Rủi ro pháp lý từ thị trường vốn
Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cả nước năm 2025 đạt hơn 8%. Để đạt mục tiêu này, trong các tháng cuối năm 2025, nền kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì nhu cầu huy động vốn cao để phục vụ sản xuất-kinh doanh, tái cơ cấu nợ, và triển khai các dự án đầu tư công lớn. Tuy nhiên, doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh tiếp cận thị trường vốn vẫn không ít rủi ro.
Tiến sĩ Tạ Thanh Bình, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) nhận định, sự phát triển của thị trường chứng khoán và xu hướng hội nhập tài chính quốc tế mở ra nhiều cơ hội tiếp cận nguồn vốn quy mô lớn, chi phí hợp lý hơn, nhất là đối với các doanh nghiệp có năng lực quản trị tốt và chiến lược phát triển rõ ràng. Tuy nhiên, song hành với cơ hội là những thách thức không nhỏ. Doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận với nguồn vốn chất lượng.
Từ góc độ cơ quan điều phối giải quyết tranh chấp, luật sư Vũ Ánh Dương, Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng thư ký Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) cho biết, thời gian qua về số lượng, tỷ lệ tranh chấp trong lĩnh vực tài chính-ngân hàng có dấu hiệu tăng khá nhanh, với tính chất cũng phức tạp hơn so với các loại tranh chấp khác do nhiều yếu tố đặc thù liên quan đến kỹ thuật, chuyên ngành; khối lượng dữ liệu, chứng cứ lớn; có yếu tố đa quốc gia và tác động dây chuyền, liên quan đến nhiều tranh chấp ở các lĩnh vực khác.
Qua thực tiễn các vụ tranh chấp gần đây liên quan đến huy động vốn qua thị trường chứng khoán, luật sư Nguyễn Văn Hải, Công ty Luật TNHH Allen & Overy Shearman Sterling Việt Nam (tại phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, rủi ro bắt nguồn từ cả hai phía. Về phía doanh nghiệp, sự thiếu minh bạch thông tin và năng lực quản lý còn hạn chế có thể dẫn đến nhiều vi phạm như sử dụng vốn sai mục đích, vi phạm cam kết về lợi suất, thời gian hoàn vốn hoặc quyền lợi khác của nhà đầu tư.
Từ phía nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư cá nhân, việc thiếu kiến thức và kinh nghiệm khiến họ có thể phải đối diện với rủi ro pháp lý khi không nắm rõ hoặc không hiểu đầy đủ các điều khoản hợp đồng, thậm chí rơi vào tình huống hợp đồng vô hiệu do vi phạm pháp luật.
Liên quan đến huy động vốn từ các quỹ đầu tư và tổ chức tín dụng, bà Mã Thanh Loan, Giám đốc điều hành Auxesia Holdings, Phó Chủ tịch Thường trực Câu lạc bộ Doanh nghiệp Tư vấn Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: “Ngày càng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa có xu hướng tiếp cận nguồn vốn từ các quỹ đầu tư nước ngoài. Các quỹ này thường cung cấp khoản vay ngắn hạn hoặc giải pháp tài chính nhanh chóng, phù hợp với nhu cầu vốn tức thời", bà Mã Thanh Loan chia sẻ.
Tuy nhiên, mức lãi suất và chi phí vay từ các quỹ đầu tư thường cao hơn đáng kể so với vay ngân hàng, kèm theo nhiều điều khoản, điều kiện mà doanh nghiệp phải cam kết. Trong khi đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa lại thường khó đáp ứng các tiêu chuẩn mà các quỹ đầu tư đưa ra, điều này làm tăng khả năng phát sinh rủi ro. Doanh nghiệp, do đó cũng phải tính toán kỹ khả năng trả nợ, cân nhắc các chiến lược dài hạn.
Hoàn thiện khung chính sách tài chính
Trong bối cảnh, chính sách phát triển kinh tế và pháp luật có nhiều thay đổi, việc Quốc hội thông qua Nghị quyết 222/2025/QH15 về Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam với khung pháp lý thuận lợi, phù hợp thông lệ quốc tế từ luật áp dụng, cơ chế giải quyết tranh chấp đến các chính sách ưu đãi được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội phát triển mạnh mẽ cho ngành tài chính.
"Tuy nhiên, khi thị trường tài chính sôi động cũng sẽ phát sinh nhiều vấn đề từ thực tiễn, số lượng tranh chấp trong lĩnh vực này sẽ còn tiếp tục tăng trong thời gian tới", luật sư Vũ Ánh Dương chia sẻ.
Theo ý kiến các chuyên gia, để kênh chứng khoán phát huy vai trò huy động vốn hiệu quả, các bên cần bảo đảm tính minh bạch thông tin về tài chính, tuân thủ quy định về phát hành cổ phiếu, trái phiếu cũng như có chiến lược, kế hoạch sử dụng vốn, hoàn vốn sao cho phù hợp.
Tiến sĩ Tạ Thanh Bình cho biết: “Về khung pháp lý liên quan đến huy động vốn, trong thời gian qua, nhiều quy định, đặc biệt trong lĩnh vực chứng khoán đã có nhiều điều chỉnh quan trọng. Những thay đổi này, một mặt tạo ra hành lang pháp lý minh bạch hơn, bảo vệ nhà đầu tư tốt hơn; mặt khác cũng đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải thích ứng nhanh, tuân thủ chặt chẽ và nâng cao năng lực nội tại để tận dụng cơ hội”.
Theo luật sư Nguyễn Văn Hải, vừa qua, một loạt quy định mới điều chỉnh nhiều nội dung cốt lõi như điều kiện chào bán ra công chúng, quy định về nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp và cơ chế chào bán riêng lẻ đã được ban hành, hy vọng sẽ giúp minh bạch hóa thị trường.
Đánh giá về thị trường quỹ Việt Nam, bà Mã Thanh Loan, cho biết: Ngành quỹ Việt Nam có sự phát triển mạnh cả về quy mô và chất lượng. Tuy nhiên, nếu so sánh với các thị trường khác trong khu vực như Trung Quốc, Ấn Độ hay Singapore thì thị trường Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để bứt phá.
Tuy nhiên, thị trường quỹ tại Việt Nam tăng trưởng mạnh nếu có các chính sách hỗ trợ phù hợp. Nhà nước có thể xem xét ưu đãi thuế, phí cho cả nhà đầu tư cá nhân và tổ chức. Đồng thời khuyến khích phát triển các sản phẩm quỹ đa dạng hơn, từ đó, hướng dòng tiền từ các kênh đầu cơ ngắn hạn sang các kênh đầu tư chuyên nghiệp, dài hạn; giúp thị trường quỹ trở thành một trụ cột quan trọng của thị trường vốn Việt Nam.
