Xã Tượng Lĩnh, Thanh Hóa, vụ đông xuân 2025- 2026, những thửa ruộng dần được bao phủ bởi màu xanh non của khoai tây. Ít ai ngờ nơi này giờ đã trở thành vùng nguyên liệu quan trọng, gắn kết với doanh nghiệp và mang lại sinh kế ổn định cho nhiều hộ gia đình. Trong số những người tiên phong khai thác cơ hội từ liên kết này, anh Trương Văn Dũng, ở thôn Thái Tượng được nhiều người biết đến với quyết tâm thuê lại các thửa đất bỏ hoang, cải tạo để sản xuất.
Nhớ lại những ngày đầu bắt tay vào làm, anh Dũng chia sẻ: “Do đất để không lâu ngày cho nên phải đầu tư cải tạo, máy móc, phân bón, trong khi chưa biết hiệu quả thế nào. Lúc đầu tôi cũng lo lắng, nhưng doanh nghiệp cam kết cung ứng giống, vật tư và bao tiêu sản phẩm, tôi quyết định làm. Giờ thuê được 30 ha đất canh tác rồi, cây trồng sinh trưởng tốt”.
Câu chuyện từ những thửa ruộng khoai tây ở Tượng Lĩnh cho thấy việc liên kết sản xuất đang từng bước thay đổi cách làm nông nghiệp truyền thống, từ sản xuất manh mún sang tổ chức sản xuất theo hướng tập trung, có đầu mối, có thị trường. Ở nhiều địa phương, vai trò của hợp tác xã nông nghiệp ngày càng được khẳng định là cầu nối quan trọng giữa nông dân và doanh nghiệp. Minh chứng rõ nét cho cách làm này, tại xã Hoằng Lộc, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hoằng Thành đã chủ động tích tụ, tập trung đất đai, hợp tác với nông dân, trồng thành công nhiều loại cây năng suất, giá trị kinh tế cao.
Ông Lương Quốc Đạt, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã cho biết: “Khó khăn lớn nhất của người dân khi tham gia sản xuất hàng hóa là thiếu vốn đầu tư, hạn chế về kỹ thuật và nhất là nỗi lo đầu ra. Vì vậy, hợp tác xã nhận làm đầu mối liên kết, cung ứng giống, phân bón. Đến cuối vụ, doanh nghiệp trực tiếp thu mua sản phẩm, trừ chi phí đầu tư ban đầu, phần còn lại được thanh toán đầy đủ cho bà con”.
Không dừng ở những mô hình đơn lẻ, liên kết sản xuất đang nhanh chóng được nhân rộng tại Thanh Hóa. Tính riêng cây khoai tây, năm nay các doanh nghiệp đã liên kết với nhiều hợp tác xã để trồng khoảng 900 ha. Với giống cây này, giá trị sản xuất đạt từ 100-120 triệu đồng/ha, lợi nhuận từ 50-70 triệu đồng/ ha, mức thu nhập mà trước đây nông dân khó đạt được khi canh tác các cây trồng truyền thống.
Thực tiễn minh chứng, liên kết sản xuất không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm tiêu thụ nông sản mà đang trở thành phương thức tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững. Khi nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia chuỗi giá trị, sản xuất nông nghiệp từng bước được định hướng theo nhu cầu thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật và kế hoạch dài hạn.
Ông Trịnh Văn Chất, Trưởng phòng Trồng trọt, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Thanh Hóa cho biết: “Sản xuất tập trung theo chuỗi giá trị đang được nhân dân triển khai rộng rãi. Hiện nay, tổng diện tích các mô hình liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm đã đạt khoảng 80.000 ha, tăng 16.000 ha so với năm 2020. Nhiều loại cây trồng tốn ít công chăm sóc, sinh trưởng tốt, phù hợp với định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng của tỉnh”.
Những mô hình cụ thể tại Thanh Hóa cho thấy nơi nào nông dân mạnh dạn liên kết, nơi đó hiệu quả sản xuất được nâng lên rõ rệt, không chỉ ở năng suất, thu nhập mà còn ở cách tổ chức sản xuất có kế hoạch, có thị trường và từng bước hướng tới xây dựng thương hiệu nông sản.
Tại xã Xuân Lập, mô hình liên kết sản xuất lúa gạo sạch theo tiêu chuẩn VietGAP đang mang lại những chuyển biến tích cực. 266 thành viên Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp và phát triển nông thôn Xuân Minh được hỗ trợ giống, phân bón hữu cơ và tập huấn kỹ thuật, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất. Đến nay, hợp tác xã đã mở rộng vùng trồng lên 50 ha lúa an toàn, giúp giá trị thu nhập tăng thêm khoảng 1 triệu đồng/ha so với sản xuất đại trà.
Bà Đỗ Thị Hoa, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp và phát triển nông thôn Xuân Minh cho biết: “Nhờ thay đổi phương thức canh tác, năng suất lúa tăng thêm khoảng 40 kg/sào. Môi trường đồng ruộng được cải thiện, ý thức sản xuất an toàn của nông dân ngày càng được nâng cao. Chúng tôi cũng áp dụng cơ giới hóa đồng bộ trong toàn bộ quy trình, từ làm đất, gieo mạ, cấy máy, thu hoạch, cho đến bảo quản, đóng gói, hướng tới mục tiêu đưa sản phẩm tốt hơn tới tay người tiêu dùng”.
Không chỉ trong nông nghiệp, liên kết sản xuất đang thể hiện rõ nét ở lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp, nghề truyền thống. Tại xã Trung Chính, Hợp tác xã thủ công mỹ nghệ Tân Thọ, với hơn 60 thành viên, sau 12 năm xây dựng và phát triển đã hình thành chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cói. Cùng với tổ chức sản xuất, hợp tác xã chú trọng tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, đầu tư nhãn mác, mẫu mã, từng bước nâng cao giá trị sản phẩm.
Bà Nguyễn Thị Thắm, Giám đốc hợp tác xã chia sẻ: “Hợp tác xã giải quyết việc làm cho gần 500 lao động, thu nhập khoảng 6 triệu đồng/người/tháng, doanh thu hằng năm đạt hơn 10 tỷ đồng. Sau nhiều năm nỗ lực, chúng tôi có 3 sản phẩm đạt OCOP 4 sao đều đã xuất khẩu được sang thị trường Đức, Nhật Bản và Hàn Quốc”.
Thanh Hóa hiện có 1.374 hợp tác xã, trong đó 851 đơn vị gắn liền với nông nghiệp. Hơn 80% trong số này tham gia liên kết sản xuất, nâng cao hiệu quả hoạt động. Nhiều mô hình phát huy hiệu quả tích cực, tiêu biểu như chuỗi sản xuất, tiêu thụ mía đường của Công ty cổ phần Mía đường Lam Sơn; chuỗi sản xuất lúa gạo của Công ty Thương mại Sao Khuê; chuỗi sản xuất rau an toàn giữa Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Phú Lộc và Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Dao.
Ông Lê Hồng Hải, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Thanh Hóa nhận định: “Liên kết sản xuất không chỉ giúp nông dân bán được hàng, mà còn giúp ngành nông nghiệp nâng tầm giá trị và thương hiệu. Khi nông dân trở thành mắt xích trong chuỗi giá trị, sản xuất nông nghiệp mới thật sự bền vững, tạo nền tảng cho một nền nông nghiệp hiện đại và hội nhập”.
