Hát cho đồng đội
Trong đoàn CCB Sư đoàn 316 Bình Lục, Mỹ Lộc, Ninh Bình đến Đền thờ liệt sĩ Mặt trận Vị Xuyên trên điểm cao 468, thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy (Tuyên Quang) hôm nay, có nhạc sĩ Khắc Hiển quê ở xã Trung Lương, tỉnh Hà Nam (cũ). Ông từng là tiểu đội trưởng pháo cao xạ Sư đoàn 316, chiến đấu tại Vị Xuyên giai đoạn 1984-1988. Những năm tháng cầm súng, cảnh đồng đội hy sinh và sự khốc liệt trên chiến trường đã trở thành chất liệu chân thực cho các ca khúc của ông. Sau khi xuất ngũ rồi theo học nghệ thuật chèo, người lính năm xưa từng là Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nam, nhưng ký ức về đồng đội hy sinh trên mặt trận khói lửa vẫn luôn làm ông day dứt: “Đây Vị Xuyên một thời quặn đau, nơi Thung Khe rừng núi biên cương, chưa một lần tôi quên đồng đội, trong tim tôi ngọn lửa vẫn cháy…” - tiếng hát chứa chan tình đồng đội của ông cất lên, làm xúc động mỗi người có mặt ở cao điểm 468, nơi từng diễn ra trận đánh ác liệt năm 1984 khiến hàng trăm cán bộ, chiến sĩ hy sinh.
Lắng nghe ca khúc “Ký ức Vị Xuyên”, lại càng thấm thía hơn khi biết ca khúc được viết trong đêm chủ nhật 5/7/2024, ngay trước thềm chuyến đi tri ân tháng 7 năm đó. “Tôi đưa vào những ký ức của bản thân để đối chiếu giữa quá khứ và hiện tại, đan xen giữa những hình ảnh “đồi trọc” năm xưa nay đã được phủ xanh bởi “đồi chè”, “đồi ngô” và “mùa quả chín”. Hoa mộc miên đỏ ối, núi đá hóa vôi… gợi nhắc sự khốc liệt của chiến tranh nơi máu xương liệt sĩ đã hòa tan vào đất đá”, nhạc sĩ Khắc Hiển chia sẻ.
Cũng với tinh thần ấy, các thành viên Hội CCB Trung đoàn 141, Sư đoàn 312 tại Hà Nội đã nhiều năm tổ chức các chuyến về thăm lại mặt trận chiến đấu và tri ân đồng đội. Những người lính mang theo đàn và hát, họ cùng hòa ca tại mặt trận năm xưa làm dấy lên niềm xúc động mãnh liệt. Ông Trần Quang Đăng, trưởng đoàn Hội CCB F312 Hà Nội chia sẻ tại cao điểm 468: “Bước vào không gian linh thiêng, đứng trước anh linh đồng đội đều cảm thấy nghẹn ngào khó tả. Mỗi người dù xúc động đến rơi nước mắt mà nghe bắt nhịp ca khúc là sẵn sàng cất lên tiếng hát cho đồng đội. Chúng tôi hát, đồng đội về nghe!”.
Thắp nén tâm nhang, sắp mâm cơm tri ân liệt sĩ
Với đoàn CCB Quân chủng Phòng không - Không quân phường Hạc Thành, Thanh Hóa, chuẩn bị mâm cơm tri ân liệt sĩ và nến, nhang thắp cho những ngôi mộ liệt sĩ đã trở thành hoạt động không thể thiếu trong mỗi chuyến đi. Bà Phạm Thị Thảo, Trưởng đoàn CCB đang bày nhang hương sắp mâm “mời cơm đồng đội”, bà cho biết: “Tôi đi Hà Giang rất nhiều lần, lần thì đi làm từ thiện, phát quà, áo ấm cho các cháu thiếu nhi... Nhưng nhớ nhất là chuyến đi tri ân, thắp hương tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên. Đoàn đi hơn 500 km từ Thanh Hóa tới Vị Xuyên, người lớn tuổi cũng đã 76, 77 tuổi rồi mà ai nấy sẵn sàng lên đường. Ba mâm cơm chúng tôi luộc ba quả trứng đặt lên bát cơm trắng để cúng giỗ các anh…”.
