Hiện, số người thiệt mạng được xác nhận tại Nepal và khu tự trị Tây Tạng (Trung Quốc) vượt 750 người, trong khi hơn 3.000 người vẫn mất tích, trong đó có nhiều công nhân thủy điện và du khách nước ngoài. Theo Xinhua, thảm họa xảy ra ngày 26/8 sau khi một khối băng và đá khổng lồ đổ sụp xuống từ độ cao hàng nghìn mét, tạo thành dòng lũ gồm nước, băng, bùn đất và đá tràn qua các thung lũng ở khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc. Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) nhận định đây là thảm họa nghiêm trọng nhất tại Nepal kể từ trận động đất năm 2015.
Mức độ tàn phá của thiên tai nhanh chóng tạo ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo quy mô lớn. Hiệp hội Chữ thập Đỏ và Trăng lưỡi liềm Đỏ quốc tế (IFRC) ước tính, khoảng 93.000 người bị ảnh hưởng và đang cần hỗ trợ khẩn cấp; ít nhất 17.000 trẻ em chịu tác động trực tiếp; gần 30 trường học bị phá hủy và hư hại; hơn 40 cây cầu cùng khoảng 40 km đường giao thông bị cuốn trôi hoặc tàn phá hoàn toàn, khiến nhiều khu vực rơi vào tình trạng cô lập. Trước quy mô đặc biệt nghiêm trọng của thảm họa, các hoạt động cứu hộ được đẩy lên mức cao nhất.
Ngày 28/8, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chủ trì cuộc họp lãnh đạo cấp cao về công tác cứu hộ, yêu cầu dốc toàn lực tìm kiếm những người mất tích. Trước đó, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đã trực tiếp tới huyện Cát Long, khu vực chịu thiệt hại nặng nề nhất phía Tây Tạng, để chỉ đạo công tác cứu hộ và ứng phó khẩn cấp. Ông yêu cầu triển khai mọi biện pháp có thể nhằm tìm kiếm người mất tích, đồng thời khẩn trương khôi phục hệ thống giao thông, điện và thông tin liên lạc nhằm tạo điều kiện cho lực lượng cứu nạn tiếp cận hiện trường.
Tại Nepal, quân đội, cảnh sát, lực lượng an ninh và chính quyền địa phương đã huy động tối đa nhân lực, phương tiện cho công tác tìm kiếm cứu nạn. Trực thăng được sử dụng để tiếp cận các khu vực bị cô lập và vận chuyển người bị thương. Tuy nhiên, theo ông David Fisher, Trưởng phái đoàn IFRC tại Nepal, nhiều khu vực chịu thiệt hại nặng nhất vẫn chưa thể tiếp cận do đường sá và cầu cống bị cuốn trôi, trong khi hệ thống điện và viễn thông bị gián đoạn trên diện rộng. “Mức độ tổn thương và sang chấn mà người dân đang phải đối mặt là rất lớn, ông Fisher đánh giá.
Bên cạnh những khó khăn về hạ tầng, lực lượng cứu hộ còn phải đối mặt nguy cơ từ các thảm họa thứ cấp. Một hồ nước hình thành do đất đá chặn dòng tại khu vực Tây Tạng đang tiếp tục dâng cao, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện thêm các đợt lũ mới. Các đội cứu hộ của Nepal và Trung Quốc đã nhiều lần buộc phải tạm dừng hoạt động hoặc rút khỏi hiện trường để bảo đảm an toàn. Các cơ quan chức năng Trung Quốc đang sử dụng thiết bị bay không người lái, công nghệ ảnh nhiệt và hệ thống giám sát từ xa để xác định vị trí người mất tích cũng như theo dõi diễn biến của hồ chắn dòng.
Bên cạnh Nepal và Trung Quốc, các tổ chức quốc tế cũng đang tăng tốc triển khai hoạt động cứu trợ. Trên mạng xã hội X, người đứng đầu Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của LHQ (OCHA) Tom Fletcher cho biết, LHQ đang “nhanh chóng triển khai các hoạt động cứu người” nhằm hỗ trợ những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Điều phối viên LHQ thường trú tại Nepal Lila Pieters Yahia cam kết, nước uống và hàng cứu trợ đang được trực thăng vận chuyển tới các khu vực bị cô lập. Theo bà, tìm kiếm cứu nạn vẫn là ưu tiên hàng đầu hiện nay. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng đã triển khai các đội y tế khẩn cấp tới những địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Người phát ngôn WHO Tarik Jasarevic nhấn mạnh, ưu tiên hiện nay là duy trì các dịch vụ y tế thiết yếu trong bối cảnh sáu cơ sở y tế bị hư hại và nhiều nhân viên y tế vẫn mất tích.
Cùng các hoạt động cứu hộ tại hiện trường, cộng đồng quốc tế đang tăng cường hỗ trợ Nepal. Liên minh châu Âu (EU) cam kết viện trợ nhân đạo hai triệu euro, Mỹ công bố gói hỗ trợ khẩn cấp 3,6 triệu USD, trong khi Ấn Độ đã vận chuyển hơn 47 tấn hàng cứu trợ, thuốc men và thực phẩm tới các khu vực bị ảnh hưởng.
Dù công tác cứu hộ đang được khẩn trương triển khai, giới phân tích cảnh báo thời tiết phức tạp và nguy cơ xuất hiện các đợt lũ mới có thể khiến cuộc chạy đua giành giật sự sống tại những vùng núi bị chia cắt của Nepal và Tây Tạng đối mặt nhiều thách thức.
