Từ những đàn gà giống được tuyển chọn kỹ lưỡng, nhiều hộ dân ở xã Vạn Linh đã xây dựng mô hình chăn nuôi hiệu quả, tạo sinh kế bền vững và góp phần bảo tồn giống gà đặc sản của địa phương.
Gà vàng Vạn Linh giá trị dinh dưỡng cao, đã có từ lâu đời ở xã Vạn Linh. So với các giống gà thông thường, điểm làm nên thương hiệu của gà Vạn Linh là cặp chân ngắn, da vàng óng, thịt săn chắc và mùi thơm đặc trưng.
Trước đây, do chưa được quan tâm đúng cách, không chú trọng chọn giống, gà Vạn Linh chủ yếu được các hộ dân nuôi theo phương thức thả tự nhiên dẫn đến việc giống gà này bị lai tạp với các giống gà địa phương khác, khiến nguồn gen quý dần bị suy giảm nghiêm trọng. Năm 2022, Sở Khoa học và Công nghệ đã triển khai thực hiện dự án phục tráng, phát triển bền vững, bảo tồn giống gà quý Vạn Linh nhằm gìn giữ nguồn gen bản địa có giá trị.
Là một trong những hộ dân đầu tiên tham gia dự án, ông Mai Văn Phản, xã Vạn Linh đã chủ động phối hợp các chuyên gia của Sở Khoa học và Công nghệ để phát triển đàn gà giống. Ông cho rằng, việc tham gia dự án vừa góp phần gìn giữ sản vật quý của quê hương, vừa mở ra hướng phát triển kinh tế triển vọng cho gia đình. Từ mô hình này, ông kỳ vọng có thể nhân rộng đàn gà giống, tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Quy trình tuyển chọn con giống rất nghiêm ngặt. Từ hàng nghìn con gà của người dân địa phương, các chuyên gia và nhà khoa học tiến hành chọn lựa được 200 con gà khỏe mạnh, có những đặc điểm ưu tú nhất để làm đàn gà “hạt nhân”. Những con gà này được nuôi giữ tại trang trại của gia đình ông Phản.
Thạc sĩ Nguyễn Khánh Toàn, Trung tâm Ứng dụng khoa học công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn cho biết: “Đàn gà “hạt nhân” này chính là nền móng để phát triển đàn gà bố mẹ chất lượng cao. Nếu không chuẩn xác về nguồn gen ở bước này, mọi công sức chăn nuôi sau đó đều không còn nhiều ý nghĩa”.
Cũng như bao hộ gia đình khác, gia đình ông Phản trước đây cũng nuôi gà theo lối truyền thống, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và phó mặc cho thời tiết, dịch bệnh. Từ khi tham gia dự án bảo tồn giống gà Vạn Linh, gia đình ông phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chăn nuôi an toàn sinh học.
Từ hướng dẫn của các chuyên gia, ông Phản chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện việc tiêm phòng đầy đủ, đúng loại vắc-xin theo định kỳ; ghi chép nhật ký chăn nuôi hằng ngày để theo dõi khẩu phần ăn, biểu hiện sức khỏe của đàn gà; xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp, kết hợp thức ăn tự nhiên với kỹ thuật chăn nuôi bài bản nhằm giúp gà phát triển tốt.
“Bắt tay vào chăn nuôi đàn gà áp dụng khoa học kỹ thuật, ban đầu tôi còn nhiều bỡ ngỡ lắm. Nhưng nhờ các cán bộ tận tình “cầm tay chỉ việc” tôi thấy nuôi bài bản thì đàn gà ít bệnh, lớn đều”, ông Phản chia sẻ.
Khác với nhiều giống gà khác, một trong những yếu tố làm nên giá trị của gà Vạn Linh là thời gian nuôi dài. Nếu gà công nghiệp chỉ mất khoảng 2-3 tháng để xuất chuồng, gà Vạn Linh cần tới 7-8 tháng. Thời gian nuôi kéo dài giúp thịt gà có đủ độ săn chắc, da giòn và vị ngọt đậm đặc trưng.
Cùng với đó, áp dụng khoa học vào chăn nuôi đã giúp chất lượng đàn gà ngày một nâng cao. Với giá thương phẩm từ 150-200 nghìn đồng/kg, gà Vạn Linh hiện có giá bán tốt hơn so với nhiều giống gà thông thường. Giá gà giống hiện cũng dao động khoảng 15 nghìn đồng/con, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tái đàn, duy trì và mở rộng quy mô sản xuất.
Thành công với việc bảo tồn giống gà bản địa, ông Phản và nhiều hộ dân trong xã đã nhân rộng mô hình chăn nuôi và thành lập Hợp tác xã Chăn nuôi Gà Vạn Linh quy mô hơn 2.000 con. Sau khi thành lập hợp tác xã, ông Phản mạnh dạn đầu tư hệ thống chuồng trại đồng bộ, máy ấp trứng công nghệ cao giúp kiểm soát tỷ lệ nở và áp dụng đệm lót sinh học, hệ thống thông gió giúp môi trường chăn nuôi luôn sạch sẽ, giảm mùi và dịch bệnh.
Bên cạnh sản phẩm gà Vạn Linh, hợp tác xã còn phát triển sản phẩm trứng gà Vạn Linh, đã được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, qua đó góp phần nâng cao giá trị và khẳng định thương hiệu sản phẩm.
Ông Hoàng Văn Trường, thành viên Hợp tác xã Chăn nuôi Gà Vạn Linh cho biết: “Hiện gia đình tôi cũng đang học theo ông Phản phát triển đàn gà vàng Vạn Linh. Một năm tôi nuôi hai lứa, mỗi lứa tầm 800 con, tổng đàn khoảng hơn 1.500 con, thu nhập khoảng 250 triệu đồng”.
Xã Vạn Linh đang chuyển mình mạnh mẽ nhờ được các sở, ngành hỗ trợ, “bắt tay” với người nông dân, qua đó giúp những sản vật quý, bản địa được gìn giữ, tạo nguồn sinh kế ổn định. Từ mô hình bảo tồn và phát triển gà vàng Vạn Linh, có thể mở ra những hướng đi mới để phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.
