Khuyến sinh cần nhiều cách

Trong bữa trưa công sở, câu chuyện bỗng sôi nổi quanh đề xuất mới đây của Bộ Y tế về việc tăng thời gian nghỉ thai sản cho lao động nữ sinh con thứ hai.

Chị Lan, một phụ nữ lớn tuổi nhất trong nhóm, cười nói: “Tiếc quá, bây giờ khuyến sinh thì chị đã già mất rồi". Thu Mai, người vừa lập gia đình cách đây hai tháng góp chuyện: “Khuyến khích sinh đẻ mà chỉ áp dụng cho lao động nữ sinh con thứ hai thì hơi “bất công”. Em sắp sinh con đầu lòng không được “khuyến khích” gì cả. Với lại chỉ tăng thêm 1 tháng nghỉ nuôi con, em thấy... hơi ít. Đẻ con ra còn nhiều thứ, tiền thuê osin, tiền bỉm sữa, tiền gửi mẫu giáo, chăm sóc y tế... Nói chung em vẫn còn thấy áp lực lắm các chị ạ...”.

Câu chuyện trong bữa trưa nơi công sở phản ánh một thực tế rằng, việc khuyến sinh không chỉ là kéo dài thời gian nghỉ thai sản. Để thật sự khuyến khích sinh đẻ, cần có một loạt các chính sách hỗ trợ đồng bộ và toàn diện.

Đề xuất mới của Bộ Y tế tăng thời gian nghỉ thai sản cho phụ nữ sinh con thứ hai sẽ được kéo dài từ 6 tháng lên 7 tháng. Lao động nữ sinh đủ hai con ở khu công nghiệp, chế xuất và tỉnh, thành phố có mức sinh thấp được hỗ trợ thuê, mua nhà ở xã hội. Đây là một bước tiến nhằm khuyến khích các gia đình sinh thêm con, trong bối cảnh mức sinh của Việt Nam đang giảm mạnh. Thống kê cho thấy, tỷ lệ sinh năm 2024 của nước ta thuộc nhóm thấp nhất Đông Nam Á, đạt 1,91 con/phụ nữ, thấp nhất trong lịch sử. Nếu không có giải pháp kịp thời, dân số Việt Nam có thể tăng trưởng âm vào khoảng năm 2054-2059. Tuy nhiên, nhiều người chia sẻ, việc kéo dài thời gian nghỉ thai sản chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh lớn hơn.

Mức sinh thấp không chỉ ảnh hưởng đến cơ cấu dân số mà còn đẩy nhanh quá trình già hóa, làm suy giảm nhóm dân số trong độ tuổi lao động. Điều này có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho nền kinh tế và xã hội. Các yếu tố như áp lực công việc, khó khăn tài chính, và thay đổi nhận thức xã hội đều góp phần vào việc giảm mức sinh.

Để công tác khuyến sinh thật sự đi vào cuộc sống, cần có các chính sách hỗ trợ tổng thể. Ngoài việc kéo dài thời gian nghỉ thai sản, cần có các biện pháp hỗ trợ tài chính cho các gia đình, như trợ cấp sinh con, giảm thuế thu nhập cá nhân, và hỗ trợ thuê, mua nhà ở xã hội. Các chính sách này sẽ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho các gia đình, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc sinh và nuôi dạy con cái.

Bên cạnh đó, cần cải thiện các dịch vụ công về chăm sóc trẻ nhỏ, phát triển hệ thống nhà trẻ chất lượng cao, và cải cách hệ thống giáo dục để giảm áp lực cho cha mẹ và học sinh. Việc thay đổi chính sách lao động để hỗ trợ cha mẹ nuôi con, như mô hình làm việc linh hoạt, làm việc từ xa, cũng là một yếu tố quan trọng.

Một yếu tố không kém phần quan trọng là thay đổi nhận thức xã hội về việc sinh con. Cần xóa bỏ tâm lý sợ sinh con, khuyến khích nam giới chia sẻ trách nhiệm nuôi dạy con cái, và định hướng giới trẻ về giá trị của gia đình và việc sinh con. Giáo dục giới tính và kỹ năng làm cha mẹ từ phổ thông cũng là một biện pháp cần thiết để chuẩn bị cho giới trẻ bước vào hôn nhân và gia đình.

