Cây nghệ được người dân các xã Minh Ngọc, Minh Sơn trồng đã lâu. Trước kia, người dân trồng để phục vụ nhu cầu của gia đình, một phần đem bán cho thương lái. Tuy nhiên, do không có sự liên kết chặt chẽ cho nên cây nghệ không có đầu ra ổn định, thường xuyên bị ép giá, có thời điểm củ nghệ không bán được, bỏ đầy ven đường.
Chị Trần Thị Sáu, Giám đốc Hợp tác xã Nông lâm nghiệp Ngọc Sơn cho biết: “Qua tìm hiểu, tôi biết từ cây nghệ có thể sản xuất được nhiều sản phẩm có tác dụng rất tốt cho sức khỏe con người, nhất là nghệ được trồng tự nhiên. Từ đó, tôi có ý tưởng khởi nghiệp từ mô hình liên kết với người dân địa phương trồng, sản xuất tinh bột nghệ”.
Sau thời gian dài tìm hiểu, năm 2015, chị Sáu quyết định đầu tư hàng tỷ đồng vào dây chuyền sản xuất tinh bột nghệ. Cây nghệ được trồng tự nhiên cho nên chất lượng tốt, sản phẩm tinh bột làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó. Năm đầu tiên làm thử nghiệm, 5 tạ tinh bột nghệ do cơ sở sản xuất được tiêu thụ hết.
Từ thành công ban đầu, năm 2016, chị Sáu quyết định thành lập Hợp tác xã Nông lâm nghiệp tổng hợp Ngọc Sơn để mở rộng quy mô liên kết với người dân, đồng thời mở rộng quy mô sản xuất. Từ sản phẩm tinh bột nghệ thô ban đầu, đến năm 2018, hợp tác xã đã đầu tư dây chuyền chiết xuất tinh bột nghệ hiện đại như máy xay, máy sấy, máy đóng gói, máy lắng tinh bột, xây mới khu chế biến và nhà sấy, sửa chữa nâng cấp kho chứa nguyên liệu. Từ dây chuyền chế biến hiện đại đã cho ra đời hàng chục sản phẩm được chế biến từ cây nghệ.
Chị Sáu cho biết thêm, trong quá trình thực hiện mô hình liên kết sản xuất tinh bột nghệ, hợp tác xã cũng đáp ứng các quy định về chất lượng sản phẩm như nhãn hiệu bảo hộ sản phẩm; thông tin mã số, mã vạch; kiểm định chất lượng sản phẩm đạt yêu cầu, được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm. Hợp tác xã nhận được sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, ngành chức năng, cụ thể là được hỗ trợ dây chuyền chế biến tinh bột nghệ; tư vấn xây dựng mẫu mã, bao bì sản phẩm bắt mắt; hỗ trợ quảng bá, giới thiệu sản phẩm nên sản phẩm tinh bột nghệ được người tiêu dùng trong cả nước biết đến. Đến nay, hợp tác xã đã có 9 sản phẩm chế biến từ cây nghệ được công nhận sản phẩm OCOP từ 3 đến 4 sao. Những năm gần đây, doanh thu của hợp tác xã dao động từ 3 đến 5 tỷ đồng mỗi năm.
Đến thời điểm hiện tại, hợp tác xã đã liên kết với khoảng 80 hộ dân xã Minh Ngọc và xã Minh Sơn để trồng nghệ với vùng nguyên liệu khoảng 100 ha. Người dân được hợp tác xã hỗ trợ giống, phân bón, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu toàn bộ sản phẩm với giá bằng hoặc cao hơn giá thị trường. Mỗi năm, hợp tác xã thu mua khoảng 500 tấn nghệ tươi cho người dân với giá từ 4.000 đến 6.000 đồng/kg. Hiện nay, hợp tác xã đang có đối tác liên hệ để sản xuất sản phẩm xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Do đó, trong những năm tới, hợp tác xã sẽ tiếp tục mở rộng quy mô liên kết cũng như đầu tư máy móc, đa dạng sản phẩm bán ra thị trường.
Mô hình liên kết trồng nghệ đã giúp cho nhiều hộ nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số có nguồn thu nhập ổn định, điển hình như gia đình chị Mua Thị Mỷ, thôn Bó Pèng, xã Minh Sơn. Tận dụng đất vườn đồi và chuyển đổi một phần diện tích đất trồng ngô năng suất thấp sang trồng nghệ, mỗi năm gia đình chị Mỷ cũng có nguồn thu ổn định từ cây nghệ. Chị Mỷ cho biết: “Tham gia mô hình liên kết, gia đình tôi được hỗ trợ giống, phân bón lại được hướng dẫn kỹ thuật nên cây nghệ phát triển rất tốt. Với gần 1 ha trồng nghệ, gia đình tôi cũng có nguồn thu hơn 50 triệu đồng/năm. So với các loại cây trồng khác, cây nghệ dễ trồng, không mất nhiều công chăm sóc, ít sâu bệnh mà giá bán lại cao”.
Theo ông Trương Trung Sơn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Minh Ngọc, mô hình liên kết này đã giúp xã hình thành vùng sản xuất nghệ hàng hóa tập trung và xây dựng sản phẩm nông nghiệp đặc trưng. Quan trọng nhất, trồng nghệ giúp người dân có nguồn thu nhập khá và ổn định, việc trồng nghệ cũng không ảnh hưởng đến diện tích, năng suất cây trồng nông nghiệp truyền thống khác vì cây nghệ có thể trồng xen canh với các loại hoa màu. Do đó, chính quyền địa phương sẽ tạo mọi điều kiện để Hợp tác xã Nông lâm nghiệp tổng hợp Ngọc Sơn mở rộng mô hình liên kết sản xuất tinh bột nghệ.
