Sau quá trình rà soát, đánh giá thực tiễn triển khai, Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 188/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm y tế.
Dự thảo Nghị định đề xuất sửa đổi, bổ sung gồm 4 Điều, trong đó Điều 1 sửa đổi, bổ sung 21 khoản thuộc 15 điều của Nghị định số 188/2025/NĐ-CP, tập trung tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong thực tế, đồng thời hướng tới đơn giản hóa thủ tục, tăng ứng dụng dữ liệu số và hoàn thiện cơ chế quản lý, sử dụng Quỹ Bảo hiểm y tế.
Các nhóm nội dung được tập trung sửa đổi, bổ sung gồm kinh phí chăm sóc sức khỏe ban đầu; mức đóng, hỗ trợ đóng và thẻ bảo hiểm y tế; hồ sơ, thủ tục ký hợp đồng khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế; đổi mới trình tự khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế; thanh toán trực tiếp chi phí khám bệnh, chữa bệnh; quản lý, sử dụng Quỹ bảo hiểm y tế; tăng cường quản lý nhà nước và giám định bảo hiểm y tế.
Kéo dài thời gian hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng bảo hiểm y tế từ 36 tháng lên 72 tháng
Đáng chú ý, một trong những điểm nổi bật là dự thảo Nghị định đề xuất kéo dài thời gian hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng bảo hiểm y tế từ 36 tháng lên 72 tháng đối với một số đối tượng.
Cụ thể, khoản 1 Điều 1 dự thảo Nghị định đề xuất sửa đổi điểm c khoản 6 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP quy định. Hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng bảo hiểm y tế đối với đối tượng quy định tại điểm g khoản 4 Điều 12 của Luật Bảo hiểm y tế. Thời gian hỗ trợ là 72 tháng kể từ thời điểm xã nơi đối tượng đang sinh sống không còn thuộc vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.
Theo quy định hiện hành, tại điểm c khoản 6 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP, nhóm đối tượng này được ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng bảo hiểm y tế trong 36 tháng kể từ thời điểm xã nơi đối tượng đang sinh sống không còn thuộc vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.
Nếu được thông qua, chính sách này sẽ kéo dài thêm thời gian hỗ trợ cho nhóm đối tượng chịu tác động khi địa bàn nơi cư trú không còn thuộc vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn, qua đó góp phần duy trì việc tham gia bảo hiểm y tế liên tục.
Cấp thẻ bảo hiểm y tế theo hướng giảm giấy tờ, tăng sử dụng dữ liệu điện tử
Một thay đổi quan trọng khác là đơn giản hóa thủ tục cấp thẻ bảo hiểm y tế. Dự thảo đề xuất đẩy mạnh khai thác, sử dụng dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành có liên quan. Những thông tin đã có và có thể khai thác trên hệ thống sẽ được ưu tiên sử dụng, qua đó giảm yêu cầu người dân cung cấp lại bản chụp giấy tờ.
Thực tế thi hành Nghị định 188/2025/NĐ-CP cũng phát sinh một số vướng mắc như xác định quyền lợi miễn cùng chi trả trong trường hợp lỗi dữ liệu; thanh toán dịch vụ kỹ thuật mới đã được phê duyệt danh mục nhưng chưa có giá; cơ chế xử lý bất đồng giữa Cơ quan bảo hiểm xã hội và cơ sở khám, chữa bệnh về chi phí tăng cao.
Dự thảo cũng đề xuất bổ sung điều kiện, nội dung chi và thanh quyết toán kinh phí khám bệnh, chữa bệnh trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Nội dung này nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc sử dụng kinh phí bảo hiểm y tế trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, gắn chính sách bảo hiểm y tế không chỉ với điều trị khi người dân mắc bệnh mà còn với mục tiêu chăm sóc và bảo vệ sức khỏe từ sớm.
Một điểm mới đáng chú ý nữa là Dự thảo đề xuất thành lập Hội đồng phản biện độc lập về chuyên môn và kinh tế phục vụ việc xây dựng danh mục thuốc, thiết bị y tế và dịch vụ kỹ thuật thuộc phạm vi được hưởng bảo hiểm y tế.
Cơ chế phản biện độc lập được kỳ vọng sẽ bổ sung căn cứ chuyên môn và kinh tế khi xem xét các danh mục thuộc phạm vi thanh toán của Quỹ bảo hiểm y tế, góp phần nâng cao tính khách quan và hiệu quả sử dụng Quỹ.
Về khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, Bộ Y tế cũng đề xuất tăng mức hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế từ ngân sách Nhà nước đối với 5 nhóm đối tượng, dự kiến thực hiện từ ngày 1/4/2027.
Trong đó, học sinh, sinh viên được đề xuất nâng mức hỗ trợ từ tối thiểu 50% mức đóng hiện nay lên tối thiểu 70%. Nếu chính sách được thông qua, phần kinh phí học sinh, sinh viên và gia đình phải tự đóng sẽ giảm tương ứng.
Dự thảo cũng đề xuất tăng hỗ trợ đối với nhiều nhóm có hoàn cảnh kinh tế khó khăn hoặc đặc thù. Cụ thể, người khuyết tật nhẹ thuộc hộ gia đình cận nghèo được đề xuất hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế. Người thuộc hộ gia đình cận nghèo được đề xuất hỗ trợ tối thiểu 80% mức đóng.
Đối với người thuộc hộ gia đình có mức sống trung bình, mức hỗ trợ được đề xuất nâng từ tối thiểu 30% hiện nay lên tối thiểu 50%. Người được nuôi dưỡng, chăm sóc trong các tổ chức, cơ sở từ thiện, tôn giáo cũng được đề xuất ngân sách Nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng bảo hiểm y tế.
