Nâng cao chất lượng thị trường lao động

Báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) về tình hình dân số, lao động, việc làm quý IV và năm 2025 cho thấy, Việt Nam tiếp tục sở hữu lực lượng lao động đông đảo, song hiệu quả khai thác nguồn lực này còn hạn chế.

Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội kiểm tra tay nghề của người lao động trước khi sang làm việc tại Nhật Bản. (Ảnh: MINH THẮNG)
Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội kiểm tra tay nghề của người lao động trước khi sang làm việc tại Nhật Bản. (Ảnh: MINH THẮNG)

Năm 2025, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên là 53,5 triệu người, tăng 589,5 nghìn người so với năm trước. Tuy nhiên, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động là 68,6%, giảm 0,2 điểm phần trăm so với năm trước, cho thấy mức độ huy động nguồn nhân lực trong xã hội chưa tương xứng với tiềm năng...

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực trẻ, không chỉ là yêu cầu trước mắt mà là điều kiện sống còn để thị trường lao động Việt Nam chuyển từ “đông” mà chưa “tinh” sang “đông” và “mạnh” trong bối cảnh kinh tế mới. Đáng chú ý, chất lượng nguồn nhân lực vẫn là “điểm nghẽn” lớn của thị trường lao động.

Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ năm 2025 chỉ đạt 29,2%, đồng nghĩa với việc nhiều lao động chưa được đào tạo chính quy, thiếu kỹ năng, trình độ chuyên môn cần thiết để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nền kinh tế.

Trong khi đó, cơ cấu lao động tiếp tục chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông, lâm nghiệp và thủy sản, tăng tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ - những khu vực đòi hỏi nguồn nhân lực có kỹ năng và tay nghề cao hơn.

image-5.jpg
Ðào tạo lao động tay nghề cao ngày càng được xã hội quan tâm.

Một hạn chế khác là tỷ lệ lao động có việc làm phi chính thức còn ở mức cao. Năm 2025, lao động phi chính thức chiếm 63,1% tổng số lao động có việc làm; trong đó, khu vực nông thôn chiếm tới 73,3%.

Việc làm phi chính thức thường thiếu ổn định, thu nhập thấp, ít được bảo đảm về an sinh xã hội, qua đó làm giảm chất lượng chung của thị trường lao động và hạn chế khả năng nâng cao năng suất lao động quốc gia.

Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động năm 2025 ở mức 2,22%, phản ánh khả năng hấp thụ lao động tương đối tốt của nền kinh tế. Nhưng nếu xem xét toàn diện, thị trường lao động vẫn tồn tại tình trạng thiếu việc làm và sử dụng chưa hiệu quả nguồn nhân lực.

Tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động là 1,65%, tập trung chủ yếu ở khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản. Bên cạnh đó, tỷ lệ lao động không sử dụng hết tiềm năng đạt 3,9%, cho thấy một bộ phận người lao động có nhu cầu làm việc nhưng chưa được đáp ứng đầy đủ về thời gian và cơ hội việc làm.

Thực trạng này cho thấy, thị trường lao động Việt Nam hiện nay không chỉ đối mặt với yêu cầu tạo thêm việc làm, mà quan trọng hơn là tạo ra việc làm bền vững, có năng suất và thu nhập ổn định, phù hợp với năng lực của người lao động. Trong bức tranh chung đó, thanh niên là nhóm chịu nhiều rủi ro nhất.

Năm 2025, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên (15-24 tuổi) là 8,64%, cao gấp gần bốn lần mức thất nghiệp chung. Ở khu vực thành thị, tỷ lệ này lên tới hơn 11%. Điều đó phản ánh rõ nét sự lệch pha giữa đào tạo và nhu cầu của thị trường lao động: một bộ phận thanh niên được đào tạo nhưng thiếu kỹ năng phù hợp, trong khi thị trường lại thiếu lao động có tay nghề, kỹ năng thực hành và khả năng thích ứng.

Nếu không được đào tạo đúng và kịp thời, nhóm đối tượng này không chỉ đối mặt với thất nghiệp trước mắt mà còn có nguy cơ trở thành lực lượng lao động bị “mắc kẹt” trong các công việc bấp bênh, phi chính thức trong dài hạn, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.

Trước những hạn chế nêu trên, việc nâng cao chất lượng thị trường lao động cần được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội. Trước hết, cần đẩy mạnh đào tạo nghề, đào tạo kỹ năng và đào tạo lại cho người lao động, đặc biệt là thanh niên và lao động khu vực phi chính thức, nhằm nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ.

Yêu cầu đặt ra là cần tăng cường gắn kết giữa hệ thống đào tạo với nhu cầu của thị trường lao động, bảo đảm đào tạo gắn với sử dụng lao động, giảm tình trạng lệch pha giữa cung và cầu lao động.

Đối với thanh niên, việc hỗ trợ chuyển tiếp từ học tập sang việc làm, rút ngắn thời gian tìm việc sau đào tạo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Nội dung cần quan tâm nữa là từng bước thu hẹp khu vực lao động phi chính thức thông qua mở rộng việc tham gia bảo hiểm xã hội, nâng cao chất lượng việc làm và phát triển các mô hình việc làm bền vững, nhất là ở khu vực nông thôn.