Bà vừa tự tay luộc trứng bằng chiếc ấm siêu tốc mang theo, vừa khéo sắp các món ăn đã chuẩn bị sẵn khác lên mâm. Chiều biên giới trong không khí trang nghiêm, tiếng thì thầm của những CCB gửi các anh hùng liệt sĩ thay cho lòng tri ân của nhân dân cả nước. Lòng biết ơn được thể hiện rõ qua từng nén nhang hương, những đóa cúc trắng, cúc vàng, từng ngọn nến đặt ngay ngắn trên từng ngôi mộ. Phần mộ các liệt sĩ được lát đá trắng trang trọng và luôn có hoa, cờ Tổ quốc do mỗi đoàn về tri ân, thăm đồng đội đã chuẩn bị chu đáo.
Chúng tôi có dịp trò chuyện với trưởng đoàn Nhóm thiện nguyện Đất Tổ, một trong các đoàn tham gia thắp nến cho gần 2.000 ngôi mộ và trao quà cho các gia đình chính sách có thân nhân nằm lại các điểm cao. “Chúng tôi tham gia chương trình tri ân ở nghĩa trang Vị Xuyên, mỗi người trong đoàn đã tự tay thắp hương, đọc lời viếng các anh hùng liệt sĩ và sau đó tặng quà cho 11 hộ gia đình chính sách là thân nhân liệt sĩ”, bà Nguyễn Thị Thanh, trưởng đoàn CCB nhà máy Z121, Phú Thọ cho hay. Hơn 40 thành viên của nhóm đã thắp nến tại 1.970 ngôi mộ liệt sĩ và hai ngôi mộ tập thể, mỗi ngôi mộ một chén nến và một nén hương hoa.
Tại Đền thờ các anh hùng liệt sĩ Mặt trận Vị Xuyên, từ đầu tháng 7 đến nay đã có rất đông CCB, thân nhân liệt sĩ và các đoàn trong, ngoài tỉnh đến dâng hương, hoa. Ngày 12/7, kỷ niệm ngày diễn ra trận đánh MB-84 trong cuộc chiến bảo vệ biên giới, hàng trăm đoàn CCB, khách thập phương về với “địa chỉ đỏ”. Trên đền thờ, thời gian như lắng lại khi nghe tiếng đàn, tiếng hát của các CCB gửi cho đồng đội.
CCB Đinh Như Trọng, đại đội trinh sát C20, F356 nay đã 62 tuổi, hằng năm vẫn cùng đồng đội trở lại các điểm cao 468, 685, 772, di tích làng Pinh, Trạm Phẫu... Chỉ tay về phía ruộng bậc thang phía xa, ông nhớ lại: “Chiến đấu tại Vị Xuyên đầy ác liệt, phải dựa vào sườn đá, đào ruộng bậc thang để làm hầm trú ẩn. Bây giờ, năm nào chúng tôi cũng cố gắng trở lại, cầu cho vong linh các anh hùng liệt sĩ, cũng là muốn nhắc nhở thế hệ trẻ hãy trân trọng quá khứ, uống nước nhớ nguồn”.
Trong dòng xe từ khắp mọi miền Tổ quốc, người góp sức, người góp của, góp công cho các hoạt động đền ơn đáp nghĩa tại những địa chỉ đỏ ở Vị Xuyên. Nhiều đoàn trao tặng quà cho các gia đình chính sách, hoặc tổ chức thăm, khám sức khỏe cho thân nhân, gia đình, người có công với cách mạng. Dù cách thể hiện khác nhau, mỗi sự tri ân, những chuyến về nguồn, về thăm đồng đội đều là lời nhắc nhở thế hệ trẻ về truyền thống uống nước nhớ nguồn và sự hy sinh vô giá của thế hệ cha anh cho hòa bình hôm nay.
