Thành phố Hồ Chí Minh: Hỗ trợ chính sách để biến rác thành tài nguyên

Việt Nam đã cam kết tại COP26 và COP28: đến năm 2050, phát thải ròng "bằng 0". Thực hiện mục tiêu này không chỉ là lời hứa trước cộng đồng quốc tế mà còn là sự khẳng định quyết tâm biến thành nguồn năng lượng, phục vụ cho mục tiêu phát triển bền vững.

Công nhân gom rác về tập kết để chở đến bãi xử lý.
Công nhân gom rác về tập kết để chở đến bãi xử lý.

Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có lượng rác phát thải lớn nhất cả nước với khoảng 14.000 tấn mỗi ngày, song phần lớn trong đó đang được xử lý chôn lấp. Hệ lụy là môi trường sống, nguồn nước của thành phố đang bị tác động ngày càng tiêu cực. Nếu không kịp thời hành động, thành phố không chỉ lãng phí tài nguyên mà còn khiến các mục tiêu đã cam kết với thế giới trở thành áp lực.

Thiệt đơn thiệt kép vì lãng phí rác

Theo Viện kinh tế tài nguyên và môi trường Thành phố Hồ Chí Minh: Mỗi năm, lượng rác đang tăng từ 6 đến 8% do tác động từ quá trình đô thị hóa, tăng dân số cơ học và mở rộng sản xuất. Điều này tạo thêm áp lực trong công tác xử lý ô nhiễm môi trường. Vấn đề này càng nghiêm trọng hơn khi 85% rác hiện nay vẫn đang được xử lý bằng phương pháp chôn lấp, chủ yếu tại hai khu vực lớn: Đa Phước (huyện Bình Chánh cũ) và Phước Hiệp (huyện Củ Chi cũ), tỉnh Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu cũ.

Phương pháp này không chỉ gây tốn diện tích đất (khoảng 300ha cho mỗi bãi rác) mà còn gây ra hệ lụy lâu dài khi đây là nguyên nhân trực tiếp gây phát sinh khí CH₄ (metan), loại khí có hiệu ứng nhà kính gấp 28 lần CO₂. Ngoài ra còn nhiều vấn đề khác về nguồn nước, đất, môi trường tiếp tục tác động tiêu cực đến chất lượng sống của người dân chung quanh khu vực xử lý rác.

23532966191266913615.jpg
Nhà máy xử lý rác thải của Công ty Tâm Sinh Nghĩa.

Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện kinh tế tài nguyên và môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Trong cơ cấu nguồn rác thải, có đến 45% là rác hữu cơ; 9% là nhựa, nilon; khoảng 15% là đồ dùng, kim loại, chai lọ. Các nguồn rác này đều có thể tái chế để biến thành tài nguyên phục vụ lại nhu cầu của xã hội. Theo tính toán, mỗi tấn rác đốt phát điện có thể giảm 0,8 tấn CO₂, tương đương trồng 30 cây xanh trưởng thành.

Nếu không hành động từ bây giờ, không lâu nữa, quỹ đất để xử lý rác sẽ là một bài toán lớn khó có lời giải. Đáng lo hơn, nhiều mục tiêu về xử lý môi trường của thành phố sẽ không đạt mục tiêu đề ra, nhất là mục tiêu Thành phố Hồ Chí Minh chung sức cùng cả nước thực hiện cam kết Net Zero 2050 sẽ khó đạt được.

Cần nhiều chính sách đột phá

Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Hồng Nguyên cho rằng: Nhiều năm qua, thành phố đã triển khai nhiều chính sách để xử lý rác, biến rác thành tài nguyên. Thành phố cũng xác định, tìm hướng đi hiệu quả trong xử lý rác không còn là lựa chọn mà là hướng đi bắt buộc trong hiện tại và tương lai.

Thành phố đã chuyển từ cách tiếp cận "coi rác là rác" sang cách tiếp cận "coi rác là tài nguyên", đồng thời ban hành nhiều chính sách nhằm thu hồi tối đa giá trị từ rác, trong đó có thu hồi nilon, tái chế và thu hồi năng lượng.

Xã hội đang phải đối mặt với hai thách thức lớn nhất của nhân loại. Đầu tiên là ô nhiễm môi trường đô thị do rác thải sinh hoạt ngày càng gia tăng. Thứ hai là nhu cầu năng lượng sạch cho tăng trưởng kinh tế bền vững.

Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện kinh tế tài nguyên và môi trường Thành phố Hồ Chí Minh

Theo ông Nguyên, Sở đang tiếp tục tham mưu thực hiện các nhiệm vụ theo Nghị quyết 28/2003 của Hội đồng nhân dân thành phố về quy định tiêu chí, tiêu chuẩn và lộ trình chuyển đổi công nghệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt từ chôn lấp sang công nghệ có thu hồi năng lượng để khuyến khích các doanh nghiệp tham gia đầu tư vào lĩnh vực này.