Rà soát những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn
Theo Bộ Y tế, Nghị định số 188/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 của Chính phủ được ban hành để quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật bảo hiểm y tế đã được sửa đổi, bổ sung theo Luật số 51/2024/QH15, thay thế Nghị định số 146/2018/NĐ-CP, đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai đồng bộ các quy định mới về đối tượng tham gia, mức đóng, phạm vi quyền lợi, tổ chức khám bệnh, chữa bệnh, hợp đồng, thanh toán và quản lý, sử dụng Quỹ bảo hiểm y tế.
Bộ Y tế cho biết, sau hơn một năm tổ chức thi hành, chính sách bảo hiểm y tế tiếp tục đạt được kết quả tích cực. Tính đến 30/6/2026, số người tham gia bảo hiểm y tế đạt khoảng 98,68 triệu người, tỷ lệ bao phủ ước đạt khoảng 95,47% dân số; Quỹ Bảo hiểm y tế được quản lý, sử dụng an toàn, bảo đảm cân đối, có kết dư.
Tuy nhiên, quá trình tổ chức thực hiện Nghị định cũng cho thấy sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung một số quy định, xuất phát từ các lý do chủ yếu như:
Thứ nhất, việc sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và các quy định mới về phân quyền, phân cấp, phân định thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương (trong đó có Nghị định số 128/2025/NĐ-CP) đặt ra yêu cầu phải rà soát, điều chỉnh một số quy định của Nghị định số 188/2025/NĐ-CP về cơ quan có trách nhiệm chuyển kinh phí đóng, hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế, về vai trò của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong quản lý mạng lưới cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và giải quyết các vướng mắc phát sinh tại địa phương, bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và nguyên tắc phân định thẩm quyền trong mô hình tổ chức mới.
Thứ hai, yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu theo Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP ngày 15/11/2025 của Chính phủ (số hiệu, ngày ban hành của Nghị quyết cần được tiếp tục đối chiếu, xác minh với văn bản gốc trước khi hoàn thiện hồ sơ chính thức trình Chính phủ) đòi hỏi phải rà soát toàn diện các thủ tục hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm y tế, chuyển từ yêu cầu người dân, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh xuất trình, nộp lại giấy tờ, bản chụp có đóng dấu treo sang khai thác, sử dụng dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành có liên quan.
Thứ ba, thực tiễn tổ chức thi hành Nghị định số 188/2025/NĐ-CP đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc, bất cập cụ thể liên quan: xác định quyền lợi miễn cùng chi trả khi phát sinh lỗi dữ liệu; thanh toán chi phí đối với dịch vụ kỹ thuật mới được phê duyệt danh mục nhưng chưa được phê duyệt giá; yêu cầu ký hợp đồng nguyên tắc giữa các địa điểm hoạt động của cùng một cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; cơ chế giải quyết khi cơ quan bảo hiểm xã hội và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh không thống nhất về thuyết minh chi phí tăng cao; sự cần thiết của cơ chế phản biện độc lập về chuyên môn, kinh tế trong xây dựng danh mục thuốc, thiết bị y tế, dịch vụ kỹ thuật...
Thứ tư, các chủ trương, định hướng mới của Đảng về bảo hiểm y tế toàn dân, cải cách tài chính y tế và chuyển đổi số, gồm Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 52-CT/TW ngày 3/10/2025 của Ban Bí thư, đặt ra yêu cầu phải kịp thời thể chế hóa trong các quy định về phạm vi quyền lợi, mức hưởng, chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng bệnh và cơ chế quản lý, sử dụng Quỹ bảo hiểm y tế...
Tại cuộc họp trực tiếp kết hợp trực tuyến về xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 188/2025/NĐ-CP do Bộ Y tế tổ chức hôm 15/9, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà yêu cầu cơ quan đầu mối soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm sự thống nhất giữa các quy định về chăm sóc sức khỏe ban đầu, y tế dự phòng, kinh phí chăm sóc sức khỏe ban đầu, dự toán thu- chi và quyết toán Quỹ Bảo hiểm y tế. Trong đó, cần làm rõ các nội dung chi khám sức khỏe định kỳ đối với học sinh, sinh viên, bảo đảm phù hợp quy định và khả thi trong thực tiễn.
Cùng với hoàn thiện cơ chế quản lý Quỹ, công tác giám định bảo hiểm y tế cần tiếp tục được đổi mới, phát huy vai trò của dữ liệu trong giám sát, phân tích và cảnh báo sớm. Thứ trưởng Thường trực yêu cầu Vụ Bảo hiểm y tế phối hợp Bảo hiểm xã hội Việt Nam thống nhất phương thức khai thác, sử dụng dữ liệu liên thông; đồng thời nghiên cứu tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với các địa phương, bộ, ngành liên quan, phục vụ quản lý thu, chi và điều phối nguồn lực.
Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà khẳng định, việc sửa đổi, bổ sung Nghị định số 188/2025/NĐ-CP là cần thiết nhằm tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo hiểm y tế, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện, bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người tham gia và nâng cao hiệu quả quản lý Quỹ bảo hiểm y tế.
Việc sửa đổi Nghị định cần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả thi của chính sách; đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số và thực tiễn quản lý trong giai đoạn mới. Qua đó, chính sách bảo hiểm y tế được hoàn thiện theo hướng lấy người tham gia làm trung tâm, lấy dữ liệu làm nền tảng, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng Quỹ Bảo hiểm y tế an toàn, đúng mục đích, hiệu quả.
