Chị Hà Thị Khuyến, dân tộc Tày ở xã Hưng Khánh (Lào Cai) thoăn thoắt bóc măng tươi để kịp đưa bán cho nhà máy chế biến đặt ngay tại xã. Mỗi cây măng cao khoảng 150 cm, được thu hoạch 5 đốt thân (tiếng địa phương gọi là óng măng) và một ngọn, giá thu mua tại nhà máy phần đốt thân là 6.200 đồng/kg, phần ngọn là 5.800 đồng/kg.
Chị Khuyến cho biết, giống măng bát độ được trồng tại đất Hưng Khánh từ năm 2007. Địa phương có nhiều khe, ngòi chằng chịt, lại nằm dưới chân núi có độ ẩm lớn, thổ nhưỡng phù hợp cho sinh trưởng của cây măng.
Giàng A Chổng, 41 tuổi, dân tộc H'Mông, trú tại thôn Hồng Lâu, xã Hưng Khánh đang làm bữa cơm mừng nhà mới. Ngôi nhà có ba phòng ngủ khép kín, diện tích 160 m², chi phí xây dựng hơn một tỷ đồng. Tất cả là nhờ trồng tre măng bát độ và làm đại lý thu mua măng.
A Chổng cho biết, các bản người H'Mông như: Khe Tiến, Khe Ron, Hồng Lâu, Khuôn Bổ trước năm 2010 khổ lắm, tỷ lệ hộ nghèo cao, đến mùa giáp hạt người dân các bản phải ăn đong, trông chờ vào gạo cứu đói của Chính phủ.
Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của Đảng bộ, chính quyền cùng sự nỗ lực phấn đấu, vươn lên của người dân trong xây dựng nông thôn mới, đến hết năm 2022, nơi đây đã phát triển được hơn 3.500 ha quế, 1.400 ha tre măng bát độ, 22 ha cây dược liệu kết hợp trồng dưới tán rừng, 105 ha trồng cây ăn quả có múi; hàng chục hộ dân được hỗ trợ sản xuất, khai hoang hơn 423 ha lúa nước; sửa chữa và làm mới nhà ở cho hàng chục hộ nghèo, chuyển đổi nghề và hỗ trợ nước sinh hoạt cho người dân.
Các hộ nghèo, nhất là ở các bản H'Mông nhanh chóng tiếp cận được nguồn vốn vay của Ngân hàng Chính sách xã hội để phát triển kinh tế.
Tại nhà máy chế biến thuộc Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam, chị Kiều Thị Huyền, sinh năm 1974, trú tại thôn 9, xã Thượng Bằng La đang trên xe tải chở măng tươi nhập cho nhà máy.
Chị Huyền nói: "Gia đình tôi hiện có 20 ha tre măng bát độ trồng từ năm 2019, sau thời gian mọc bói đến năm 2025 gia đình tôi thu hoạch được 400 tấn măng tươi, thu về 2,4 tỷ đồng. Năm nay, với giá mua ổn định khoảng 6.000 đồng/kg, thì gia đình tôi ước thu khoảng 2,5 tỷ đồng. Gia đình tôi vừa trồng, thu mua, vận chuyển măng, vừa làm đại lý thu mua cho người dân trong vùng, nên cuộc sống khấm khá hơn trước rất nhiều".
Khu vực nơi chị Huyền sinh sống trước đây là vùng trồng chè của Nông trường chè Trần Phú, sau đó chuyển sang trồng cam sành nhưng không hiệu quả nên người dân đã chuyển toàn bộ diện tích sang trồng tre măng bát độ với mật độ khoảng 350 gốc/ha.
Nhờ hệ thống đường đồng mức từ các bậc trồng chè trước đây, việc chăm sóc và vận chuyển thuận tiện nên tre sinh trưởng tốt. Mỗi bụi tre có thể cho tới 60 măng/vụ, thu khoảng 3 tạ măng, bán được gần 1,8 triệu đồng.
Theo người dân địa phương, tre măng bát độ cho thu hoạch nhanh, chi phí chăm sóc thấp, hiệu quả kinh tế cao và đang trở thành cây làm giàu trên vùng đất núi Lào Cai.
Ông Nguyễn Kiên Định, Giám đốc Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam, cho biết, xác định phát triển lâu dài tại địa phương nên công ty chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, nâng cao chất lượng theo tiêu chuẩn xuất khẩu. Hiện nay, nhà máy tạo việc làm cho hơn 70 lao động, trong đó khoảng 85% là nữ, phần lớn là người dân tộc thiểu số, với thu nhập khoảng 8 triệu đồng/người/tháng.
Ngoài ra, người lao động được tham gia đầy đủ các chế độ bảo hiểm theo quy định. Năm 2025, Công ty sản xuất được 3.250 tấn sản phẩm, doanh thu 38 tỷ đồng; năm nay phấn đấu sản xuất 4.500 tấn sản phẩm, doanh thu hơn 40 tỷ đồng.
Đồng chí Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hưng Khánh cho biết, cây tre măng bát độ đã đứng vững nơi này, nhờ sự liên kết chặt chẽ vùng nguyên liệu với nhà máy chế biến tại chỗ, có sự liên kết chặt chẽ giữa người dân, hợp tác xã thu mua, doanh nghiệp chế biến tạo chuỗi giá trị bền vững. Chính quyền xã tiếp tục vận động người dân chuyển đổi diện tích trồng cũ sang trồng mới, đưa diện tích tre măng bát độ tại xã lên 2.500 ha.
Nhờ phát triển theo hướng bền vững, năm 2025 người dân trong xã đã bán được 10.500 tấn măng, thu về hơn 60 tỷ đồng. Năm 2026, các hộ dân phấn đấu thu hoạch 11.000 tấn, dự tính thu gần 70 tỷ đồng. Nhờ có thu nhập từ măng, xã chỉ còn 27 hộ nghèo, chiếm 0,76%.
Theo lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Hưng Khánh, cây tre bát độ phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương, sinh trưởng tốt, ít chịu tác động của thời tiết cực đoan. Ngoài giá trị kinh tế, hệ thống rễ tre chống xói mòn và hạn chế nguy cơ sạt lở vào mùa mưa bão.
Để cải tạo diện tích măng già cỗi, lãnh đạo xã đề nghị tỉnh Lào Cai sớm áp dụng Nghị quyết 21/2025/HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh Lào Cai về hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp đối với vùng sản xuất măng bát độ, với mức hỗ trợ từ 20-30 triệu đồng/ha, giúp nông dân có vốn làm đường đồng mức, có tiền đối ứng mua phân chăm sóc ban đầu, tạo vùng nguyên liệu tập trung, bền vững, thúc đẩy kinh tế nông thôn miền núi.