Nhìn rộng ra, khuyến sinh chỉ thật sự hiệu quả khi nhiều chính sách cùng được áp dụng đồng bộ. Chỉ khi đó, mới có thể chặn được mức sinh giảm, tránh già hóa dân số, và bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước. Làm sao để giới trẻ không lười yêu, ngại cưới, và sợ sinh con? Chỉ khi nào tư duy của giới trẻ thay đổi, khi mà họ không còn phải đối mặt với nhiều áp lực trong cuộc sống đương đại, thì mức sinh của Việt Nam mới thật sự được cải thiện.

Có thể bạn quan tâm

Cẩn trọng trong không gian thiêng, không gian xanh

Điều này từ lâu đã được chứng thực qua những ý kiến đa chiều, những phản ứng của giới chuyên môn về văn hóa, lịch sử, kể cả văn nghệ sĩ trước những hoạt động trưng bày, sắp đặt trong hoặc gần kề các di tích, danh thắng nhưng bị cho là không đẹp, nặng hơn là phản cảm, phi thẩm mỹ.

Đối phó với nạn chuột phá lúa

Bữa cơm chiều ở nhà bà Hảo (xã Tây Phương, ngoại thành Hà Nội), không khí bỗng chùng xuống khi bà nhắc đến việc nhiều thửa ruộng lúa đang lên xanh tốt mà bị chuột cắn phá. Lúa hè thu đang trong thì con gái như lúc này mà chuột phá sẽ gây ra những thiệt hại không nhỏ. Nếu giai đoạn mới cấy còn có thể dặm lại và dùng phân bón để giúp lúa lên nhanh thì bây giờ, khi nhánh lúa đã phát triển ổn định, cây bị chuột cắn sẽ không thể phục hồi được nữa, nguy cơ năng suất sụt giảm là điều khó tránh khỏi.

Ngóng tiếng nói ngành văn hóa

Đây là việc rất cần thiết khi đời sống xã hội có những vấn đề lớn được quan tâm, đặc biệt trong đó có nhiều nội dung liên quan đến lĩnh vực văn hóa. Hai hoạt động lớn đang diễn ra tại Hà Nội, rất có can hệ đến sự phát triển của Thủ đô và cùng với đó là giữ gìn văn hiến Hà Nội trên đà phát triển. Đó chính là việc lấy ý kiến người dân về Quy hoạch Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và điều chỉnh Quy hoạch khu vực Hồ Gươm.

Đừng dung túng việc chiếm dụng vỉa hè ngắn hạn

Chẳng đợi đến tháng Tám âm lịch, mà ngay từ trước cả tháng, hàng loạt quầy bán bánh Trung thu đã dựng lên trên nhiều vỉa hè. Chả cứ khu vực trung tâm, ở các địa bàn ngoại vi giờ cũng “nhan nhản” rồi, miễn là vỉa hè rộng một chút. Nhưng dù có rộng đến mấy thì đóng cọc, dựng khung, quây bạt, chăng dây, bày thêm vài mô hình bánh trái lấp lánh nữa thì đã chiếm mất phần lớn vỉa hè rồi. Người đi bộ lấy chỗ đâu? - Lại phải đi xuống đường hoặc luồn lách vất vả giữa những hàng bánh nướng, bánh dẻo.

Nguy cơ mất những không gian làng giàu giá trị

Suy ngẫm này xuất hiện khi chúng tôi đi qua nhiều làng quê hoặc vẫn là “làng nguyên” ở nông thôn hoặc đã “phường hóa” những năm qua nhưng trong tâm thức, tình cảm người dân sở tại vẫn coi đó là làng. Thí dụ như làng cốm Vòng, làng hoa Tây Tựu… trong phố Hà Nội. Với cả hai “kiểu” địa bàn cơ sở này, tình trạng thu hẹp, suy giảm và nguy cơ mất mát các không gian giàu giá trị về nhiều mặt đã hiện hữu.

