Theo Reuters, hôm 3/10 vùa qua, Hạ viện Mỹ đã thông qua quyết định bãi miễn ông Kevin McCarthy, với tỷ lệ 216 phiếu thuận và 210 phiếu chống, một sự kiện chưa từng có tiền lệ ở Mỹ. Động thái được cho là do một số nghị sĩ phe bảo thủ cứng rắn của đảng Cộng hòa không hài lòng với việc ông McCarthy đã thúc đẩy thông qua dự luật phân bổ ngân sách ngắn hạn, nhằm giải nguy cho chính phủ của Tổng thống Joe Biden trước thời hạn chót phải đóng cửa. Đây cũng là lần đầu Hạ viện Mỹ bãi miễn Chủ tịch Hạ viện đương nhiệm trong lịch sử hơn 200 năm của cơ quan này. Sự kiện trên khiến Hạ viện Mỹ rơi vào tình trạng “đóng băng”, không thể tranh luận và bỏ phiếu về bất kỳ dự luật nào cho đến khi một vị chủ tịch mới được bầu ra.
Sau cuộc bỏ phiếu trên, Chủ tịch Ủy ban Tài chính Hạ viện, Hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa Patrick McHenry đảm nhận vị trí quyền Chủ tịch Hạ viện cho đến khi cơ quan lập pháp này bầu ra nhà lãnh đạo mới. Ông Kevin McCarthy đã đưa ra quyết định không tái tranh cử. Đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ dự kiến đề cử ứng cử viên của mỗi đảng và sau đó toàn bộ Hạ viện sẽ bỏ phiếu chọn chủ tịch tiếp theo vào ngày 11/10.
Các nghị sĩ không bắt buộc phải bỏ phiếu cho ứng cử viên của đảng mình đề cử, nhưng để trở thành Chủ tịch Hạ viện, ứng cử viên phải giành được đa số phiếu từ các nghị sĩ có mặt và bỏ phiếu. Hiện, có hai nghị sĩ đảng Cộng hòa chính thức tuyên bố chạy đua tới chiếc ghế chủ tịch.
Ứng cử viên đầu tiên tuyên bố tham gia cuộc đua đứng đầu Hạ viện nhiều quyền lực là Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Hạ viện Jim Jordan. Trước đó, việc ông Jordan thành lập liên minh với cựu Chủ tịch Hạ viện vừa bị bãi nhiệm McCarthy khiến ông đang bị những người theo đường lối cứng rắn của đảng Cộng hòa hoài nghi, trong khi những nghị sĩ ôn hòa cũng coi ông là “quá bảo thủ”. Nhân vật thứ hai là lãnh đạo phe đa số tại Hạ viện, ông Steve Scalise, cũng tuyên bố mong muốn đại diện của đảng Cộng hòa ra tranh cử. Tuy nhiên, ông Scalise đối mặt lo ngại về vấn đề sức khỏe khi đang phải chiến đấu với căn bệnh ung thư.
Ngoài ra, còn có nhiều nghị sĩ khác bày tỏ quan tâm tranh cử, đó là Chủ tịch Ủy ban Nghiên cứu của đảng Cộng hòa, ông Kevin Hern; hay một nhân vật quyền lực là ông Tom Emmer, người đứng đầu nhóm vận động của đảng Cộng hòa tại Hạ viện trong cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ giữa nhiệm kỳ hồi tháng 11/2022. Khi đó, ông Emmer đã giúp đảng Cộng hòa giành lại đa số ghế ở Hạ viện từ tay đảng Dân chủ. Bên cạnh đó, quyền Chủ tịch Hạ viện là ông Patrick McHenry cũng đang có lợi thế để tham gia vào cuộc đua, hiện vẫn chưa đưa ra tuyên bố rõ ràng.
Việc không có một ứng cử viên nổi trội rõ ràng nào, cùng với sự kiện bãi nhiệm Chủ tịch Hạ viện bất ngờ này cũng cho thấy đảng Cộng hòa tại Hạ viện đang chia rẽ sâu sắc. Vì vậy, bất kỳ ai kế nhiệm thay thế ông McCarthy đều đứng trước thách thức phải dung hòa giữa hai phe bảo thủ và ôn hòa trong nội bộ đảng. Đồng thời cũng phải chứng tỏ được khả năng dẫn dắt, điều phối các cuộc tranh luận ở Hạ viện về các dự luật quan trọng sắp tới.
Chủ tịch Hạ viện mới cũng sẽ phải đối mặt thế lưỡng nan giống như người tiền nhiệm McCarthy, khi thời hạn của dự luật phân bổ ngắn hạn giúp duy trì hoạt động của Chính phủ Mỹ sẽ hết hạn vào tháng 11 tới. Khi đó, cuộc tranh cãi về việc cấp ngân sách để tránh nguy cơ Chính phủ Mỹ đóng cửa nhiều khả năng lặp lại. Hồi đầu năm, bản thân ông McCarthy đã phải trải qua 15 vòng bỏ phiếu trong nhiều ngày trước khi nhận được sự ủng hộ từ đa số nghị sĩ trong đảng Cộng hòa. Hiện, ứng cử viên của đảng Cộng hòa vẫn chưa lộ diện.
