Khi người giám sát trở thành người vi phạm

Có một nghịch lý đáng suy ngẫm trong công tác quản lý nhà nước: Người được giao nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, bảo đảm sự tuân thủ pháp luật đôi khi lại trở thành người vi phạm chính những quy định mà mình có trách nhiệm bảo vệ. Khi đó, điều bị tổn thương không chỉ là kỷ cương mà còn là niềm tin của xã hội.

Tháng 6/2019. Vụ việc Đoàn thanh tra Bộ Xây dựng tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc (nay là tỉnh Phú Thọ) gây chấn động dư luận. Đoàn thanh tra gồm 5 cán bộ được giao kiểm tra công tác quy hoạch, cấp phép xây dựng, quản lý đầu tư tại địa phương. Thế nhưng, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, một số thành viên của đoàn bị phát hiện, bắt quả tang khi nhận tiền của doanh nghiệp, địa phương. Sau đó, nhiều cán bộ trong đoàn bị khởi tố về hành vi nhận hối lộ. Điều đáng nói ở đây không chỉ là những khoản tiền mà một đoàn thanh tra được trao quyền kiểm tra người khác, nhưng lại lợi dụng chính quyền hạn ấy để vụ lợi. Người cầm cân công lý mà làm lệch cán cân thì hậu quả lớn hơn rất nhiều so với sai phạm thông thường.

Bốn năm sau, dư luận lại chú ý tới trường hợp ông Nguyễn Công Thắng, khi đó là Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra Tỉnh ủy Bắc Ninh, bị đề nghị kỷ luật vì sử dụng bằng thạc sĩ giả. Theo kết luận được công bố tháng 10/2023, ông Thắng đã sử dụng bằng thạc sĩ không do Bộ Giáo dục và Đào tạo cấp để bảo vệ luận án tiến sĩ, sau đó sử dụng bằng tiến sĩ để thi nâng ngạch.

Mới đây, câu chuyện gian lận tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tiếp tục cho thấy một vấn đề khác: Khi những người có nhiệm vụ bảo đảm sự công bằng của một kỳ thi lại có hành vi làm tổn hại chính sự công bằng ấy. Sau khi phát hiện bất thường về điểm thi, cơ quan chức năng xác định sai phạm có tính tập thể, có tổ chức; đến đầu tháng 8/2026 đã khởi tố 29 bị can và quyết định tổ chức thi lại cho 328 thí sinh.

Những vụ việc khác nhau về lĩnh vực, thời điểm, tính chất nhưng gặp nhau ở một điểm: Người được giao giám sát, nếu không tự giám sát mình thì quyền lực rất dễ bị biến dạng. Bài học vì thế không chỉ là xử lý nghiêm người vi phạm mà cần xây dựng cơ chế để quyền lực luôn được đặt dưới sự kiểm soát; tăng cường giám sát chéo, công khai trách nhiệm, kiểm soát xung đột lợi ích và đặc biệt coi trọng việc nêu gương của người đứng đầu. Bởi một cán bộ có thể sai, một cơ quan có thể có người sai, nhưng nếu cơ chế giám sát không phát hiện hoặc dung túng cho sai phạm thì cái giá phải trả sẽ lớn hơn rất nhiều.

Suy cho cùng, người kiểm tra người khác trước hết phải biết tự kiểm tra chính mình. Đó không chỉ là yêu cầu về đạo đức công vụ, mà còn là điều kiện để quyền lực được sử dụng đúng mục đích và niềm tin của Nhân dân không bị bào mòn.

Có thể bạn quan tâm

Đừng đợi đến già mới lên kế hoạch

Buổi sáng, quán cà-phê đầu ngõ đông khách hơn thường lệ. Hai người đàn ông trung niên vừa nhấp cà-phê vừa đọc tin tức trên điện thoại. Một người bật cười, chìa màn hình sang bạn:

Nguy hiểm cận kề đường sắt!

Phố Phùng Hưng (Hà Nội) vào tối, một lúc nào đó bỗng đông lạ thường! Đó là khi tàu hỏa chạy qua tuyến đường sắt dọc theo đường phố. Hàng loạt quán cà-phê nối dọc bên đường sắt đông chật khách ghi hình, chụp ảnh. Đối diện các cửa hàng, cả loạt ghế nhựa cũng được bày dựa vào lan can đường sắt, rất sát khi tàu chạy qua.

Khi sách đi tìm người đọc

Thị trường sách đã thay đổi rất nhanh. Chỉ với vài cú chạm trên điện thoại, người đọc có thể đặt mua gần như bất cứ cuốn sách nào. Mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, các phiên livestream tạo ra một thói quen mua sắm mới. Không ít hiệu sách truyền thống phải đóng cửa. Ngay cả những không gian từng được xem là điểm hẹn của người yêu sách như đường sách hay phố sách cũng đứng trước áp lực phải đổi mới để giữ chân độc giả.

Nghĩ gì khi trẻ tin vào búp bê Kumanthong?

Câu chuyện các cháu học sinh mua búp bê Kumanthong về chơi, coi nó như một thế lực siêu nhiên có quyền năng thần bí để "chăm sóc", đặt niềm tin quá mức vào đó không còn là điều hiếm gặp. Tin vào những lời quảng cáo trên mạng rồi gán cho búp bê những ý nghĩa tâm linh như có thể giao tiếp, mang lại may mắn cho người sở hữu là hiện tượng đang xuất hiện ở không ít trẻ mới lớn.

