Đừng đợi đến già mới lên kế hoạch

Buổi sáng, quán cà-phê đầu ngõ đông khách hơn thường lệ. Hai người đàn ông trung niên vừa nhấp cà-phê vừa đọc tin tức trên điện thoại. Một người bật cười, chìa màn hình sang bạn:

- Bộ Y tế đề xuất người từ 40 tuổi được hướng dẫn chuẩn bị cho tuổi già này. Mới 40 mà đã lo chuyện tuổi già, nghe cứ... kỳ kỳ.

Người kia đặt tách cà-phê xuống, chậm rãi:

- Thực ra người ta có bảo 40 tuổi là già đâu. Người ta nói là chuẩn bị cho tuổi già. Chuẩn bị dần thì có sao. Sao cứ phải để "nước đến chân mới nhảy"? Đến lúc ấy thì nhảy sao kịp?

Người bạn cười xòa. 40 tuổi quả thật chưa phải già. Nhưng cũng chẳng còn là cái tuổi có thể vô tư nghĩ rằng sức khỏe sẽ mãi như hôm nay, công việc sẽ luôn thuận lợi hay cuộc sống về sau cứ để tính sau.

Đọc kỹ hơn mới thấy, đề xuất của Bộ không chỉ dừng ở chuyện tập thể dục hay ăn uống điều độ. Người từ 40 tuổi sẽ được hướng dẫn duy trì lối sống lành mạnh, phòng ngừa bệnh mạn tính, lập kế hoạch tài chính, lựa chọn việc làm phù hợp với tuổi tác và chuẩn bị những điều kiện cần thiết để bước vào tuổi già trong thế chủ động.

Ngày trước, người Việt có một "kế hoạch hưu trí" rất tự nhiên: Trẻ cậy cha, già cậy con. Gia đình đông con, nhiều thế hệ sống dưới một mái nhà. Khi cha mẹ già yếu, con cháu là chỗ dựa. Nếp sống ấy từng khiến nhiều người không phải nghĩ quá nhiều về tuổi già của chính mình.

Nhưng xã hội hôm nay đã khác. Mỗi gia đình chỉ có một hoặc hai con. Người trẻ học tập, làm việc xa quê, thậm chí định cư ở nước ngoài. Không ít ngôi nhà chỉ còn hai vợ chồng già sớm tối nương tựa nhau. Tuổi thọ của người Việt ngày càng cao, trong khi số năm sống với bệnh tật vẫn còn dài. Một tuổi già khỏe mạnh, tự chủ vì thế không còn là điều có thể mặc nhiên trông chờ.

Có lẽ vì vậy mà đề xuất lần này đáng chú ý không phải ở con số 40, mà ở chữ "chuẩn bị". Chuẩn bị khi còn khỏe sẽ khác với xoay xở khi sức khỏe đã giảm sút. Chuẩn bị khi còn đang làm việc sẽ khác với lúc thu nhập đã thu hẹp. Chuẩn bị khi trí nhớ còn minh mẫn sẽ khác với lúc mọi thứ đều trở nên chậm chạp.

Nhiều người vẫn nghĩ chuẩn bị cho tuổi già trước hết là để dành tiền. Điều đó đúng, nhưng chưa đủ. Tiền bạc giúp cuộc sống bớt chật vật, còn sức khỏe mới quyết định mình có thể tận hưởng cuộc sống ấy hay không. Sau sức khỏe là những mối quan hệ gia đình, bạn bè, cộng đồng; là khả năng học hỏi để không bị tụt lại khi công việc thay đổi; là sự bình thản chấp nhận những đổi thay của tuổi tác. Đó đều là những thứ không thể có được chỉ sau một đêm.

Nghĩ cho cùng, tuổi già không bắt đầu từ ngày nhận quyết định nghỉ hưu. Nó bắt đầu từ những lựa chọn rất bình thường của mỗi ngày. Một buổi đi bộ thay vì ngồi lì trước màn hình. Một lần khám sức khỏe thay vì chờ đến khi có bệnh. Một khoản tích lũy nhỏ khi còn đang làm việc. Hay đơn giản là tự nhắc mình rằng, quãng đường phía trước cũng cần được chuẩn bị như bất kỳ hành trình nào khác. Và nếu bắt đầu từ tuổi 40 thì cũng chẳng phải quá sớm.

