Sạt lở bủa vây nhiều vùng dân cư
Ngày 12/7, Văn phòng Phòng, chống thiên tai thuộc Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Cà Mau cho biết: Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh xảy ra 81 vụ sạt lở với tổng chiều dài khoảng 2.217 m, gồm 1.718 m sạt lở ven sông, 429 m sạt lở bờ vuông nuôi tôm và 70 m sạt lở tại khu vực sản xuất muối, làm ảnh hưởng 75 căn nhà, tổng thiệt hại ước hơn 8,7 tỷ đồng.
Đáng chú ý, điểm sạt lở nghiêm trọng xảy ra trên tuyến đường Dương Thị Cẩm Vân ven sông Đầm Dơi, xã Đầm Dơi, khoảng 70 m đã cuốn trôi hoàn toàn một căn nhà, làm hư hỏng hai bến tập kết hàng hóa cùng nhiều công trình dân sinh, thiệt hại ước hơn 3 tỷ đồng. Ông Nguyễn Hoàng Nghiệp, người dân sống gần khu vực sạt lở, kể: “Sự việc xảy ra rất nhanh. Chỉ trong chưa đầy một giờ, đất dưới chân nhà nứt toác rồi sụp xuống sông. Mọi người chỉ kịp di chuyển người và một phần tài sản”.
Tại An Giang, từ đầu năm 2026 đến nay đã xảy ra 30 vụ sạt lở, sụt lún đất với chiều dài khoảng 1,5 km, ảnh hưởng đến 27 căn nhà cần di dời đến nơi an toàn. Ước giá trị thiệt hại khoảng 1,99 tỷ đồng. Ông Nguyễn Đức Duy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cho biết: Đến nay, tỉnh đã đầu tư xử lý được khoảng 95,41/424 km bờ sông, kênh, rạch bị sạt lở hoặc có nguy cơ sạt lở, đồng thời tiếp tục rà soát, ưu tiên bố trí nguồn lực để đầu tư xử lý các khu vực còn lại theo thứ tự cấp bách, nhằm từng bước hoàn thiện hệ thống công trình phòng, chống sạt lở trên địa bàn tỉnh, góp phần bảo vệ an toàn các khu dân cư, công trình hạ tầng, ổn định sản xuất và đời sống của nhân dân.
Theo Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh xảy ra 3 vụ sạt lở ven sông Tiền và 9 vụ sạt lở nội đồng, với tổng chiều dài khoảng 574 m. Các vụ sạt lở đã làm 5 căn nhà bị ảnh hưởng trực tiếp, nhiều tuyến giao thông nông thôn, công trình hạ tầng bị hư hỏng, đồng thời gây sạt lở hai ao nuôi thủy sản. Tổng thiệt hại ước tính hơn 5,19 tỷ đồng. Đáng lo hơn, qua 7 đợt khảo sát tại 20 xã, phường, ngành chức năng phát hiện tới 52 vị trí sạt lở, sụt lún, với tổng chiều dài cần xử lý gần 5 km.
Tháng 10 dự báo là giai đoạn nguy hiểm nhất
Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Đồng Tháp dự báo: Từ giữa tháng 7, mực nước trên các sông sẽ bắt đầu tăng nhanh do nước từ thượng nguồn kết hợp triều cường. Dự báo đến tháng 10/2026, mực nước sẽ đạt đỉnh cao nhất trong năm và cuối nguồn được dự báo xuất hiện đỉnh triều cường cao hơn báo động 3 từ 0,1-0,3 m, làm gia tăng nguy cơ ngập úng và sạt lở khi kết hợp với mưa lớn kéo dài.
Trước diễn biến này, Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp vừa yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh phối hợp cùng các ngành tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm hoạt động khai thác cát, sỏi và vật liệu lòng sông trái phép; rà soát toàn bộ các khu vực sạt lở để xác định mức độ nguy hiểm, ưu tiên xử lý những điểm đặc biệt khẩn cấp. Song song đó, Sở Xây dựng tỉnh phải rà soát tình trạng xây dựng nhà ở, công trình lấn chiếm sông, kênh rạch; đồng thời kiểm soát chặt việc đầu tư các tuyến đường ven sông.
Tại tỉnh An Giang cũng đã triển khai nhiều giải pháp cấp tốc nhằm hạn chế thiệt hại. Các địa phương được yêu cầu thực hiện phương châm “4 tại chỗ”, chủ động lực lượng, phương tiện xử lý sự cố; đồng thời tổ chức di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm, cắm biển cảnh báo và khoanh vùng hạn chế phương tiện qua lại. Ông Nguyễn Đức Duy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết: Ngoài phòng ngừa từ sớm, từ xa, tỉnh ưu tiên đầu tư các công trình khắc phục điểm sạt lở cấp bách, phục hồi sinh thái, đặc biệt là rừng phòng hộ ven biển. Thời gian tới, Sở tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh tranh thủ nguồn vốn Trung ương để khắc phục khoảng 27,3 km sạt lở bờ sông, với nguồn vốn 4.485 tỷ đồng.
Theo ông Phạm Thành Hải, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi Cà Mau, phần lớn các điểm sạt lở xảy ra tại những khu vực có lòng sông sâu, dòng chảy đổi hướng, chịu tác động mạnh của thủy triều. Nền đất yếu kết hợp hiện tượng xói chân bờ làm mất ổn định mái bờ, khiến nguy cơ sạt lở ngày càng gia tăng. Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau yêu cầu các sở, ngành theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, thủy văn, tình hình sạt lở và xâm nhập mặn để chủ động triển khai các phương án ứng phó. Cùng với việc vận hành hiệu quả hệ thống thủy lợi, địa phương tiếp tục đầu tư các công trình phòng, chống sạt lở, bảo vệ khu dân cư và hạ tầng trọng yếu.
Theo các chuyên gia, việc ứng phó sạt lở cần kết hợp cả giải pháp công trình và phi công trình. Trong đó việc dự báo sớm diễn biến lòng sông, kiểm soát khai thác cát và điều chỉnh quy hoạch dân cư là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro.
Để giải quyết bài toán sạt lở, cần một cách tiếp cận tổng thể ở cấp vùng. Việc quy hoạch lại dân cư, hạn chế xây dựng tại khu vực nguy cơ cao, bảo vệ rừng phòng hộ, kiểm soát khai thác cát và nâng cao nhận thức cộng đồng là những giải pháp lâu dài mang tính bền vững. Bên cạnh đó, việc sớm có cơ chế, chính sách và nguồn lực từ Trung ương được xem là điều kiện tiên quyết ■
