Năm 2024 ghi nhận sự bùng nổ mạnh mẽ của ngành thương mại điện tử trên phạm vi toàn cầu, nhất là khu vực Đông Nam Á. Trong đó, Việt Nam tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng, đạt mức 18-25% mỗi năm, thuộc tốp 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử hàng đầu thế giới, tạo động lực phát triển kinh tế số. Quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2024 vượt mốc 25 tỷ USD, tăng 20% so với năm 2023, chiếm tỷ trọng khoảng 9% so với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước. Tuy nhiên, ngành lương thực, thực phẩm vẫn đối mặt không ít thách thức trong hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, phần lớn do các doanh nghiệp có quy mô sản xuất nhỏ lẻ, chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu quốc tế, cũng như chưa đáp ứng được các quy định, tiêu chí các sàn thương mại điện tử.
Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Thương mại điện tử đóng vai trò quan trọng trong chiến lược chuyển đổi số của doanh nghiệp, giúp tối ưu hóa quy trình kinh doanh, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong năm 2025, xu hướng số hóa sẽ tiếp tục chi phối thị trường toàn cầu, tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu rộng vào chuỗi cung ứng quốc tế. Sự kết hợp giữa công nghệ, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trên các nền tảng thương mại điện tử không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng nhanh hơn mà còn nâng cao hiệu quả vận hành. Việc tận dụng thương mại điện tử sẽ là bước đi chiến lược giúp các doanh nghiệp nắm bắt cơ hội trong kỷ nguyên số.
Theo thống kê, ngành công nghiệp thực phẩm và đồ uống là ngành hàng tiêu dùng lớn nhất trên thế giới, với quy mô thị trường toàn cầu đạt 8,21 nghìn tỷ USD vào năm 2022, và dự kiến sẽ đạt 9,1 nghìn tỷ USD vào năm 2025. Kinh tế số toàn cầu và thương mại điện tử đang đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu của Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước. Hai lĩnh vực này mang lại cơ hội mới cho các doanh nghiệp mở rộng thị trường quốc tế và tăng doanh thu xuất khẩu. Cụ thể, năm 2024, kinh tế số Việt Nam đạt tỷ trọng 18,3% GDP, dự kiến vượt 20% năm 2025, đạt 30 đến 35% GDP vào năm 2030.
Đề cập đến vai trò của thương mại điện tử trong mở rộng thị trường xuất khẩu, các chuyên gia cho rằng, thương mại điện tử giúp các doanh nghiệp giảm chi phí giao dịch, cải thiện hiệu quả sản xuất thông qua tự động hóa, rút ngắn chu kỳ sản xuất, tăng chất lượng sản phẩm và thúc đẩy liên kết cung-cầu. Tuy nhiên, để thành công từ thương mại điện tử xuyên quốc gia, doanh nghiệp phải tự nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường; cần có phương án phân phối và chính sách chăm sóc khách hàng hiệu quả.
Ông Young Liu, Giám đốc quốc gia Alibaba.com tại Việt Nam cho biết: Việt Nam đang vươn lên mạnh mẽ trên bản đồ thương mại toàn cầu, nhờ vào đội ngũ nhân sự chất lượng, tinh thần khởi nghiệp năng động. Với những ngành công nghiệp phát triển như nội thất, thực phẩm và đồ uống, may mặc…, Việt Nam đang trở thành một thị trường chiến lược quan trọng của Alibaba.com. Trong năm 2025, Alibaba.com triển khai ba chiến lược trọng tâm hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam là: Triển khai ứng dụng các công cụ số và AI (trí tuệ nhân tạo) như Smart Assistant nhằm nâng cao hiệu suất kinh doanh; mở rộng chuỗi cung ứng toàn cầu với trọng tâm nâng cấp chuỗi cung ứng và giải pháp logistics dành riêng cho thị trường Việt Nam; tăng cường hỗ trợ quảng bá các ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.
Để hỗ trợ cho các doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng thị trường xuất khẩu, năm 2024, thành phố thực hiện các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá thông tin về nhóm sản phẩm tiềm năng, cũng như tổ chức hội nghị chuyên ngành, xây dựng phát triển thương hiệu, kết nối giữa các doanh nghiệp trong nước với các nhà mua hàng. Đáng chú ý, thành phố tổ chức 79 chương trình xúc tiến thương mại trong nước và nước ngoài để hỗ trợ các doanh nghiệp ngành chế biến lương thực, thực phẩm khảo sát và phát triển thị trường, đồng thời giới thiệu thành tựu của ngành tại các hội chợ, triển lãm có quy mô lớn trong nước và quốc tế; kết nối các nhà cung ứng sản phẩm ngành chế biến lương thực, thực phẩm với doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI…
Bà Hồ Thị Quyên cho biết, thông qua Chương trình Kết nối ngân hàng-doanh nghiệp, thành phố triển khai giải pháp hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp thuộc hầu hết các ngành, lĩnh vực của thành phố, trong đó có doanh nghiệp ngành lương thực, thực phẩm. Song song đó, thành phố còn thực hiện các đề án hỗ trợ doanh nghiệp ngành lương thực, thực phẩm về ứng dụng khoa học-công nghệ cao vào sản xuất, phát triển cơ sở hạ tầng, kho bãi, các chính sách bảo vệ, hỗ trợ phát triển thị trường ngành chế biến lương thực, thực phẩm.
