Theo Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp, năm 2021 có 9.938/10.599 đơn vị cấp xã được công nhận đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, đạt 93.8%; năm 2024, có 9.506/9.807 đơn vị cấp xã đạt chuẩn đạt tỷ lệ 96.9%.
Còn theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến tháng 7/2025, cả nước có 6.084/7.669 xã (79,3%) đạt chuẩn nông thôn mới (tăng 10,6% so với cuối năm 2021 và cơ bản hoàn thành mục tiêu cả giai đoạn 2021-2025 được giao là 80%); có 2.567 xã (42,2%) đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao (tăng 2.064 xã so với cuối năm 2021, vượt mục tiêu cả giai đoạn 2021-2025 được giao là 40%) và 743 xã (12,2%) đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu (tăng 700 xã so với cuối năm 2021, vượt mục tiêu cả giai đoạn 2021-2025 được giao là 10%).
Việc thực hiện các tiêu chí tiếp cận pháp luật trên toàn quốc cũng đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận khi chính quyền cấp xã quan tâm thực hiện thông qua các cuộc thi tìm hiểu pháp luật, câu lạc bộ “Thanh niên với pháp luật”; câu lạc bộ “Nông dân với pháp luật”; mô hình “Nông dân với pháp luật”; mô hình “Tổ liên gia An toàn PCCC”; câu lạc bộ “Phòng chống bạo lực gia đình”; mô hình “Pháp luật với học đường”; Mô hình tổ tư vấn pháp luật;....
Đối với công tác hòa giải cơ sở, hiện cả nước có khoảng 87.402 tổ hòa giải, với 549.447 hòa giải viên. Tỷ lệ hoà giải cũng đạt tỷ lệ thành công cao. Năm 2021, các tổ hòa giải khoảng 110.396 vụ việc, trong đó hòa giải thành 88.922 vụ việc, đạt tỷ lệ 80.5%; tỷ lệ này năm 2024 là 82.277 vụ việc, đạt tỷ lệ 86%.
Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cho rằng, các cơ quan, đơn vị, địa phương đã quan tâm, tích cực thực hiện và tổ chức thi hành Hiến pháp, pháp luật hướng tới xây dựng môi trường pháp lý lành mạnh cho người dân tại cơ sở.
Kết quả này góp phần nâng cao hiệu quả xây dựng nông thôn mới, các lĩnh vực và nhiệm vụ được gắn với các tiêu chí từng bước tăng cường, thúc đẩy trách nhiệm của chính quyền địa phương cơ sở trong bảo đảm, thực hiện các quyền con người, quyền công dân, ý thức chấp hành pháp luật của người dân.
Tuy nhiên, Bộ Tư pháp cũng đánh giá, việc tổ chức thực hiện các công tác tiếp cận pháp luật tại các địa phương còn gặp nhiều khó khăn. Trong đó, một số địa phương chưa chú trọng giải pháp khắc phục, thúc đẩy các tiêu chí đạt chuẩn nên chưa đáp ứng yêu cầu và mục tiêu đề ra.
Đội ngũ nhân lực phụ trách cấp xã còn hạn chế về chuyên môn nghiệp vụ nên công tác tham mưu còn lúng túng nên hiệu quả thực hiện công tác này trong thực tiễn. Việc đánh giá tiêu chí tiếp cận pháp luật mang tính hình thức, không thực chất.
Tại tọa đàm, các đại biểu cũng đã góp ý về dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định về Bộ Tiêu chí quốc gia nông thôn mới các cấp giai đoạn 2026-2030 (thay thế cho Quyết định số: 25/2021/QĐ-TTg, ngày 22/7/2021 về xã, phường, thị trấn đạt chuẩn tiếp cận pháp luật do Bộ Nông nghiệp và Môi trường soạn thảo.
Trong đó, nhiều ý kiến cho rằng, các chỉ tiêu đặt ra thực hiện 100% là quá cao, một số tiêu chí cần giảm xuống để tạo điều kiện tiếp cận nhanh hơn đối với cơ sở cũng như người dân.
Thời gian tiếp cận đánh giá, góp ý của ngành tư pháp các địa phương cần được kéo dài hơn trong bối cảnh các đơn vị hành chính cấp xã vừa sáp nhập để các địa phương góp ý đúng với thực tiễn tình hình tại địa phương, đặc biệt là các vấn đề áp dụng pháp luật đối với người dân.
Đại diện Bộ Tư pháp cho rằng, việc đánh giá, góp ý hoàn thiện dự thảo nhằm nâng cao hiệu quả công tác phổ biến pháp luật đến cấp cơ sở, từ đó nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người dân để xây dựng đời sống phong phú, chất lượng cuộc sống ngày càng tốt hơn.
Một số tiêu chí trong dự thảo có tính kế thừa và đổi mới, cập nhật hơn so với Quyết định số 25 để phù hợp với thực tiễn và tiếp cận hiệu quả, thực chất hơn. Các địa phương cần chuẩn bị tâm thế để thực hiện hiệu quả, đồng thời kiến nghị, đề xuất những bất cập khó khăn, trong quá trình thực hiện.
