễm, tảo và chất hữu cơ nổi lên bề mặt để loại bỏ. Đồng thời, chúng giúp tăng lượng oxy hòa tan, cải thiện chất lượng nước và duy trì cân bằng sinh thái.
“Công nghệ bọt khí do IESE nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả không chỉ trong xử lý nước cấp, nước thải và bùn cặn, mà còn mở rộng ứng dụng trong nuôi trồng thủy sản, nông nghiệp công nghệ cao và y tế. Đây được coi là một hướng tiếp cận mang tính cách mạng trong quản lý chất lượng nước đô thị và nông thôn”, GS, TS Nguyễn Việt Anh khẳng định.
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, GS, TS Việt Anh cho rằng, chuyển đổi số đóng vai trò không thể thiếu trong quản lý và vận hành hệ thống cấp nước. Ứng dụng công nghệ số như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data) và bản sao số (digital twin) giúp giám sát, dự báo và tối ưu vận hành mạng lưới cấp nước. Đây là hướng đi tất yếu để các doanh nghiệp cấp nước tại Việt Nam nâng cao hiệu quả quản trị, đáp ứng yêu cầu an toàn, minh bạch và bền vững trong kỷ nguyên công nghiệp 4.0.
Nguồn nước mát lành cho người dân
Dưới góc nhìn của một chuyên gia trong lĩnh vực nước sạch, Tổng Thư ký Hiệp hội Nước Hungary Balint Horvath đã chia sẻ góc nhìn toàn diện về thách thức ô nhiễm asen trong nước ngầm. Theo nghiên cứu, asen có ảnh hưởng đến hơn 2,5 tỷ người trên toàn cầu, đặc biệt tại các quốc gia như Pakistan, Ấn Độ và cả Việt Nam. Với giới hạn cho phép của Tổ chức Y tế Thế giới là 10µg/l, nhiều khu vực đang phải đối mặt với nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng như ung thư, bệnh tim và rối loạn da do sử dụng nguồn nước nhiễm asen.
Trước thực trạng đó, Hiệp hội Nước Hungary (HWP) đã phát triển và triển khai công nghệ vật liệu hấp phụ có khả năng hoàn nguyên - một bước tiến vượt trội trong xử lý nước uống. Theo ông Balint Horvath, các hệ thống như PurAID và PuraWELL đã được triển khai tại nhiều quốc gia như Romania, Ấn Độ... với công suất xử lý từ vài nghìn đến hàng chục nghìn lít mỗi ngày. Tại Việt Nam, HWP đã hợp tác với Hội Cấp Thoát nước Việt Nam (VWSA) để triển khai các dự án thí điểm tại Quảng Bình trước kia (nay là Quảng Trị), đồng thời tổ chức hội thảo chuyên môn tại Hà Nội nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao nhận thức trong cộng đồng.
Tại Đồng bằng sông Cửu Long, ông Lều Mạnh Huy, Tổng Giám đốc Công ty DNP đang đưa ra giải pháp khai thác, truyền dẫn nguồn nước thô vùng bắc sông Tiền. Theo đó, công trình khai thác nước đặt tại khu vực thượng nguồn sông Tiền, chia thành nhiều giai đoạn tùy theo diễn biến của xâm nhập mặn. Các tuyến ống truyền tải chính bằng đường ống kín và các trạm bơm tăng áp bám theo hành lang các trục đường cao tốc, vận chuyển nước thô đến các khu vực ven biển.
Theo ông Lều Mạnh Huy, giải pháp này khai thác nguồn nước thô từ thượng nguồn, vận chuyển bằng hệ thống đường ống kín đến các nhà máy xử lý nước sạch phía hạ nguồn. Điểm lấy nước thô phù hợp với tình hình xâm nhập mặn hiện nay và có tính an toàn cao khi kết hợp với hệ thống các hồ trữ nước ngọt tại các địa phương. Khi xảy ra tình huống cực đoan, ranh mặn tiếp tục lấn sâu, dịch chuyển vị trí lấy nước thô. Tuyến ống truyền tải chính dọc theo hành lang các tuyến đường cao tốc đang hình thành, thuận lợi trong công tác giải phóng mặt bằng và thi công lắp đặt, tiết kiệm chi phí đầu tư. Đây được xem là một dự án trọng điểm, hứa hẹn giải quyết bài toán sinh kế bền vững cho hàng triệu người dân miền Tây.
Sự xuất hiện của công nghệ mới đã mở ra cơ hội lớn cho ngành nước, đặc biệt là cơ hội được tiếp cận nước sạch cho người dân nơi vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo.
