Theo cơ quan chức năng, mạng lưới này hoạt động từ năm 2021 với căn cứ hậu cần đặt tại thành phố Prato thuộc vùng Tuscany (Italy). “Ngân hàng ma” đóng vai trò là trung gian tài chính, cung cấp kênh thanh toán ẩn danh cho những giao dịch liên quan các lô hàng ma túy quy mô lớn, nhờ đó tội phạm không cần chuyển tiền mặt và tránh bị phát hiện, truy vết. Mạng lưới cho phép chuyển tiền giữa Italy, Tây Ban Nha, Pháp, Đức, Bỉ và Hà Lan thông qua hệ thống trung gian hưởng hoa hồng, với tổng giá trị giao dịch ước đạt từ 80-100 triệu euro (87-109 triệu USD) mỗi năm. Băng nhóm buôn bán ma túy và tội phạm có tổ chức sử dụng mạng lưới này để thực hiện các giao dịch tài chính xuyên biên giới, bằng chứng ghi nhận chúng đã vận hành trót lọt trong ít nhất ba năm qua.
Theo hãng tin ANSA, lực lượng chức năng đã bắt giữ 41 đối tượng tại Italy và Tây Ban Nha liên quan vụ án, đồng thời tịch thu 60 triệu euro. Các nghi phạm bị cáo buộc nhiều tội danh, trong đó có tham gia tổ chức tội phạm, buôn bán ma túy, rửa tiền và hỗ trợ nhập cư trái phép. Điều tra cho thấy mạng lưới “ngân hàng ma” đã sử dụng hệ thống thanh toán không truy vết được gọi là “hawala”, ứng dụng này tương đối phổ biến ở các trang web ngầm và giao dịch bất hợp pháp, tuy nhiên lâu nay giới chức chưa xác định được mức độ và quy mô của chúng.
Công tố viên Laura Canovai thuộc Văn phòng Công tố thành phố Prato cho biết, các cuộc điều tra đã xác định ngân hàng ngầm vừa kết nối giữa những bên cung cấp dịch vụ chuyển tiền trái phép, vừa tổ chức, điều hành rửa tiền với “mức độ chuyên nghiệp cao”. Thành viên cấp cao của một số tổ chức mafia là khách hàng, đồng thời cũng đóng vai trò như “môi giới tài chính” cho những nhóm tội phạm khác tìm tới rửa tiền. Mối liên hệ kinh doanh đan xen phức tạp trong khi tội phạm hoạt động trên phạm vi nhiều quốc gia đã khiến chúng qua mắt giới chức trong thời gian dài.
Thiếu tướng Gaetano Mastropierro, chỉ huy chiến dịch của cảnh sát Italy cho biết: “Điều đó khiến cuộc điều tra trở nên phức tạp. Thông thường, chúng tôi bắt đầu với nhóm tội phạm đã biết và lần ngược lại để tìm ra nguồn gốc rửa tiền. Nhưng trong trường hợp này, chúng tôi nhận thấy một lượng tiền khổng lồ có vẻ được chuyển giao hợp pháp, nhưng lại có nguồn gốc từ hoạt động tội phạm. Một phần lớn thời gian là để chứng minh số tiền đến từ làm giả tiền, trốn thuế, thu nhập bất chính và buôn người”.
Thành phố Prato là thủ phủ của ngành công nghiệp dệt may Italy, song trong những năm gần đây đã trở thành “sân sau” của nhiều băng đảng mafia đối địch tranh giành quyền kiểm soát thị trường. Cơ quan chống ma túy Italy (DDA) chỉ ra hoạt động rửa tiền bất hợp pháp thu về lợi nhuận lên tới hàng trăm triệu euro. Chúng hình thành mạng lưới dày đặc những người vận chuyển và thu gom tiền giữa Italy và các quốc gia khác nhau. Để xóa dấu vết tiền bẩn liên quan buôn bán ma túy và tránh bị cảnh sát các nước tịch thu, tất cả giao dịch đều được thực hiện bằng tiền mặt. Tuy nhiên, chúng đưa số tiền này lưu thông vào “dòng tiền sạch” bằng cách lập ra những công ty bình phong với vỏ bọc là doanh nghiệp dệt may hoặc thời trang có trụ sở ở Prato.
Bên cạnh đó, giới chức cảnh báo tội phạm có tổ chức ở Italy đã biến tướng với nhiều hình thức phạm pháp khác nhau, như tổ chức tụ điểm cá độ bất hợp pháp, mại dâm hoặc đưa người di cư trái phép. Kết quả điều tra cũng cho thấy một nhánh của mạng lưới “ngân hàng ma” điều hành đường dây đưa người nhập cư trái phép vào Liên minh châu Âu (EU). Chúng thu của mỗi người di cư tới 9.500 euro (hơn 10.000 USD) cho hành trình đến một số địa phương tại Italy.
Các hoạt động chuyển tiền và tài chính ngầm do mafia thực hiện do đó liên hệ trực tiếp với nhiều hình thức phạm tội. Hệ thống khó truy vết này cho phép một người ở nước ngoài trả tiền cho môi giới ở Italy làm “đại lý”. Đại lý này lại có một chi nhánh ở nơi khác trên thế giới, qua đó giúp chuyển số tiền cho người nhận. Ở mỗi bước, các thành viên trong đường dây trừ đi phần chi phí hoa hồng của mình, giúp chúng chuyển tiền trót lọt mà vẫn dễ dàng phân chia lợi nhuận.