Đừng đợi đến già mới lên kế hoạch

Buổi sáng, quán cà-phê đầu ngõ đông khách hơn thường lệ. Hai người đàn ông trung niên vừa nhấp cà-phê vừa đọc tin tức trên điện thoại. Một người bật cười, chìa màn hình sang bạn:

Khi sách đi tìm người đọc

Thị trường sách đã thay đổi rất nhanh. Chỉ với vài cú chạm trên điện thoại, người đọc có thể đặt mua gần như bất cứ cuốn sách nào. Mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, các phiên livestream tạo ra một thói quen mua sắm mới. Không ít hiệu sách truyền thống phải đóng cửa. Ngay cả những không gian từng được xem là điểm hẹn của người yêu sách như đường sách hay phố sách cũng đứng trước áp lực phải đổi mới để giữ chân độc giả.

Nghĩ gì khi trẻ tin vào búp bê Kumanthong?

Câu chuyện các cháu học sinh mua búp bê Kumanthong về chơi, coi nó như một thế lực siêu nhiên có quyền năng thần bí để "chăm sóc", đặt niềm tin quá mức vào đó không còn là điều hiếm gặp. Tin vào những lời quảng cáo trên mạng rồi gán cho búp bê những ý nghĩa tâm linh như có thể giao tiếp, mang lại may mắn cho người sở hữu là hiện tượng đang xuất hiện ở không ít trẻ mới lớn.

Đối phó mạng lưới sông bẩn

Một số dòng sông trên địa bàn Thủ đô đang được chú ý hơn khi công bố những dự định lớn về xử lý ô nhiễm, chỉnh trang cảnh quan, trường hợp mới nhất là sông Nhuệ, con sông vốn đã nhiễm bẩn từ lâu.

Không để lãng đi chuyện căn hộ cũ

Vào nhiều khu căn hộ cũ ở Hà Nội bây giờ, cả trong trung tâm nội đô và nhiều địa bàn bên ngoài tính theo các đường vành đai, càng thấy lo về mức độ xuống cấp, chắc đã phải dùng đến chữ “trầm trọng”, “tiềm ẩn nguy cơ rồi”.

“Thuận thiên” để bền vững

Bão đầu mùa sớm gây tác động lên một số địa bàn khu vực ven biển, miền núi và sâu trong đất liền, có hiện tượng sạt lở, nước suối dâng cao, chảy xiết, nước sông lớn dâng lên... Nhìn lại, một số trận mưa trong và sau đợt nắng gắt vừa qua, cũng đã gây ngập ở một số địa bàn gồm cả vùng cao và đô thị dưới đồng bằng… Đây là những tín hiệu cảnh báo đầu tiên phát đi từ mùa mưa bão 2026, sau nhiều năm thiên tai diễn biến bất thường.

Trong cực đoan lại ước cân bằng

Thời tiết cực đoan không thể khiến người ta thôi quan tâm đến những đề tài quen thuộc. Đó là làm sao cho đỡ nhọc hơn trong nắng gay gắt, không khí oi bức liên tục, kéo dài. Đặc biệt là khi các hoạt động không thể dừng được lại xúc tác thêm vào sự gay gắt ấy. Đó là việc xây dựng, giải phóng mặt bằng gây bụi bặm. Là việc làm cầu đường phải chặt mất nhiều cây bóng mát. Là nóng thế chứ nóng nữa thì xe cộ vẫn phải lao ra đường mưu sinh với bao nhiêu là khói thải…

Sao cho tái định cư đến nơi đến chốn

Những ngày này, khu tái định cư tại xã Thư Lâm (Hà Nội) dành cho người dân phường Hồng Hà (Hà Nội) chịu ảnh hưởng từ dự án xây dựng cầu Trần Hưng Đạo, cầu Tứ Liên được chú ý nhiều hơn. Bên các lô đất đã chia cùng phần vỉa hè và các đoạn đường nhựa nội khu đã làm xong, có một, hai ngôi nhà đang xây dựng.

Đi tìm... sạp báo

Người đàn ông ngoài 70 tuổi dựng xe trước số 30 phố Quang Trung (Hà Nội) rồi hỏi mua mấy tờ báo số cuối tuần có đăng bài viết về mình để đọc và tặng bạn bè. Trên bức tường phía trước quán nước treo dăm tờ báo khổ lớn, dưới mặt bàn là mấy cuốn tạp chí đặt cạnh ấm trà và những chiếc ghế nhựa dành cho khách.