Hiện việc xử lý rác theo hướng tiếp cận công nghệ hiện đại đang được thực hiện bởi nhà máy đốt rác phát điện Tâm Sinh Nghĩa (Tập đoàn Bamboo Capital) với công suất xử lý: 2.000 đến 2.600 tấn rác/ngày; nhà máy Vietstar (Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Tây Bắc) với công suất xử lý khoảng 2.000 tấn/ngày. Tuy nhiên, như đã phân tích, tỷ lệ này vẫn còn khá khiêm tốn.

Để đẩy nhanh tiến độ các kế hoạch, thành phố đang trình Quốc hội điều chỉnh Nghị quyết 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố, trong đó, đưa vấn đề xử lý rác thải vào danh mục các dự án trọng điểm và kêu gọi nhà đầu tư chiến lược.

23532966191266913614.jpg
Một kho tập kết rác để xử lý.

Tuy nhiên, quá trình này cũng đối mặt nhiều khó khăn về thủ tục đầu tư. Mặt khác, quy hoạch điện còn hạn chế, đặc biệt là việc điều hòa công suất giữa các dự án trong cùng một khu vực. Thành phố đã có văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép áp dụng cơ chế linh hoạt để điều hòa năng lượng điện tại các khu vực có nhiều nhà máy đốt rác.

Về mặt chính sách, Tiến sĩ Phạm Viết Thuận cho rằng: Thành phố cần xây dựng "Hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn rác thải" với sự liên kết, phối hợp hiệu quả giữa nhà nước, doanh nghiệp, khoa học và cộng đồng. Cùng với đó là tạo cơ chế đãi ngộ về thuế, giá điện, tín dụng xanh cho các dự án đốt rác phát điện.

Thành phố cũng cần tạo điều kiện để nhà đầu tư phát triển chuỗi công nghiệp hỗ trợ trong xử lý từ thu gom, vận chuyển, phân loại, đến tái chế tro xỉ. Ngoài ra, công tác tăng cường truyền thông, nhận thức về phân loại rác tại nguồn đối với các tầng lớp nhân dân, doanh nghiệp, đơn vị cần tiếp tục thực hiện hiệu quả hơn nữa.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

Trong đêm nay và ngày mai, khối không khí lạnh đang suy yếu dần, Bắc Bộ và miền Trung duy trì trạng thái khô ráo vào ban ngày, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời; trong khi Nam Bộ vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông cục bộ về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

Trong ngày nghỉ lễ 30/4 hôm nay, thời tiết trên cả nước thuận lợi cho các hoạt động vui chơi, du lịch và di chuyển. Bắc Bộ duy trì trạng thái mát mẻ, ít mưa nhờ ảnh hưởng của không khí lạnh; miền Trung trời đẹp, biển êm; trong khi Nam Bộ tiếp tục nắng nóng ban ngày nhưng cần lưu ý khả năng xuất hiện mưa dông về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

Không khí lạnh tiếp tục tăng cường xuống nước ta trong đêm nay 29/04, giúp Bắc Bộ duy trì trạng thái khô ráo, trời mát và ít mưa. Trong khi đó, mưa ở miền Trung có xu hướng giảm dần, nắng trở lại từ ngày mai; riêng Nam Bộ vẫn duy trì trạng thái nắng nóng ban ngày nhưng cần đề phòng mưa dông về chiều tối.

Du khách lên đảo Cô Tô được hướng dẫn sử dụng túi đựng thân thiện với môi trường thay cho túi nilon và túi nhựa. (Ảnh: QUANG THỌ)

Giải pháp giảm rác thải nhựa trong du lịch

Tình trạng xả rác thải nhựa trong du lịch đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với nhiều địa phương. Nếu không sớm khắc phục, áp lực bảo vệ môi trường tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điểm đến và tính bền vững của ngành du lịch.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Từ những vùng đất từng bị xem là chai cứng, khó canh tác, các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ sinh học đang từng bước tạo nên sự thay đổi rõ rệt. Không chỉ giúp giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao giá trị nông sản, những vườn chanh leo, dâu tây, cà chua… còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp xanh, bền vững.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Khu vực Nam Bộ nắng nóng gay gắt tới hết tháng 4

Ngày 27/4, ở khu vực Nam Bộ có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 35-37 độ C. Cơ quan khí tượng dự báo, ngày 28-29/4 tới, khu vực Nam Bộ tiếp tục duy trì nắng nóng gay gắt và tình hình nắng nóng tại đây có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 30/4.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa to đến rất to, trời chuyển mát

Dự báo, do ảnh hưởng không khí lạnh, từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to, trời chuyển mát. Tàu thuyền trên biển khu vực phía bắc vịnh Bắc Bộ và vùng biển phía bắc khu vực bắc Biển Đông đề phòng gió mạnh cấp 5-6, giật cấp 7, biển động, sóng biển cao 1,5-2,5m.

Mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên. (Ảnh NGỌC LINH)

Bài 2: Xử lý đồng bộ các điểm nghẽn

Sau bước chuyển về thể chế, điều cần thiết là tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc trong tổ chức thực hiện. Từ mặt bằng, thủ tục, nhân lực đến cơ chế tài chính và chế tài xử lý, nhiều điểm nghẽn vẫn cần được xử lý đồng bộ để nguồn lực khoáng sản được khai thác hiệu quả, minh bạch và bền vững.