Có thể bạn quan tâm

Ngóng tiếng nói ngành văn hóa

Đây là việc rất cần thiết khi đời sống xã hội có những vấn đề lớn được quan tâm, đặc biệt trong đó có nhiều nội dung liên quan đến lĩnh vực văn hóa. Hai hoạt động lớn đang diễn ra tại Hà Nội, rất có can hệ đến sự phát triển của Thủ đô và cùng với đó là giữ gìn văn hiến Hà Nội trên đà phát triển. Đó chính là việc lấy ý kiến người dân về Quy hoạch Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và điều chỉnh Quy hoạch khu vực Hồ Gươm.

Đừng dung túng việc chiếm dụng vỉa hè ngắn hạn

Chẳng đợi đến tháng Tám âm lịch, mà ngay từ trước cả tháng, hàng loạt quầy bán bánh Trung thu đã dựng lên trên nhiều vỉa hè. Chả cứ khu vực trung tâm, ở các địa bàn ngoại vi giờ cũng “nhan nhản” rồi, miễn là vỉa hè rộng một chút. Nhưng dù có rộng đến mấy thì đóng cọc, dựng khung, quây bạt, chăng dây, bày thêm vài mô hình bánh trái lấp lánh nữa thì đã chiếm mất phần lớn vỉa hè rồi. Người đi bộ lấy chỗ đâu? - Lại phải đi xuống đường hoặc luồn lách vất vả giữa những hàng bánh nướng, bánh dẻo.

Nguy cơ mất những không gian làng giàu giá trị

Suy ngẫm này xuất hiện khi chúng tôi đi qua nhiều làng quê hoặc vẫn là “làng nguyên” ở nông thôn hoặc đã “phường hóa” những năm qua nhưng trong tâm thức, tình cảm người dân sở tại vẫn coi đó là làng. Thí dụ như làng cốm Vòng, làng hoa Tây Tựu… trong phố Hà Nội. Với cả hai “kiểu” địa bàn cơ sở này, tình trạng thu hẹp, suy giảm và nguy cơ mất mát các không gian giàu giá trị về nhiều mặt đã hiện hữu.

Bàn ghế sao không “lớn” cùng học sinh?

Nhiều phụ huynh vừa đi họp cho con năm nay lên lớp trên, được biết tin: Năm học này, dù trường đã sáp nhập, các con vẫn được học tại phòng học cũ. Phòng học này với các vật dụng từ điều hòa, bàn ghế, tivi… đã gắn bó với nhiều em từ hồi lớp 1. Tin vui như cô giáo nói, nhưng ngẫm lại thấy hơi băn khoăn: Bốn năm trôi qua, bàn ghế cũ đi, có cái sứt góc, có cái phải gia cố, nhưng kích thước vẫn vậy, trong khi những đứa trẻ ngồi trên đó đang ở “tuổi ăn tuổi lớn”.

Khi người giám sát trở thành người vi phạm

Có một nghịch lý đáng suy ngẫm trong công tác quản lý nhà nước: Người được giao nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, bảo đảm sự tuân thủ pháp luật đôi khi lại trở thành người vi phạm chính những quy định mà mình có trách nhiệm bảo vệ. Khi đó, điều bị tổn thương không chỉ là kỷ cương mà còn là niềm tin của xã hội.

Nguy hiểm cận kề đường sắt!

Phố Phùng Hưng (Hà Nội) vào tối, một lúc nào đó bỗng đông lạ thường! Đó là khi tàu hỏa chạy qua tuyến đường sắt dọc theo đường phố. Hàng loạt quán cà-phê nối dọc bên đường sắt đông chật khách ghi hình, chụp ảnh. Đối diện các cửa hàng, cả loạt ghế nhựa cũng được bày dựa vào lan can đường sắt, rất sát khi tàu chạy qua.

