Lực lượng vũ trang tỉnh Nghệ An luôn xứng đáng với truyền thống Quân đội nhân dân Việt Nam và quê hương Xô Viết anh hùng.
Phát huy truyền thống “Tự vệ Đỏ”
Ngày 21/8/1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng mà trực tiếp là Ủy ban khởi nghĩa Nghệ Tĩnh, Đội tự vệ chiến đấu thị xã Vinh đã tiến công dinh tỉnh trưởng Đặng Hướng và sở mật thám Pháp, nhanh chóng giành chính quyền mà “không một giọt máu đổ”. Từ đó, ngày 21/8 trở thành ngày truyền thống của lực lượng vũ trang tỉnh Nghệ An.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, lực lượng vũ trang Nghệ An đã phát huy cao độ thành tích của các đội “Tự vệ Đỏ” “Xích vệ Đỏ”, luôn nêu cao dũng khí cách mạng, lập nhiều chiến công, để lại nhiều dấu ấn lịch sử.
Hơn 80 ngàn người con ưu tú quê hương Nghệ An tình nguyện gia nhập Quân đội, bổ sung chi viện cho tiền tuyến, góp phần trực tiếp xây dựng các đơn vị chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam; xây dựng, tổ chức 15 vạn dân quân, du kích; huy động gần 20 vạn dân công, thanh niên xung phong vận chuyển hàng vạn tấn lương thực, thực phẩm, mở đường giao thông. Huy động, đóng góp hơn 10 vạn tấn lương thực, thực phẩm cho các mặt trận.
Phối hợp với bộ đội chủ lực phục vụ chiến đấu và chiến đấu trên các chiến trường, góp phần quan trọng làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Cùng với chiến đấu, lực lượng vũ trang tỉnh còn làm nòng cốt xóa đói, diệt dốt, cải cách ruộng đất - những nhiệm vụ cách mạng cấp bách thời bấy giờ.
Trong 20 năm kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược, Nghệ An vừa là hậu phương của miền bắc, vừa là tiền tuyến lớn của miền nam và cách mạng Lào. Lực lượng vũ trang Nghệ An cùng lúc thực hiện bốn nhiệm vụ trên ba chiến trường; tập trung cao độ cả tư tưởng, tổ chức, lực lượng và thế trận rộng khắp tạo nên sức mạnh tổng hợp của các lực lượng vũ trang nhân dân trên địa bàn, góp phần quan trọng cùng quân và dân cả nước đánh bại hai cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ. Đã có hơn 14 vạn cán bộ, chiến sĩ tăng cường chi viện các chiến trường; hơn 16 vạn thanh niên lên đường nhập ngũ; 12 vạn thanh niên xung phong bám trụ phục vụ chiến đấu. Bất luận sự khốc liệt của chiến tranh Nghệ An là trọng điểm đánh của đế quốc Mỹ, lực lượng vũ trang Nghệ An vẫn quyết giữ vững mạch máu giao thông, giữ vững địa bàn hậu phương, thực hiện chi viện tích cực, toàn diện và tối đa, kịp thời sức người, sức của cho các chiến trường, bảo vệ, khôi phục, phát triển kinh tế, ổn định đời sống nhân dân, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hậu phương chiến lược.
Bằng sức mạnh đoàn kết, lực lượng vũ trang Nghệ An đã phối hợp cùng các đơn vị bắn rơi 553 máy bay (đứng thứ hai miền bắc), bắn chìm 36 tàu chiến, bắt sống hàng chục toán biệt kích, thám báo. Đặc biệt, dân quân Nghệ An lần đầu tiên bắn rơi máy bay Mỹ bằng súng bộ binh – mở đầu cho phong trào bắn máy bay bằng súng bộ binh trên miền bắc. Cùng với đó, tỉnh huy động hơn 40 triệu ngày công mở đường, bảo đảm giao thông chi viện cho tiền tuyến. Hàng trăm tên làng, tên núi, tên sông cùng hàng ngàn vạn con người gan vàng, dạ ngọc trên đất Nghệ An đã đi vào lịch sử dân tộc, làm nên những bến phà, những chiếc cầu và những tuyến đường giao thông huyền thoại đánh Mỹ, thắng Mỹ như Cầu Cấm, phà Bến Thủy, Truông Bồn…
Thực hiện nhiệm vụ quốc tế vẻ vang, từ 1959-1973, lực lượng vũ trang Nghệ An đã tham gia chiến đấu 250 trận trên chiến trường Lào, tiêu diệt và làm bị thương hơn 2.500 tên địch thu giữ nhiều vũ khí, trang bị quân sự, góp phần cùng bạn Lào mở rộng vùng giải phóng.
Những chiến công của quân và dân Nghệ An đã góp phần đánh bại hai cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của đế quốc Mỹ đối với miền bắc, góp phần buộc đế quốc Mỹ phải ký hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh vô điều kiện ở Việt Nam.
Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, tỉnh Nghệ An là địa phương có nhiều đóng góp sức người, sức của lớn nhất cả nước, có hơn 45 nghìn liệt sĩ hy sinh trên các chiến trường và hàng vạn người mang thương tật suốt đời. Nghệ An có 239 tập thể và cá nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lược vũ trang nhân dân và hàng ngàn tập thể, cá nhân được tặng thưởng các huân, huy chương cao qúy...
Xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh
Sau ngày đất nước thống nhất, lực lượng vũ trang Nghệ An tiếp tục tham gia khắc phục hậu quả chiến tranh, vừa sản xuất, vừa xây dựng và củng cố quốc phòng–an ninh.
Bước vào thời kỳ đổi mới (từ năm 1986 đến nay), lực lượng vũ trang Nghệ An đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền thực hiện hiệu quả quản lý Nhà nước về quốc phòng, xây dựng tiềm lực khu vực phòng thủ, kết hợp phát triển kinh tế-xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh. Hệ thống công trình phòng thủ trên biển, đảo, biên giới và nội địa được xây dựng đồng bộ, hình thành thế trận phòng thủ liên hoàn, vững chắc. Công tác giáo dục quốc phòng, tuyển quân, xây dựng dân quân tự vệ, quản lý lực lượng dự bị động viên được lực lượng vũ trang tỉnh thực hiện nghiêm túc, chất lượng ngày càng cao.
Thực hiện Nghị quyết Trung ương 8 về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc và Nghị quyết 28 của Bộ Chính trị về xây dựng khu vực phòng thủ, lực lượng vũ trang Nghệ An luôn giữ vai trò nòng cốt trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, biên phòng toàn dân. Đặc biệt, tỉnh chú trọng xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng xử lý tốt mọi tình huống, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, góp phần tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.
Lực lượng vũ trang Nghệ An đã thường xuyên được chăm lo, xây dựng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức và cán bộ; coi trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, nhân viên đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng huấn luyện cho các đối tượng; coi trọng huấn luyện đồng bộ, chuyên sâu, sát với đặc điểm tình hình và yêu cầu nhiệm vụ của từng đơn vị.
Các lực lượng quân sự, công an, biên phòng đã phối hợp tuần tra, kiểm soát bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, biển đảo, nội địa giữ vững ổn định địa bàn; tham gia phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và tìm kiếm cứu nạn với tinh thần: “Cứu dân là mệnh lệnh trái tim”, “Tính mạng và tài sản của nhân dân là trên hết, trước hết”, góp phần phát huy phẩm chất và lan tỏa hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trong tình hình mới....
Lực lượng vũ trang tỉnh còn thường xuyên phối hợp thực hiện tốt công tác dân vận, công tác chính sách và các phong trào thi đua yêu nước của địa phương; đặc biệt, trong đại dịch Covid-19, với tinh thần “chống dịch như chống giặc”, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh luôn là lực lượng nòng cốt, đi đầu để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng nhân dân.
Trong việc giữ gìn và phát huy quan hệ quốc tế, lực lượng vũ trang Nghệ An duy trì quan hệ đoàn kết, hữu nghị với chính quyền, nhân dân và lực lượng vũ trang ba tỉnh giáp biên của Lào, xây dựng đường biên giới Việt-Lào hữu nghị, ổn định, phát triển và bằng nhiều việc làm thiết thực, chí nghĩa, chí tình đã góp phần giữ gìn và phát huy tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt giữa hai nước Việt-Lào.
Thấm nhuần đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, lực lượng vũ trang Nghệ An đã tìm kiếm, quy tập hơn 12.000 hài cốt liệt sĩ ở Lào và 472 hài cốt trong nước đưa vào nghĩa trang, góp phần làm vơi đi nỗi đau của thân nhân liệt sĩ. Bên cạnh đó, lực lượng vũ trang còn tích cực tham gia các phong trào “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”, “Cả nước chung tay vì người nghèo”, tổ chức nhiều mô hình giàu ý nghĩa như: “Tôi yêu Tổ quốc tôi”, “Gắn kết yêu thương giữa lương và giáo”, “Tiết kiệm bản thân, để phần người khó”, “Đoàn kết quân dân, ấm tình xứ Đạo”...
Đặc biệt, mô hình “Tôi yêu Tổ quốc tôi” năm 2024 được tôn vinh là điển hình tiêu biểu toàn quốc, được Tổng Bí thư Tô Lâm trực tiếp biểu dương. Những việc làm nhân văn ấy càng khắc họa sâu đậm hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trong lòng nhân dân.
Thời gian gần đây, thực hiện nghiêm các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quân ủy Trung ương, lực lượng vũ trang Nghệ An đã triển khai công tác sắp xếp cơ quan quân sự địa phương theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, phù hợp với việc tổ chức, biên chế, bố trí lực lượng quân sự tại các địa phương. Đặc biệt, bảo đảm nguyên tắc Đảng lãnh đạo Quân đội nhân dân Việt Nam tuyệt đối; bảo đảm được sự chỉ huy, thống nhất trong xây dựng khu vực phòng thủ liên hoàn, vững chắc, giữ được sự ổn định; bảo đảm “tinh - gọn - mạnh”, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Đại tá Đinh Bạt Văn, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An cho biết: Thời gian tới, với quyết tâm chính trị cao, lực lượng vũ trang tỉnh Nghệ An sẽ tiếp tục phát huy truyền thống 80 năm xây dựng và trưởng thành, đơn vị hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân để vượt lên mọi khó khăn, xây dựng lực lượng vũ trang Nghệ An vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, có cơ cấu tổ chức hợp lý, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Tiếp tục là lực lượng nòng cốt trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, xây dựng khu vực phòng thủ ngày càng vững mạnh đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới.
