Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi được hiện thực hóa bằng những mô hình sinh kế hiệu quả, mang lại nguồn thu ổn định cho người dân nơi đây.
Những ngày này, đến thôn Gia Cát là bắt gặp màu xanh mướt của những vườn chanh tứ thì đang vào vụ, hứa hẹn một mùa quả sai trĩu cành. Ít ai biết rằng, trước năm 2020, khu vườn rộng hơn 6.000 m² của gia đình ông Nguyễn Xuân Hiển từng là vườn tạp, sau đó được chuyển sang trồng bưởi nhưng hiệu quả kinh tế thấp, đầu ra bấp bênh. Không chấp nhận mãi quanh quẩn với những cây trồng kém hiệu quả, ông Hiển quyết định cải tạo toàn bộ diện tích để tìm hướng đi mới.
Năm 2021, ông mạnh dạn thử nghiệm mô hình trồng chanh tứ thì bằng phương pháp cắt ghép trực tiếp lên gốc bưởi sẵn có. Việc tận dụng bộ rễ khỏe của cây bưởi giúp cây chanh sinh trưởng nhanh, thích nghi tốt với điều kiện thổ nhưỡng, ít sâu bệnh và cho thu hoạch quanh năm.
Ông Hiển cho biết, gia đình ông trồng chanh tứ thì thấy cây hợp đất, hợp khí hậu nên cho năng suất rất cao. Trung bình mỗi năm thu hoạch hơn 10 tấn quả. Với giá bán dao động từ 20.000 đến 45.000 đồng/kg, tổng doanh thu đạt hơn 100 triệu đồng. So với thời điểm trồng ngô trước đây, mức lãi cao gấp 4 đến 5 lần. Hiện nay, thương lái trong và ngoài tỉnh đánh xe đến tận vườn thu mua, không lo ế.
Gia đình ông Lại Thế Tuyên, thôn Thái Sơn lại lựa chọn hướng phát triển chăn nuôi dê vỗ béo và dê sinh sản. Bắt đầu khởi nghiệp từ năm 2025, đến nay, ông đã gây dựng được đàn dê hơn 50 con, từng bước khẳng định hiệu quả của mô hình chăn nuôi phù hợp với điều kiện địa phương.
Theo ông Tuyên, nuôi dê không quá phức tạp, vật nuôi ít dịch bệnh, chỉ cần người chăn nuôi chịu khó học hỏi và chăm sóc đúng kỹ thuật. Toàn bộ kinh nghiệm được ông tích lũy thông qua mạng xã hội, kết hợp tham quan nhiều mô hình hiệu quả trong và ngoài tỉnh. Để chủ động nguồn thức ăn, gia đình ông quy hoạch trồng thêm 3 sào cỏ và chuối phục vụ chăn nuôi.
Nhờ áp dụng phương thức nuôi gối vụ, mỗi năm xuất bán 4 lứa với hơn 200 con dê. Hiện, giá dê vỗ béo duy trì ở mức 180.000 đồng/kg dê hơi, dê giống đạt 200.000 đồng/kg dê hơi. Sau khi trừ chi phí, mô hình mang lại nguồn lãi hơn 100 triệu đồng mỗi năm.
Thực tế tại Phú Lương cho thấy, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi đang trở thành yêu cầu tất yếu trước những tác động của biến đổi khí hậu và yêu cầu của thị trường. Nhiều giống cây, con truyền thống hạn chế về năng suất, khả năng chống chịu và giá trị kinh tế.
Trong khi đó, việc lựa chọn những giống mới có năng suất cao, thích ứng tốt không chỉ góp phần giảm thiểu rủi ro do thiên tai, dịch bệnh mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng đất, nước, đáp ứng yêu cầu sản xuất nông sản sạch, an toàn.
Để quá trình chuyển đổi không dừng lại ở những mô hình riêng lẻ mà trở thành định hướng phát triển lâu dài, Ủy ban nhân dân xã Phú Lương đã cụ thể hóa chủ trương của Ủy ban nhân dân tỉnh bằng việc ban hành Đề án số 06/ĐA-UBND ngày 15/5/2026 về “Chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi trên địa bàn xã Phú Lương giai đoạn 2026-2030”.
Đề án xác định ba mục tiêu trọng tâm là chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, chú trọng chất lượng, an toàn thông qua áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến như VietGAP, hữu cơ và phát triển liên kết chuỗi giá trị. Cùng với đó, chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ, phân tán sang sản xuất hàng hóa tập trung, tăng cường sự gắn kết giữa nông dân với hợp tác xã và doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm.
Đồng chí Đỗ Khắc Thập, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phú Lương cho biết: Quan điểm nhất quán của cấp ủy, chính quyền xã là không chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo phong trào ồ ạt. Đã chuyển đổi là phải có đầu ra chắc chắn, mang lại thu nhập thực tế cho người dân, phục vụ đắc lực cho mục tiêu giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới nâng cao.
Để đưa đề án vào cuộc sống, xã Phú Lương xác định triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: Tăng cường tuyên truyền, quán triệt sâu rộng nội dung đề án nhằm tạo sự đồng thuận trong cả hệ thống chính trị và Nhân dân; từng bước thay đổi nhận thức, thói quen canh tác lạc hậu, hướng người dân chuyển sang sản xuất hàng hóa; tăng cường liên kết trong sản xuất, doanh nghiệp hóa sản phẩm và xã hội hóa đầu tư.
Trong giai đoạn 2026-2030, Ủy ban nhân dân xã sẽ rà soát, quy hoạch cụ thể từng vùng sản xuất phù hợp, lựa chọn các loại cây trồng, vật nuôi có lợi thế cạnh tranh để tập trung đầu tư; đẩy mạnh tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, chủ động phòng, chống dịch bệnh và hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi. Đồng thời, chính quyền địa phương sẽ đóng vai trò cầu nối giữa người dân với doanh nghiệp nhằm bảo đảm đầu ra ổn định trước khi nhân rộng các mô hình.
