Tại Lạng Sơn, từ chăn nuôi nhỏ lẻ, hiện nay, phát triển đàn ngựa bạch đang dần trở thành hướng đi hiệu quả với nông dân.
Theo thống kê, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo của xã vùng III (đặc biệt khó khăn) Chiến Thắng vẫn còn cao. Điều này đã đặt ra bài toán an sinh, tạo sinh kế bền vững cho người dân đối với cấp ủy, chính quyền xã. Trong nhiều giải pháp, chăn nuôi ngựa bạch dựa trên tiềm năng đất đai của xã đang là hướng đi mới, mang lại nhiều tín hiệu tích cực. “Chiến Thắng là địa bàn có diện tích chăn thả tự nhiên rộng, đồi cỏ dồi dào, sau khi nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương lân cận, chúng tôi xác định chăn nuôi gia súc, đặc biệt là ngựa và ngựa bạch, là một hướng đi mũi nhọn”, đồng chí Lương Thành Chung, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Chiến Thắng cho biết.
Cụ thể hóa hướng đi đó, cấp ủy, chính quyền xã Chiến Thắng đã tích cực tuyên truyền, vận động, hỗ trợ bà con tiếp cận và phát triển mô hình chăn nuôi ngựa bạch. Theo đồng chí Phan Thị Thanh, Bí thư chi bộ, Trưởng thôn Tân Minh, khi có chủ trương phát triển mô hình chăn nuôi ngựa bạch, thôn đã họp dân, phân tích cặn kẽ những lợi ích của mô hình, rà soát những hộ có quyết tâm, có điều kiện lao động để ưu tiên hỗ trợ ngay.
Hộ anh Lưu Văn Hùng, một trong những gia đình chăn nuôi ngựa bạch đã thoát nghèo, có nguồn sinh kế ổn định. Từ một hộ cận nghèo, năm 2024 nhờ nguồn vốn vay ưu đãi từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, gia đình anh là một trong nhiều hộ được thôn chọn để phát triển thử nghiệm đàn ngựa bạch.
Để chuẩn bị cho quá trình nhận ngựa giống, gia đình anh đã chủ động đối ứng bằng cách tu sửa, xây dựng chuồng trại kiên cố, bảo đảm vệ sinh. Anh Hùng còn tận dụng đất đai, trồng thêm cỏ voi để chủ động nguồn thức ăn cho vật nuôi. “Cán bộ xã còn xuống tận nơi giúp gia đình tôi kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh cho ngựa, nhờ đó mà ngựa phát triển khoẻ mạnh. Cùng với nguồn thu từ 2 ha rừng bạch đàn, gia đình đã được công nhận thoát hộ cận nghèo vào năm 2025”, anh Hùng phấn khởi chia sẻ.
Sự thành công bước đầu của gia đình anh Lưu Văn Hùng đã tạo sức lan tỏa. “Thấy nhiều gia đình chăn nuôi ngựa bạch thành công, gia đình cũng cố gắng phấn đấu chăn nuôi, sản xuất. Hy vọng vài năm nữa, đàn ngựa sẽ phát triển, giúp cuộc sống khấm khá hơn”, anh Đặng Văn Ấm, một hộ cận nghèo khác của thôn Tân Minh cho biết.
Ngoài quyết tâm phát triển kinh tế của cấp ủy, chính quyền và nhân dân, sự tiếp sức kịp thời của các chương trình, trong đó có Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững là một trong những yếu tố then chốt làm nên thành công của mô hình này. Đối với người dân nghèo ở vùng cao, việc bỏ ra vài chục triệu đồng để mua ngựa giống là điều không hề dễ dàng. Vì vậy, nguồn vốn hỗ trợ đã thật sự trở thành “đòn bẩy” để giúp bà con thoát nghèo từ mô hình hiệu quả.
Hiện nay ở Lạng Sơn, mô hình chăn nuôi ngựa bạch thương phẩm phát triển mạnh ở nhiều địa phương. Nhiều hộ dân đã bước đầu thành công với mô hình này, mở ra hướng đi mới đầy triển vọng. Theo kinh nghiệm của bà con, ngựa bạch dễ nuôi, có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng vùng núi, nhất là sinh trưởng nhanh, chi phí chăm sóc thấp và ít bị dịch.
Qua 20 năm, hiện gia đình ông Nông Minh Tuấn, thôn Vinh Tiên, xã Thống Nhất đã duy trì được đàn ngựa bạch từ 5-10 con, mang lại giá trị kinh tế hàng trăm triệu đồng. “Trước đây điều kiện kinh tế gia đình rất khó khăn, tài sản gần như không có gì, nhưng nhờ nuôi ngựa bạch, đến nay chúng tôi đã có nguồn thu nhập ổn định. Tôi chủ yếu để chăn thả tự nhiên, ít tốn công, chi phí thấp mà đàn ngựa vẫn khỏe mạnh, sinh trưởng tốt”, ông Tuấn chia sẻ.
Tại xã Thống Nhất, mô hình nuôi ngựa bạch đã được nâng tầm từ hộ gia đình lên quy mô hợp tác xã. Theo anh Nguyễn Văn Lực, Giám đốc Hợp tác xã Chăn nuôi ngựa Hữu Lân (xã Thống Nhất), để giúp đỡ cùng phát triển, năm 2021 hợp tác xã đã được thành lập với 10 thành viên, nhưng đến nay đã tăng lên 20 thành viên với tổng đàn đạt 63 con ngựa. “Chúng tôi luôn chia sẻ cho nhau kỹ thuật như chọn giống, cách nấu cháo ấm cho ngựa uống ngày rét, cho ngựa ăn muối… đến việc phòng dịch bệnh. Nhờ thế mà đàn ngựa của hợp tác xã phát triển rất tốt", anh Lực cho biết.
Tuy nhiên, chăn nuôi ngựa bạch với quy mô lớn cần nhiều nguồn lực về vốn và công nghệ chế biến. “Mục tiêu của chúng tôi là nâng tổng đàn của hợp tác xã lên 100 con vào năm 2026 và tiến tới 200 con vào năm 2030. Để đầu tư chuồng trại đạt chuẩn và mua thêm giống chất lượng cao, chúng tôi rất cần những khoản vốn vay lớn, ưu đãi và dài hạn hơn”, Giám đốc Hợp tác xã Hữu Lân trăn trở.
Chính quyền địa phương và Hội Nông dân các cấp đang tích cực phối hợp với Ngân hàng chính sách xã hội và Quỹ Hỗ trợ nông dân để xây dựng các gói vay ưu đãi; các chương trình mục tiêu quốc gia để hợp tác xã và người dân dễ tiếp cận. Ngành nông nghiệp tỉnh Lạng Sơn sẽ tiếp tục đẩy mạnh liên kết, xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm từ ngựa bạch, qua đó từng bước tạo dựng thương hiệu, tạo dựng hướng phát triển sinh kế bền vững cho bà con.