Có thể bạn quan tâm

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, Cục Khí tượng thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chia sẻ về hiện tượng thời tiết cực đoan.

Mưa đá xuất hiện trên diện rộng ở miền bắc là hiện tượng hiếm gặp

Những ngày đầu tháng 5, hàng loạt địa phương ở khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ liên tiếp ghi nhận dông, lốc, sét, mưa đá với cường độ mạnh, gây thiệt hại về nhà cửa, hoa màu và tài sản của người dân. Đáng chú ý, mưa đá không chỉ xuất hiện ở khu vực miền núi mà còn lan rộng xuống trung du, đồng bằng, thậm chí cả Thủ đô Hà Nội.

Dông lốc khiến 15 cột điện trên địa bàn xã Quỳ Hợp bị gãy đổ. (Ảnh: Trung tâm cung ứng dịch vụ công xã Quỳ Hợp)

Nghệ An khẩn trương khắc phục sự cố mất điện do dông lốc

Từ tối 3/5 đến rạng sáng 4/5, trên địa bàn tỉnh Nghệ An xảy ra hiện tượng thời tiết cực đoan với mưa đá kèm theo dông lốc trên diện rộng không chỉ gây thiệt hại nặng nề về tài sản và hoa màu của người dân, mà còn khiến hệ thống lưới điện tại nhiều khu vực cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

(Ảnh minh họa)

Phạt tới 70 triệu đồng khi vi phạm quy định chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm y tế

Từ 15/5, Nghị định số 90/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế chính thức có hiệu lực, bổ sung nhiều quy định theo hướng tăng chế tài với vi phạm chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm y tế, cho mượn thẻ bảo hiểm y tế hoặc sử dụng sai quy định. Mức phạt tối đa lên tới 70 triệu đồng, kèm các biện pháp xử lý bổ sung.

[Ảnh] Tăng tốc giải phóng mặt bằng khu vực Hồng Hà phục vụ xây dựng cầu Trần Hưng Đạo

[Ảnh] Tăng tốc giải phóng mặt bằng khu vực Hồng Hà phục vụ xây dựng cầu Trần Hưng Đạo

Những ngày đầu tháng 5, công tác giải phóng mặt bằng phục vụ dự án cầu Trần Hưng Đạo tại khu vực phường Hồng Hà (Hà Nội) đang được triển khai khẩn trương, quyết liệt. Đây là một trong những khâu then chốt, có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ thi công công trình hạ tầng trọng điểm của Thủ đô.

Coastal Quảng Ngãi là dự án đô thị lớn nhất Quảng Ngãi đang được triển khai.

Nơi chuẩn sống toàn cầu được bản địa hóa tại Coastal Quảng Ngãi

Quảng Ngãi sở hữu lợi thế phát triển công nghiệp, du lịch biển cùng bề dày văn hóa và vị trí chiến lược tại khu vực Duyên hải miền trung. Sự tăng trưởng kinh tế trong thời gian qua đã thúc đẩy nhu cầu về không gian sống hiện đại, bền vững và tối ưu trải nghiệm của người dân.

Quang cảnh quảng trường chính (phường Sapa). (Ảnh: HOÀNG HIẾU/TTXVN)

Nguy cơ lệch chuẩn nhận thức và lạm dụng lao động trẻ em

Gần đây, vào các tối cuối tuần, thường xuất hiện nhiều nhóm trẻ em tụ tập nhảy múa trước du khách để nhận tiền tại khu vực sân vận động trước Nhà thờ đá Sa Pa (Lào Cai). Dù chính quyền địa phương đã đưa ra biện pháp hạn chế, song việc kiểm soát chưa thật sự chặt chẽ, trong khi quy mô có dấu hiệu lan rộng.

Tin nổi bật ngày 3/5: Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae kết thúc chuyến thăm Việt Nam; 41,6 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động

Tin nổi bật ngày 3/5: Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae kết thúc chuyến thăm Việt Nam; 41,6 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae kết thúc chuyến thăm chính thức Việt Nam; 41,6 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động trong 4 tháng đầu năm; tai nạn giao thông giảm cả ba tiêu chí so với kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm 2025... là một số tin tức đáng chú ý trong ngày 3/5.

[Ảnh] Người dân trở lại Hà Nội, giao thông thuận lợi sau kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5

[Ảnh] Người dân trở lại Hà Nội, giao thông thuận lợi sau kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5

Chiều 3/5, ngày cuối cùng của kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5, người dân từ nhiều tỉnh, thành phố bắt đầu trở lại Hà Nội để chuẩn bị cho tuần làm việc mới. Tại các tuyến cửa ngõ ra vào Thủ đô, lưu lượng phương tiện tăng dần theo khung giờ, song tình hình giao thông nhìn chung ổn định, việc di chuyển diễn ra thuận lợi.