Đối phó mạng lưới sông bẩn

Một số dòng sông trên địa bàn Thủ đô đang được chú ý hơn khi công bố những dự định lớn về xử lý ô nhiễm, chỉnh trang cảnh quan, trường hợp mới nhất là sông Nhuệ, con sông vốn đã nhiễm bẩn từ lâu.

Không để lãng đi chuyện căn hộ cũ

Vào nhiều khu căn hộ cũ ở Hà Nội bây giờ, cả trong trung tâm nội đô và nhiều địa bàn bên ngoài tính theo các đường vành đai, càng thấy lo về mức độ xuống cấp, chắc đã phải dùng đến chữ “trầm trọng”, “tiềm ẩn nguy cơ rồi”.

“Thuận thiên” để bền vững

Bão đầu mùa sớm gây tác động lên một số địa bàn khu vực ven biển, miền núi và sâu trong đất liền, có hiện tượng sạt lở, nước suối dâng cao, chảy xiết, nước sông lớn dâng lên... Nhìn lại, một số trận mưa trong và sau đợt nắng gắt vừa qua, cũng đã gây ngập ở một số địa bàn gồm cả vùng cao và đô thị dưới đồng bằng… Đây là những tín hiệu cảnh báo đầu tiên phát đi từ mùa mưa bão 2026, sau nhiều năm thiên tai diễn biến bất thường.

Trong cực đoan lại ước cân bằng

Thời tiết cực đoan không thể khiến người ta thôi quan tâm đến những đề tài quen thuộc. Đó là làm sao cho đỡ nhọc hơn trong nắng gay gắt, không khí oi bức liên tục, kéo dài. Đặc biệt là khi các hoạt động không thể dừng được lại xúc tác thêm vào sự gay gắt ấy. Đó là việc xây dựng, giải phóng mặt bằng gây bụi bặm. Là việc làm cầu đường phải chặt mất nhiều cây bóng mát. Là nóng thế chứ nóng nữa thì xe cộ vẫn phải lao ra đường mưu sinh với bao nhiêu là khói thải…

Sao cho tái định cư đến nơi đến chốn

Những ngày này, khu tái định cư tại xã Thư Lâm (Hà Nội) dành cho người dân phường Hồng Hà (Hà Nội) chịu ảnh hưởng từ dự án xây dựng cầu Trần Hưng Đạo, cầu Tứ Liên được chú ý nhiều hơn. Bên các lô đất đã chia cùng phần vỉa hè và các đoạn đường nhựa nội khu đã làm xong, có một, hai ngôi nhà đang xây dựng.

Đi tìm... sạp báo

Người đàn ông ngoài 70 tuổi dựng xe trước số 30 phố Quang Trung (Hà Nội) rồi hỏi mua mấy tờ báo số cuối tuần có đăng bài viết về mình để đọc và tặng bạn bè. Trên bức tường phía trước quán nước treo dăm tờ báo khổ lớn, dưới mặt bàn là mấy cuốn tạp chí đặt cạnh ấm trà và những chiếc ghế nhựa dành cho khách.

Cùng người dân song hành với đổi mới

Làm tốt việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư; xây dựng trước các khu tái định cư và đặc biệt phải bảo đảm đồng bộ, có hạ tầng, có dịch vụ, có điều kiện sinh kế…; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân. Có như vậy thì mới có thể tạo được sự đồng thuận của người dân…

Thi cử sao cho... khỏe!

Đã không ít lần, trong dư luận có những băn khoăn và góp ý chân tình với việc tổ chức cho học sinh thi tốt nghiệp hoặc thi tuyển lên cấp mới vào dịp hè, đặc biệt vào những thời điểm được coi là cao điểm hoặc kéo dài của thời tiết cực đoan. Rất đáng suy nghĩ về điều này.

Giữ sông lớn như phần tự nhiên của đô thị

Có dịp đến một số dòng sông lớn bên các đô thị trung tâm, cả sông Hương gắn liền với thành phố Huế cổ kính hay sông Sài Gòn của thành phố “đầu tàu” phía nam, và dòng sông Hàn thoáng đãng giữa Đà Nẵng đang tươi mới, hiện đại, một cảm nhận chung là có nhiều nét tự nhiên còn đang được giữ gìn.

Cơ bản đã nhạt màu làng cổ!

Người viết bài này vừa đi qua chuỗi làng cổ từng là điểm ghé chân yên bình, đậm dáng nét truyền thống dọc theo sông Nhuệ. Đó là các thôn làng Mậu Lương, Hữu Hòa, Phú Diễn, Cự Đà… trước thuộc các quận, huyện phía “ngoài”, nay thuộc các phường, xã Kiến Hưng, Phú Lương, Đại Thanh, Bình Minh của Hà Nội.

Giá như có một lời hỏi han

Mấy ngày qua, câu chuyện người đàn ông ốm yếu được con gái thuê xe dịch vụ đưa đến một ngôi chùa ở Hải Phòng rồi lặng lẽ rời đi khiến nhiều người xót xa. Không ít người trách người con bất hiếu, nhẫn tâm bỏ cha giữa lúc tuổi già bệnh tật.

Đừng quên chỉnh trang những việc tưởng là nhỏ!

Nhiều “đại kế hoạch” đang được nghiên cứu triển khai trên địa bàn Hà Nội với ước muốn Thủ đô xanh, sạch, đẹp, văn minh hơn. Nhưng còn rất nhiều tồn đọng tưởng là nhỏ dường như đang có dấu hiệu bị bỏ qua.