Kỳ 1: Nhận diện 5 nhóm đối tượng mục tiêu của tội phạm sử dụng công nghệ cao

Tháng 8 là mùa tựu trường. Hàng triệu học sinh, sinh viên chuẩn bị bước vào năm học mới. Nhưng cũng đúng thời điểm này, các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng bắt đầu bước vào "mùa săn mồi".

Một khi "tín hiệu xã hội giả" có thể được sản xuất và khuếch đại ở quy mô lớn, vấn đề không còn dừng ở câu chuyện công nghệ hay tin giả. Đó là thách thức đối với tính toàn vẹn của môi trường thông tin, niềm tin xã hội và cả an ninh quốc gia. 

Hàng chục nghìn lượt thích, bình luận, chia sẻ hay một chủ đề bất ngờ "gây bão" trên mạng xã hội có thật sự phản ánh mối quan tâm của cộng đồng? Hay đó chỉ là những tín hiệu được tạo dựng để đánh lừa thuật toán, dẫn dắt sự chú ý và tác động đến cách hàng triệu người hình thành nhận thức.

Chỉ với vài dòng lệnh, các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) hiện nay có thể tạo ra một bài viết, hình ảnh, giọng nói hoặc video giả mạo với chất lượng rất cao. Tuy nhiên điều khiến tin giả và các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao lan truyền với tốc độ chóng mặt chính là thuật toán đề xuất nội dung của các nền tảng mạng xã hội.

Gần đây, ứng dụng Ani Mart thu hút sự chú ý khi tự giới thiệu là nền tảng giao dịch tranh anime, đồng thời cho phép người dùng nhận lợi nhuận từ việc ký gửi tác phẩm và giới thiệu thành viên.

Liên tiếp các chuyên án triệt phá đường dây chế tạo, mua bán trái phép vũ khí quân dụng đã cho thấy không gian mạng đang bị các đối tượng lợi dụng để tổ chức hoạt động phạm tội. Các chuyên án cũng khẳng định vai trò của lực lượng an ninh mạng, sự phối hợp giữa các đơn vị trong đấu tranh với loại tội phạm nguy hiểm này.

Nhiều người vì hám lợi hoặc thiếu hiểu biết pháp luật đã bán, cho thuê tài khoản ngân hàng mà không biết rằng hành vi này có thể tiếp tay cho các đường dây lừa đảo công nghệ cao, rửa tiền và nhiều hoạt động phạm tội khác.

Dù đã liên tục đưa ra nhiều cảnh báo về việc kẻ gian mạo danh các trang Fanpage có tích xanh để lừa đảo người dân, phóng viên Báo Nhân Dân tiếp tục ghi nhận một biến tướng mới liên quan đến thủ đoạn này.

World Cup 2026 không chỉ ngày hội thể thao lớn nhất hành tinh mà còn là thời điểm các đường dây cá độ bóng đá tăng tốc hoạt động. Chỉ trong hơn một tháng, Công an các địa phương đã đồng loạt triệt phá nhiều đường dây tổ chức đánh bạc trên không gian mạng với quy mô từ hàng chục đến hàng nghìn tỷ đồng.

Lợi dụng việc cơ quan Bảo hiểm xã hội và Viện kiểm sát nhân dân đang triển khai việc thông báo, đôn đốc thu hồi tiền chậm đóng bảo hiểm, các đối tượng lừa đảo đã mạo danh cán bộ cơ quan Nhà nước, gọi điện, nhắn tin yêu cầu doanh nghiệp chuyển tiền vào tài khoản cá nhân.

Việt Nam đang có bước chuyển dịch quan trọng liên quan đến tài sản mã hóa, đó là từ tư duy "không quản được thì cấm" sang "thí điểm có điều kiện, giám sát chặt chẽ", từ "đứng ngoài quan sát" sang "tham gia định hình thị trường".

Tội phạm trên không gian mạng đang ngày càng chuyên nghiệp, có tổ chức và tận dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo để thực hiện các hành vi lừa đảo. Thực tế này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực điều tra số, tăng cường phối hợp liên ngành và chủ động xây dựng “lá chắn an ninh mạng từ cơ sở”.

Trong bối cảnh thị trường tài sản mã hóa trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng đang tăng trưởng mạnh mẽ cả về quy mô, số lượng giao dịch, cũng như mức độ phổ biến, yêu cầu về phòng, chống rửa tiền và bảo đảm an ninh mạng trong lĩnh vực tài sản mã hóa đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Nhìn qua, app Muamau giống như một nền tảng thương mại điện tử chuyên nghiệp: có cửa hàng, có đơn hàng, có doanh thu, có lợi nhuận,… thậm chí còn có những "khách hàng" đang chờ giao sản phẩm.