Khi sách đi tìm người đọc

Thị trường sách đã thay đổi rất nhanh. Chỉ với vài cú chạm trên điện thoại, người đọc có thể đặt mua gần như bất cứ cuốn sách nào. Mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, các phiên livestream tạo ra một thói quen mua sắm mới. Không ít hiệu sách truyền thống phải đóng cửa. Ngay cả những không gian từng được xem là điểm hẹn của người yêu sách như đường sách hay phố sách cũng đứng trước áp lực phải đổi mới để giữ chân độc giả.

Nghĩ gì khi trẻ tin vào búp bê Kumanthong?

Câu chuyện các cháu học sinh mua búp bê Kumanthong về chơi, coi nó như một thế lực siêu nhiên có quyền năng thần bí để "chăm sóc", đặt niềm tin quá mức vào đó không còn là điều hiếm gặp. Tin vào những lời quảng cáo trên mạng rồi gán cho búp bê những ý nghĩa tâm linh như có thể giao tiếp, mang lại may mắn cho người sở hữu là hiện tượng đang xuất hiện ở không ít trẻ mới lớn.

Đối phó mạng lưới sông bẩn

Một số dòng sông trên địa bàn Thủ đô đang được chú ý hơn khi công bố những dự định lớn về xử lý ô nhiễm, chỉnh trang cảnh quan, trường hợp mới nhất là sông Nhuệ, con sông vốn đã nhiễm bẩn từ lâu.

Không để lãng đi chuyện căn hộ cũ

Vào nhiều khu căn hộ cũ ở Hà Nội bây giờ, cả trong trung tâm nội đô và nhiều địa bàn bên ngoài tính theo các đường vành đai, càng thấy lo về mức độ xuống cấp, chắc đã phải dùng đến chữ “trầm trọng”, “tiềm ẩn nguy cơ rồi”.

“Thuận thiên” để bền vững

Bão đầu mùa sớm gây tác động lên một số địa bàn khu vực ven biển, miền núi và sâu trong đất liền, có hiện tượng sạt lở, nước suối dâng cao, chảy xiết, nước sông lớn dâng lên... Nhìn lại, một số trận mưa trong và sau đợt nắng gắt vừa qua, cũng đã gây ngập ở một số địa bàn gồm cả vùng cao và đô thị dưới đồng bằng… Đây là những tín hiệu cảnh báo đầu tiên phát đi từ mùa mưa bão 2026, sau nhiều năm thiên tai diễn biến bất thường.

Trong cực đoan lại ước cân bằng

Thời tiết cực đoan không thể khiến người ta thôi quan tâm đến những đề tài quen thuộc. Đó là làm sao cho đỡ nhọc hơn trong nắng gay gắt, không khí oi bức liên tục, kéo dài. Đặc biệt là khi các hoạt động không thể dừng được lại xúc tác thêm vào sự gay gắt ấy. Đó là việc xây dựng, giải phóng mặt bằng gây bụi bặm. Là việc làm cầu đường phải chặt mất nhiều cây bóng mát. Là nóng thế chứ nóng nữa thì xe cộ vẫn phải lao ra đường mưu sinh với bao nhiêu là khói thải…

Sao cho tái định cư đến nơi đến chốn

Những ngày này, khu tái định cư tại xã Thư Lâm (Hà Nội) dành cho người dân phường Hồng Hà (Hà Nội) chịu ảnh hưởng từ dự án xây dựng cầu Trần Hưng Đạo, cầu Tứ Liên được chú ý nhiều hơn. Bên các lô đất đã chia cùng phần vỉa hè và các đoạn đường nhựa nội khu đã làm xong, có một, hai ngôi nhà đang xây dựng.

Đi tìm... sạp báo

Người đàn ông ngoài 70 tuổi dựng xe trước số 30 phố Quang Trung (Hà Nội) rồi hỏi mua mấy tờ báo số cuối tuần có đăng bài viết về mình để đọc và tặng bạn bè. Trên bức tường phía trước quán nước treo dăm tờ báo khổ lớn, dưới mặt bàn là mấy cuốn tạp chí đặt cạnh ấm trà và những chiếc ghế nhựa dành cho khách.