Chỉ với vài dòng lệnh, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo ra một "hồ sơ ứng cử Trưởng thôn" đầy đủ ảnh chân dung, họ tên, quê quán, nghề nghiệp cùng những "cam kết hành động" hài hước. Trào lưu đang thu hút đông đảo người dùng mạng xã hội, đặc biệt là giới trẻ.

Mạo danh cơ quan công an, ngân hàng, Bảo hiểm xã hội (BHXH) để yêu cầu người dân cài đặt ứng dụng là một trong những thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao đang diễn biến phức tạp. Chỉ sau vài phút làm theo hướng dẫn, nhiều nạn nhân đã bị chiếm quyền điều khiển điện thoại và mất toàn bộ tiền trong tài khoản.

Ông M. ở Hà Nội có con gái du học tại Đức. Ông luôn canh cánh trong lòng nỗi nhớ nhung xen lẫn niềm thương đối với cô con gái ở xa gia đình.

Từ 1/7/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế nhiều quy định của Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Đáng chú ý, nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao... đã tăng mạnh mức xử phạt.

Chỉ bằng một cuộc gọi tự xưng là cán bộ địa chính hoặc công an địa phương, nhiều người dân đã tin rằng mình đang thực hiện một thủ tục hành chính cần thiết để cập nhật thông tin đất đai trên ứng dụng VNeID. Thế nhưng, phía sau lời đề nghị "hỗ trợ tích hợp sổ đỏ" lại là một kịch bản lừa đảo được dàn dựng tinh vi.

Trong thời đại chuyển đổi số, các phương thức lừa đảo không ngừng biến đổi với mức độ tinh vi ngày càng cao. Nếu trước đây tội phạm mạng chủ yếu sử dụng các cuộc gọi giả mạo, tin nhắn chứa đường dẫn độc hại, thì hiện nay đã xuất hiện những thủ đoạn mới lợi dụng chính lòng tốt của người dân tại các địa điểm công cộng.

Nếu trước đây, tội phạm công nghệ cao chủ yếu ẩn mình sau màn hình máy tính, thì nay chúng đang bước thêm một bước nguy hiểm hơn: mang cả con người, thiết bị, dữ liệu và mô hình vận hành vào tận lãnh thổ của các quốc gia để xây dựng những “công xưởng lừa đảo”.

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại nhiều tiện ích cho đời sống và công việc. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích tích cực, công nghệ này cũng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo ngày càng tinh vi.

Nghỉ hè là khoảng thời gian nhiều học sinh, sinh viên có thêm thời gian giải trí trên không gian mạng. Cùng với sự phát triển của các trò chơi trực tuyến, nhu cầu sở hữu vật phẩm hiếm, trang phục đặc biệt hay tiền tệ trong game ngày càng phổ biến.

Năm 2025, Việt Nam có hơn 552.000 cuộc tấn công mạng với hơn 52% số cơ quan, doanh nghiệp chịu tổn hại do tấn công mạng, tăng đáng kể so với mức 46,15% của năm 2024. Những điều đó cho thấy, nguy cơ an ninh mạng là hiện hữu nhưng nguồn nhân lực phục vụ lĩnh vực này đang thiếu so với nhu cầu thực tế.

Từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 6/2026, cuộc đấu trí giữa lực lượng an ninh Việt Nam với tội phạm sử dụng công nghệ cao có nhiều sự kiện đáng chú ý.

Nhờ công nghệ giả mạo số điện thoại kết hợp trí tuệ nhân tạo mô phỏng giọng nói, các đối tượng lừa đảo có thể khiến cuộc gọi hiển thị đúng tên người thân, bạn bè hoặc cơ quan, tổ chức uy tín. Thủ đoạn này đã khiến không ít người mất cảnh giác, cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền theo yêu cầu của kẻ lừa đảo.

Giải Vô địch bóng đá thế giới (World Cup 2026) đang đầy kịch tính bởi những chiến thắng của các đội tuyển vốn được đánh giá thấp hơn. Lợi dụng sự hấp dẫn của môn thể thao "vua" này, nhiều trang web, đường dây cá độ bóng đá trái phép đã nở rộ trên không gian mạng khiến nhiều người mê "đỏ đen" rơi vào cảnh "tan cửa, nát nhà"...

Trong dòng chảy của lịch sử và đời sống xã hội, “sự thật” luôn là nền tảng tối cao quyết định nhận thức, dẫn dắt niềm tin và định hình hành động của quần chúng nhân dân. Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà sự bùng nổ thông tin đang bị các thế lực đen tối lợi dụng để làm mờ ranh giới giữa cái thật và cái giả.